Tarihi Yapı
Kop Şehitleri Abidesi
Erzurum / Aşkale
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Kop Şehitleri Abidesi, Aşkale'ye 27 km, 2.409 m'lik Kop Geçidi'nde. 1916 Kop Müdafaası anısına 1963'te yapıldı; kışın yol kar ve tipiyle kapanabilir.
Hakkında
Kop Şehitleri Abidesi, Bayburt–Erzurum karayolunda, 2.409 metredeki Kop Geçidi'nin zirvesinde duran ve 1916 Kop Müdafaası'nda ölen askerler için 1963'te yapılan anıt. Aşkale Kaymakamlığı'na göre ilçe merkezine 27 km uzaklıkta; alan Erzurum ile Bayburt'un sınırında. Gitmeden bil: geçit kışın kar ve tipi yüzünden kapanabiliyor.
Yola çıkmadan önce: Kop Geçidi 2.409 metrede; kışın kar ve tipi yüzünden geçiş durdurulabiliyor. Kasım–nisan arasında yola çıkmadan önce Karayollarının Alo 159 hattından ya da kgm.gov.tr'den yol durumuna bak.
Abide ne zaman, kim tarafından yapıldı?
Aşkale Kaymakamlığı'na göre Kop Şehitleri Abidesi 1963'te Bayburt Garnizon Komutanı Bedrettin Demirel tarafından yaptırıldı. Anıt, Kop Dağı'nda ölen askerlerin hatırasını taşıyor. Abidenin resmî açılış gününü ve mimarını resmî bir kaynakta bulamadık.
Kop Müdafaası nedir?
Birinci Dünya Savaşı'nda Erzurum'un 16 Şubat 1916'da düşmesinden sonra Osmanlı birlikleri Kop Dağı'nda Rus ilerleyişine karşı aylarca direndi. Bayburt Valiliği savunmayı Mart 1916'da başlayıp Temmuz 1916'ya kadar süren bir çarpışma olarak anlatıyor.
Başlangıç tarihi kaynaklara göre değişiyor: KTB 2 Mart–16 Temmuz 1916, TÜBA'nın yerel tarih çalışması 15 Nisan–16 Temmuz 1916 diyor; AA Rusların bölgeye 6 Mart 1916'da geldiğini yazıyor. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ise savunmanın 20 Mart–15 Temmuz 1916 arasında Bayburt'tan yönetildiğini belirtiyor. Bitiş için kaynaklar Temmuz ortasında birleşiyor.
Kop Dağı Müdafaası Tarihi Milli Parkı
Abidenin bulunduğu alan, 2016'da ilan edilen Kop Dağı Müdafaası Tarihi Milli Parkı'nın içinde. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'ne göre park yaklaşık 6.335 hektar; Habertürk'ün aktardığına göre yüzde 55'i Bayburt, yüzde 45'i Erzurum sınırında. Koruma altındaki bir tarihî alanda olduğunu unutma; mevzilere zarar verme.
Hangi ilde?
Abide Aşkale Kaymakamlığı'nın gezilecek yerler listesinde, ilçe merkezine 27 km mesafede gösteriliyor. Öte yandan anma törenlerini Bayburt Valiliği düzenliyor ve AA ile Habertürk bölgeyi iki ilin sınırı olarak tanımlıyor. Abidenin tam olarak hangi ilin sınırında kaldığını gösteren resmî bir harita bulamadık; Bayburt'tan gelmek de mümkün ve daha yakın.
Nasıl gidilir?
Abide Bayburt–Erzurum karayolu üzerinde, Kop Geçidi'nin zirvesinde, yol kenarında. Aşkale'den 27 km, Bayburt'tan yaklaşık 40–45 km. Ocak 2026 itibarıyla Kop Tüneli tamamlanmamıştı (Bayburt Haber), bu yüzden yol hâlâ geçidin üzerinden geçiyor. Dağ yollarında dikkat edilecekler için Doğu Anadolu'da araçla gezmek rehberine bak.
Ne zaman gidilmeli?
Kışın geçidin kar ve tipi yüzünden kapanabildiği haberlere yansımış durumda (Türkgün, Ocak 2026; AA, Aralık 2023). Önerilen bir ziyaret dönemini resmî bir kaynakta bulamadık; genel bir tavsiye olarak yol açık ve kuru olduğunda git. Mevsimler için Erzurum'a ne zaman gidilir rehberine bak.
Yakınında ne var?
Aşkale çevresindeki öbür duraklar: Osmanlı derbent hanı Ağveyis Hanı ve kış için Kandilli Kayak Merkezi.
Bilmediklerimiz
- Abidenin resmî açılış günü ve mimarı kim?
- Abide idari olarak Erzurum'da mı, Bayburt'ta mı?
- Erzurum merkezine kesin yol mesafesi ne kadar? (Kaynaklar 72 ve 75 km diyor.)
- Alanda bekçi, tuvalet ya da otopark var mı?
- Kop Müdafaası'nın kesin başlangıç tarihi ne?
- Rakım 2409 m
- Öne çıkan 1963 yapımı anıt, 2.409 m'lik Kop Geçidi
- Kategori Tarihi Yapı
- Aşkale'ye uzaklık 27 km (Aşkale Kaymakamlığı)
- Bayburt'a uzaklık Yaklaşık 40–45 km (KTB; Türkiye Turizm Ansiklopedisi)
- Erzurum'a uzaklık Yaklaşık 72–75 km (Türkiye Turizm Ansiklopedisi 75; Vikipedi 72)
- Abide 1963, Bayburt Garnizon Komutanı Bedrettin Demirel yaptırdı (Aşkale Kaymakamlığı)
- Savunma 1916, Mart–Temmuz (Bayburt Valiliği; KTB)
Galeri
17 fotoğraf
Harita
Kop Şehitleri Abidesi
Kaynaklar
- Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Kop Dağı Müdafaası Tarihi Milli Parkı Abidenin yapım yılı ve malzemesi; milli park (6.335 ha, 2016); savunmanın 20 Mart – 15 Temmuz 1916 arasında Bayburt'tan yönetilmesi; mevziler; kelebek türleri. Resmî Yayın
- T.C. Aşkale Kaymakamlığı, Kop Dağı Şehitliği Abidesi İlçe merkezine 27 km; 1963'te Bayburt Garnizon Komutanı Bedrettin Demirel tarafından yaptırıldığı. Resmî Yayın
- Vikipedi, Kop Savunması Erzurum (16 Şubat 1916) ve Trabzon'un (18 Nisan 1916) düşüşü; Fevzi Çakmak'ın "muvaffak olmuş bir Plevne" değerlendirmesi. Ansiklopedi
- Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, Kop Dağı Müdafaası Tarihi Milli Parkı Bayburt–Erzurum karayolunun yaklaşık 40. kilometresi; Bayburt'a 45, Erzurum'a 75 km; 2018 Uzun Devreli Gelişme Planı. Ansiklopedi
- Vikipedi, Kop Dağı Tüneli Kop Geçidi'nin yüksekliği (2.409 m); tünelin geçidi atlayacak şekilde tasarlanması. Ansiklopedi
- Bayburt Haber, "Kop Tüneli: 14 Yıldır Bitmeyen Çile" (28 Ocak 2026) Temelin 23 Ağustos 2012'de atıldığı ve tünelin 2026 başında hâlâ tamamlanmadığı.
- Anadolu Ajansı, "Kop Dağı Geçidi ulaşıma açıldı" (25 Aralık 2023) Geçidin kar ve tipi nedeniyle kapanıp kontrollü açılması.
- İhlas Haber Ajansı, "Yüzlerce Bayburtlu, Kop Şehitleri için yürüdü" (18 Şubat 2024) Bayburt'un kurtuluş yıl dönümünde düzenlenen Şühedaya Saygı Yürüyüşü.
- Bayburt Valiliği, "Kurtuluşun 104. yıldönümünde Bayburt şühedaya yürüdü" Kop savunmasının Mart 1916'da başlayıp Temmuz 1916'ya kadar sürmesi; şehitliğin Kop Geçidi'nin zirve noktasında olması. Resmî Yayın
- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bayburt Highlands Savunmanın 2 Mart–16 Temmuz 1916 arasında sürmesi; Bayburt–Aşkale yolunda Bayburt'a 40 km; Kop Dağı 2.918 m. Resmî Yayın
- TÜBA, Millî Mücadele Yerel Tarihi, Bayburt bölümü Kop savunmasının 15 Nisan–16 Temmuz 1916 tarihleri arasında gerçekleşmesi. Akademik Çalışma
- Anadolu Ajansı, "Şanlı Kop Dağı Savunması belgeselle gelecek nesillere aktarılacak" Rusların 6 Mart 1916'da bölgeye gelmesi; geçidin 2.409 m olması; iki ilin sınırında yer alması. Haber
- Habertürk/İHA, "İki ilin ortak milli parkı bu sene ziyaretçisiz kaldı" Milli parkın yüzde 55'inin Bayburt, yüzde 45'inin Erzurum sınırında olması; abidenin 1963'te yapılması. Haber
- Türkgün, "Sürücüler dikkat: Kop Dağı Geçidi'nde ulaşım durduruldu" 2.409 m rakımlı geçitte kar ve tipi nedeniyle ulaşımın durması (Ocak 2026). Haber
- Memurlar.net, "Karayollarından sürücülere önemli uyarılar" Yol durumu için KGM'nin Alo 159 Yol Danışma Hattı ve internet sitesi. Haber
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Kop Şehitleri Abidesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Kop Şehitleri Abidesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Kop Şehitleri Abidesi Hakkında Sık Sorulanlar
Kop Şehitleri Abidesi nerede?
Bayburt–Erzurum karayolunda, Kop Geçidi'nin zirvesinde; Aşkale'ye 27 km. Bölge Erzurum ile Bayburt'un sınırında (Aşkale Kaymakamlığı; Bayburt Valiliği; AA).
Abide ne zaman yapıldı?
1963'te; Bayburt Garnizon Komutanı Bedrettin Demirel yaptırdı (Aşkale Kaymakamlığı).
Kop Müdafaası ne zaman oldu?
1916'da, Mart'tan Temmuz'a kadar sürdü; başlangıç tarihi kaynağa göre 2 Mart, 20 Mart ya da 15 Nisan olarak geçiyor (Bayburt Valiliği; KTB; TÜBA).
Kop Geçidi'nin rakımı kaç?
2.409 metre (AA).
Kışın gidilir mi?
Geçit kar ve tipi yüzünden kapanabiliyor; yola çıkmadan önce Alo 159'dan ya da kgm.gov.tr'den yol durumunu kontrol et (Karayolları).
Abide bir milli parkın içinde mi?
Evet. Kop Dağı Müdafaası Tarihi Milli Parkı 2016'da ilan edildi; yaklaşık 6.335 hektar (Doğa Koruma ve Milli Parklar GM).
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.