Çadırkaya Kalesi

Çadırkaya Kalesi, akademik yayınlarda Pekeriç Kalesi adıyla da anılan yapı, Erzincan’ın Tercan ilçesinde, Çadırkaya yerleşiminde kayalık bir alan üzerinde. Araştırmacılar kaleyi Urartu Devleti’nin bu bölgedeki yönetim ve savunma merkezlerinden biri olarak değerlendiriyor. Gitmeden bilmen gereken: sahada bir ziyaretçi düzenlemesi olduğuna dair bilgi yok; kaya mezarlarına ve tünellere inmeye kalkma.

Neden gitmeli

Erzincan’da Urartu denince akla önce Altıntepe geliyor. Çadırkaya ise aynı dönemin kırsaldaki en çarpıcı izlerinden biri. Araştırmacılara göre kale, Kimmer akınlarına karşı bölgenin savunmasını sağlamak ve Altıntepe ile birlikte bölgenin yönetimine destek olmak için Urartu kralı II. Argişti döneminde kurulmuş olabilir. Orta Çağ’da da kullanılmaya devam etmiş.

Kaleyi etkileyici kılan, kayaya işlenmiş olanlar. Kaynaklara göre burada on dokuz kaya mezarı, kaya basamaklı su tünelleri ve su, şarap ya da yağ gibi ürünleri saklamak için ana kayaya oyulmuş bir sarnıç bulunuyor. Kalenin güney eteğindeki kayalık alanda ise V, U ve daire biçiminde kaya işaretleri var.

Bu işaretlerin ne için yapıldığı hâlâ çözülmüş değil. Genel kanı ritüel ya da mistik bir anlam taşıdıkları yönünde. Bir başka görüşe göre ise tekerlek ve boyunduruk gibi araçları üretmek için kalıp olarak kullanılmışlar; kaleyi inceleyen araştırmacılar da işaretlerin kalenin dışında yer almasını bu görüşü destekleyen bir ipucu olarak görüyor. Kayaların önünde durup hangisinin daha akla yatkın olduğunu kendin tartabilirsin.

Kritik bilgi: Neye bakacaksın, neye dikkat edeceksin?

Kaya işaretleri ve mezarlar

Kaya işaretleri kalenin güney eteğindeki kayalık alanda. 2023 tarihli bir çalışmada kalede bu işaretlerden 11 adet tespit edildiği belirtiliyor. Kaya mezarlarının sayısı kaynaklarda 19 olarak veriliyor. Basamaklı su tünelleri ve sarnıç ana kayaya oyulmuş; içlerine inmek hem tehlikeli hem de yapıya zarar verebilir.

Hangi ilçede? Köy mü, belde mi?

Akademik yayınların çoğu kaleyi Tercan ilçesi sınırlarında, Çadırkaya beldesinin içinde gösteriyor. 2023 tarihli bir çalışmada ise kale Çayırlı ilçesine bağlı Çadırkaya beldesinin hemen doğusunda diye geçiyor. İdari kayıtlarda Çadırkaya Tercan’a bağlı bir köy olarak görünüyor; kaynaklarda ise belde diye anılıyor.

Çadırkaya’nın bugünkü idari statüsü ve kalenin yerleşime göre tam konumu doğrulanmadı.

Tescil durumu

Kalenin Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kayıtlarında tescilli olup olmadığı doğrulanmadı.

Yüzeydeki parçalara dokunma

Arkeolojik alanlardan buluntu toplamak 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında yasak. Gördüğünü fotoğrafla, yerinde bırak.

Nasıl gidilir

Kaynaklara göre kale Erzincan kent merkezine 104 km uzaklıkta, Tercan ilçesinde ve Çayırlı sınırına oldukça yakın. Önce Çadırkaya’ya ulaşman gerekiyor. Yerleşimden kaleye araçla ne kadar yaklaşılabildiği, bir patika olup olmadığı ve park imkânı doğrulanmadı. Kayalık alana yönelmeden önce yerleşimde yolu sor.

Ne zaman gidilmeli

Bölge yüksek ve karasal iklimli; kışın kar ve don nedeniyle kayalık alan tehlikeli olur. Haziran ile eylül arası en uygun dönem. Kaya işaretleri ve kayaya oyulmuş basamaklar, ışık eğik düştüğünde çok daha iyi seçilir; sabah erken ya da akşamüstü git.

Ne kadar zaman ayırmalı

Kaleyi, mezarları ve kaya işaretlerini dolaşmak için bir ile iki saat ayır. Yaklaşık 3 km güneydoğudaki Tuzla Kalesi’ni de görmek istiyorsan günün yarısını buraya ver.

Pratik sorular

Çocuklarla uygun mu?

Kayalık ve dik bir alan; kaya mezarları ve tüneller açık durumda. Küçük çocuklarla dikkatli ol, onları kaya kenarlarından uzak tut.

Kamp yapılabilir mi?

Hayır; arkeolojik alanda kamp kurulmaz.

Karavanla gidilir mi?

Yerleşim yolunun karavana uygunluğu doğrulanmadı.

Erişilebilir mi?

Kayalık bir alan olduğu için tekerlekli sandalyeyle erişim büyük olasılıkla mümkün değil; doğrulanmadı.

Giriş ücretli mi?

Doğrulanmadı. Sahada bir ziyaretçi düzenlemesi olduğuna dair bilgi yok.