Saygılı Höyük

Saygılı Höyük, Erzincan’ın Çayırlı ilçesinin yaklaşık 8 km doğusundaki Saygılı köyünün 1 km kuzeyinde, tarıma elverişli arazilerin ortasında. Yüzey araştırmalarında İlk Tunç Çağı, Geç Demir Çağı ve Orta Çağ’a ait seramikler bulundu. Gitmeden bilmen gereken: burada göreceğin şey ayakta bir yapı değil, kaçak kazılarla yaralanmış bir tepe. Bu sayfa bir kaybın kaydı.

Neden gitmeli

Saygılı Höyük, Çayırlı’nın geçmişine ışık tutan yerleşmelerden biri; ama hikâyesi daha çok neyin kaybedildiğiyle ilgili. 2000 yılında yapılan ilk araştırmada höyükte iş makineleriyle kaçak kazı yapıldığı görüldü. Makineler höyüğün kuzeydoğu bölümünü büyük ölçüde tahrip etmişti; araştırmacı bu sırada yüzlerce çanak, çömlek ve pithosun kırılıp yok edildiğini belgeledi.

Yetkililer uyarıldı. 2019’daki ikinci araştırmada iş makinesiyle kazı yapılmadığı tespit edildi. Ancak araştırmacıya göre altın arama merakı höyüğe zarar vermeye devam etti. Kaçak kazı alanlarında höyüğün bir yangın geçirdiği anlaşıldı. Araştırmacıya göre höyüğün büyüklüğü, verimli arazilerin ortasında bulunmasıyla orantılı; kuzeyinden geçen köy deresi de burada yaşayanların su ihtiyacını karşılıyordu.

Höyük ile köy arasındaki bağ da dikkat çekici. Höyükten çıkarılan kesme taşların köy evlerinin yapımında kullanıldığı görülmüş ve köylülerle yapılan görüşmelerde bu doğrulanmış. Köydeki bir evde höyükten çıktığı anlaşılan bir pithos, yani büyük bir depolama küpü tespit edilmiş. Araştırmacı, bölgenin en önemli höyüklerinden biri saydığı Saygılı Höyük’te bir kurtarma kazısı yapılmasını zorunlu görüyor. Buraya gitmek, bu çağrının neden yapıldığını yerinde görmek demek.

Kritik bilgi: Höyükte ne göreceksin, ne göremeyeceksin?

Saygılı Höyük’te bilimsel bir kazı yapılmadı; yalnızca 2000 ve 2019 yıllarında yüzey araştırması yapıldı. Sahada açılmış bir mimari, tabela ya da koruma düzenlemesi olduğuna dair bilgi yok. Göreceğin şey höyüğün kendisi ve kaçak kazıların bıraktığı izler.

Dönemler

İlk araştırmada Geç Demir Çağı ve Orta Çağ seramikleri bulundu; 2019’daki araştırmada bunlara İlk Tunç Çağı seramikleri eklendi. Başka bir yayında dönemler İlk Tunç Çağı, Demir Çağı ve Orta Çağ olarak veriliyor.

Ölçüler

Kaynaklar höyüğün yüksekliğini 45 metre, doğu–batı uzunluğunu 47 metre, kuzey–güney uzunluğunu 36 metre olarak veriyor. Taban ölçülerine göre bu yükseklik alışılmadık.

Ölçülerin nasıl alındığı doğrulanmadı.

Tescil durumu

Höyüğün Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kayıtlarında tescilli olup olmadığı doğrulanmadı.

Köy evlerine saygı

Höyük taşlarının kullanıldığı evler bugün insanların yaşadığı evler. İzinsiz avlulara girme, evleri izinsiz fotoğraflama.

Nasıl gidilir

Çayırlı’dan doğuya, yaklaşık 8 km uzaklıktaki Saygılı köyüne gidiyorsun. Höyük köyün 1 km kuzeyinde; kuzeyinden bir köy deresi geçiyor. Köyden höyüğe araçla gidilip gidilemediği ve arazinin durumu doğrulanmadı. Tarlaların arasından geçeceksen ekili alanlara basma.

Ne zaman gidilmeli

Haziran ile eylül arası uygun. Kar ve çamur döneminde höyüğün kazılmış kenarları kayabilir. Ekin mevsiminde tarla sahiplerine rahatsızlık vermemek için köyde sormadan araziye girme.

Ne kadar zaman ayırmalı

Höyüğü dolaşmak için bir saat yeterli. Çayırlı’nın kuzeydoğusundaki Sırataşlar Kalesi’yle birlikte yarım günlük bir plan yapabilirsin.

Pratik sorular

Çocuklarla uygun mu?

Kaçak kazı çukurları ve kazılmış dik kenarlar var; çocukları yakından takip et.

Kamp yapılabilir mi?

Hayır; arkeolojik alanda ve tarlaların ortasında kamp kurulmaz.

Karavanla gidilir mi?

Doğrulanmadı.

Erişilebilir mi?

Doğrulanmadı.

Giriş ücretli mi?

Doğrulanmadı. Sahada bir ziyaretçi düzenlemesi olduğuna dair bilgi yok.