Müştak Baba

Müştak Baba kimdir?

Müştak Baba (Şeyh Müştâk), asıl adı Mehmed (Muhammed) Mustafa olan, 1759'da Bitlis'te doğmuş ve 1832'de Muş'ta öldürülmüş mutasavvıf ve divan şairidir. Kādiriyye tarikatının Müştâkıyye kolunun kurucusudur. Bitlis, Muş, Erzurum ve İstanbul'da etkili olmuş, Türkçe, Farsça ve Arapça şiirlerini topladığı Divan'ıyla tanınır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi 1172 (1758-59) yılında Bitlis'te doğduğunu, Abdülkādir-i Geylânî soyundan geldiğini kaydeder. Rıdvan Uluç'un makalesine göre Bitlis'in Zeydan mahallesinde doğmuş, babası İbrahim Efendi'yi çocukken kaybedince dedesi Hacı Süleyman Efendi tarafından büyütülmüştür.

Eğitimi ve tasavvufî yolu

İlk eğitimini dedesinden, ardından amcası Şems-i Bitlisî'den aldı. Şeyh Hacı Hasan Şirvânî'den Arapça, Farsça, tasavvuf, hat ve şiir dersleri gördü. 1784'te Bağdat'ta Abdülkādir-i Geylânî'nin türbesini ziyaret ederek Kādirî tarikatına intisap etti. İstanbul'da Neş'et Baba'dan ders aldı; "Müştâk" mahlası da ona aittir.

Faaliyetleri

Hindistan, Serendib (Sri Lanka), Hicaz, Şam ve Mısır'a seyahat etti, hacca gitti. İstanbul'da uzun süre kalarak II. Mahmud'un ilgisini gördü. Bitlis ve Erzurum'da tekke açtı; Müştâkıyye kolu Bitlis, Muş, Erzurum ve İstanbul'da yayıldı.

Eserleri

• *Dîvân-ı Müştâk* (Türkçe, Farsça, Arapça şiirler; 1264/1848'de İstanbul'da basıldı)
• *Âsâru'l-Müştâk Esrâru'l-ʿUşşâk* (aile tarihi ve hatırat niteliğinde)
• *Naʿt-ı Resûlü's-Sakaleyn*
• *Mektûbât-ı Kimyâ-yı Müştâk*, *Bahar-nâme*, *Mişkâtü'l-Müştâk Mirʾâtü'l-ʿUşşâk*

Son yılları ve ölümü

1247 (1831-32) yılında Bitlis'e dönerken Muş'ta uğradığı saldırı sonucu öldü ve Muş'ta defnedildi. Ölüm sebebine dair kaynaklarda farklı rivayetler bulunur.

Bitlis için önemi

Bitlis doğumlu olması, şehirde tekke açması ve kurduğu tarikat kolunun Bitlis'te yayılması nedeniyle şehrin tasavvuf ve edebiyat tarihinde öne çıkan isimlerdendir.