Hayatı
Levnî, Şehnaz Yalçın’ın TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre Edirne’de doğmuş Osmanlı saray nakkaşıdır. EBSCO Research Starters’taki Anna Sloan maddesi de onun Abdülcelil Çelebi adıyla 17. yüzyılın sonlarında Edirne’de doğduğunu yazar. Edirne şehri bugün Merkez ilçesi sınırlarındadır.
Levnî kimdir?
Asıl adı Abdülcelil Çelebi’dir. TDV’ye göre “Levnî” lakabı, mesleğiyle ilgili olarak “renk” anlamındaki levn kelimesinden gelir. 18. yüzyılın başında Osmanlı sarayında çalışan Levnî, en çok Surnâme-i Vehbî için yaptığı minyatürlerle tanınır. Sloan’a göre bu çalışma, 1650’den sonra gerileyen resimli yazma geleneğinde öne çıkan bir eserdir.
Edirne’den saray nakkaşhanesine
TDV’ye göre genç yaşta İstanbul’a gelip saraya girdi ve nakkaşhanede ustaların yanında müzehhip olarak yetişti. Doğru’nun 2018 tarihli makalesi de Edirne’den İstanbul’a geldiğini, Ayvansarayî’ye göre nakkaşhanede önce öğrenci sonra usta olduğunu aktarır; Kantemir onu saray nakkaşbaşısı olarak anar. TDV, II. Mustafa döneminde (1695–1703) nakkaşbaşılığa yükseldiğini ve bu görevi III. Ahmed döneminde (1703–1730) sürdürdüğünü belirtir.
Eserleri
TDV’ye göre Surnâme-i Vehbî’de yaklaşık 37 × 26 cm boyutunda 137 minyatür bulunur; nüsha Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde, III. Ahmed nr. 3593’te kayıtlıdır. Sloan, III. Ahmed’in şehzadelerinin sünnet şenliğini anlatan bu eser için yüzden fazla resim yaptığını, eserin kolofonu olmadığı için bitiş tarihinin bilinmediğini yazar. TDV, Osman Gazi’den III. Ahmed’e kadar padişah portrelerini içeren bir albümü ve 46 resminin 43’ü Levnî’ye ait bir albümü (Hazine, Albüm, nr. 2143) de anar. Doğru’nun makalesi, H.2164 numaralı albümdeki 42 minyatürde kullanılan çiçekleri inceler. Sloan, Seyyid Muhammed’in Silsilename’sinde 1700–1710 arasına tarihlenen imzalı bir II. Mustafa portresinden söz eder. TDV’ye göre eserlerinin hemen hepsi Topkapı Sarayı Müzesi’ndedir.
Şiirleri
TDV’ye göre yirmi kadar şiiri günümüze ulaştı; III. Ahmed’e bir kaside sundu, aruz ve hece vezinlerini kullandı, hecede daha başarılı oldu. Sloan, Topkapı’da korunan dizelerinin Ayvansarayî’nin onun şair olduğuna dair kaydını desteklediğini belirtir.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Nakkaşhaneye giriş: TDV, II. Mustafa döneminde (1695–1703) nakkaşbaşı olduğunu yazar; Sloan ise nakkaşhaneye 1718’den sonra çırak olarak girdiğini belirtir.
- Defin yeri: TDV Ayvansaray Mezarlığı der; Sloan ve Doğru’nun aktardığı Ayvansarayî kaydı Ortakçılar (Otakçılar) Camii çevresini gösterir.
- Ölüm yılı: TDV ve Sloan 1732, Doğru 1145 (1732–33) yazar.
- Doğum tarihi: Hiçbir kaynak kesin doğum yılı vermez.
Bilmediklerimiz
- Levnî hangi yıl doğdu?
- Edirne’de hangi mahallede doğdu ve ilk eğitimini nerede aldı?
- Surnâme-i Vehbî minyatürleri hangi yıl tamamlandı?
Levnî Hakkında Sık Sorulanlar
Levnî kimdir?
Asıl adı Abdülcelil Çelebi olan, 18. yüzyıl başında Osmanlı sarayında çalışan nakkaş ve şairdir; Surnâme-i Vehbî minyatürleriyle tanınır.
Levnî nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi ve EBSCO Research Starters’a göre Edirne’de doğdu; kesin doğum yılı bilinmiyor.
Surnâme-i Vehbî’de kaç minyatür var?
TDV’ye göre 137 minyatür vardır; EBSCO maddesi “yüzden fazla” der.
Levnî ne zaman öldü?
TDV ve EBSCO’ya göre 1732’de; defin yeri kaynaklara göre Ayvansaray Mezarlığı ya da Ortakçılar Camii çevresidir.
Merkez'in Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.