İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Osmanlı padişahı · 1696 – 1754 · 1696 – 1754

I. Mahmud

Edirne / Merkez

I. Mahmud, 2 Ağustos 1696’da Edirne’de doğan, 1730–1754’te tahtta kalan, Sebkatî mahlasıyla şiir yazan ve Nuruosmaniye’yi başlatan padişahtır.

Hayatı

I. Mahmud, Abdülkadir Özcan’ın TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre 2 Ağustos 1696’da Edirne’de doğmuş Osmanlı padişahıdır. Encyclopaedia Britannica da aynı günü ve Edirne’yi doğum yeri olarak verir. Doğduğu şehir bugün Edirne’nin Merkez ilçesindedir.

I. Mahmud kimdir?

TDV’ye göre babası II. Mustafa, annesi Sâliha Sultan’dır. 1730’dan 1754’teki ölümüne kadar tahtta kaldı. Britannica, onu Patrona Halil ayaklanmasından sonra düzeni yeniden sağlayan ve Avusturya ile Rusya’ya karşı savaşı 1739 Belgrad Antlaşması’yla bitiren padişah olarak tanıtır.

Tahta çıkışı

TDV’ye göre 2 Ekim 1730’da, Patrona Halil isyanının ardından III. Ahmed’in tahttan feragat etmesiyle padişah oldu. Britannica, 1731’de bir yeniçeri ayaklanmasını daha bastırdığını yazar.

Savaşlar ve antlaşmalar

TDV’nin verdiği tarihlere göre İran ile 10 Ocak 1732’de barış yapıldı, 6 Ekim 1733’te yeniden savaş ilân edildi; Tebriz’in geri alınması üzerine padişaha “Gazi” unvanı verildi. 1736–1739 yıllarında Rusya ve Avusturya ile savaşıldı. Avusturya ile 28 Eylül 1739’da Belgrad’da, Rusya ile 12 Aralık 1739’da barış imzalandı. İran ile anlaşma 4 Eylül 1746’da yapıldı. Britannica, Comte de Bonneval’in (Humbaracı Ahmed Paşa) desteğiyle orduda kısmi bir düzenlemeye girişildiğini ekler; TDV de 1734’te Üsküdar’da Humbarahâne’nin kurulduğunu yazar.

Yaptırdığı eserler

TDV’ye göre Nuruosmaniye Külliyesi’nin yapımını o başlattı. Fikret Sarıcaoğlu’nun III. Osman maddesi, külliyenin büyük kısmının I. Mahmud döneminde yapıldığını, eksiklerin tamamlanıp caminin 5 Aralık 1755’te açıldığını belirtir. TDV ayrıca Cağaloğlu Hamamı’nı, Galata Sarayı ve Revan Köşkü kütüphanelerini, Tophane meydan çeşmesini, Taksim suyunu ve Kahire’de bir külliyeyi onun eserleri arasında sayar.

Musiki ve şiir

TDV, “Sebkatî” mahlasıyla şiir yazdığını, tamburi olmasının muhtemel olduğunu ve lâle, satranç, cirit ile ilgilendiğini kaydeder. Britannica musiki ve edebiyatı desteklediğini yazar.

Ölümü

TDV’ye göre 13 Aralık 1754’te cuma namazından dönerken Topkapı Sarayı’nın Demirkapı girişinde öldü. Nuruosmaniye yanındaki türbeye değil, halefi III. Osman’ın isteğiyle Yenicami yanındaki Turhan Vâlide Sultan Türbesi’ne, babası II. Mustafa’nın yanına defnedildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Şiir dili: Britannica Arapça şiir yazdığını söyler; TDV mahlasını (Sebkatî) verir, dil belirtmez.
  • 1731 ayaklanması: Britannica’nın andığı 1731 yeniçeri ayaklanması TDV maddesinin okunan bölümünde ayrıca yer almaz.

Bilmediklerimiz

  • Edirne’de doğduğu bina belli mi?
  • Çocukluğunun ne kadarı Edirne’de geçti?
  • Sebkatî mahlasıyla yazdığı şiirlerin tamamı bir arada yayımlandı mı?

I. Mahmud Hakkında Sık Sorulanlar

I. Mahmud kimdir?

1730–1754 yılları arasında tahtta kalan Osmanlı padişahıdır; 1739 Belgrad Antlaşması onun dönemindedir.

I. Mahmud nerede doğdu?

TDV İslâm Ansiklopedisi ve Encyclopaedia Britannica’ya göre 2 Ağustos 1696’da Edirne’de doğdu.

I. Mahmud’un mahlası nedir?

TDV’ye göre şiirlerinde “Sebkatî” mahlasını kullandı.

Nuruosmaniye Camii’ni kim yaptırdı?

TDV’ye göre yapımı I. Mahmud döneminde başladı; III. Osman eksikleri tamamlatıp camiyi 5 Aralık 1755’te açtırdı.

Merkez'in Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?