Aşur Yusuf

Aşur Yusuf kimdir?

Aşur Yusuf, 1858'de Harput'ta doğmuş Süryani öğretmen, yazar ve gazetecidir. Harput'taki Amerikan okulu Fırat Koleji'nde (Euphrates College) ders verdi ve Süryani toplumunun eğitimi, mezhepler üstü birliği ve kültürel canlanması üzerine yazılar yazdı. Harput'ta çıkardığı *Murşid-i Âsûriyyûn* gazetesi, Süryani basın tarihinde ulusal içerikli ilk gazetelerden biri kabul edilir. 1915'te tutuklandı ve aynı yıl öldü.

Doğumu ve ailesi

Harput'ta, Süryani Ortodoks (Yakubi) varlıklı bir ailede doğdu. Lundgren'e göre ana dili Ermeniceydi; Türkçe ve İngilizceyi de iyi biliyordu, Süryaniceyi ise hayatının ilerleyen döneminde öğrendi. Ermeni bir kadın olan Arşaluys ile evlendi; altı çocuğu oldu.

Eğitimi

İlk öğrenimini Harput'ta gördü, ardından İstanbul'da öğretmenlik alanında yükseköğrenim yaptı. Antep'teki Merkezî Türkiye Koleji'nde de bir süre okuduğu aktarılır.

Çalışmaları

Harput yöresindeki Ermeni ve Süryani okullarında öğretmenlik yaptı. Fırat Koleji'nde Ermenice, din ve psikoloji dersleri verdi. 1909 ya da 1910'da *Murşid-i Âsûriyyûn* (Süryanilerin Rehberi) gazetesini kurdu; gazete 1915'e kadar yayımlandı ve edebiyat, din, tarih ve toplumsal reform konularına yer verdi. Süryanilerin kültürel durgunluğunun nedenlerini sorgulayan bir makalesi topluluk içinde geniş yankı uyandırdı.

Elazığ için önemi

Aşur Yusuf, 20. yüzyıl başında Harput'un çok dilli ve çok kültürlü eğitim ve basın hayatının önemli temsilcilerindendir. Harput'ta çıkan gazetesi, şehrin basın tarihinin de bir parçasıdır.

Son yılları ve ölümü

1915 baharında tutuklandı. Hapisten ağabeyine yazdığı veda mektubu korunmuştur. Haziran 1915'te öldü; kaynaklar ölüm tarihini 22 ya da 23 Haziran, ölüm yerini Diyarbakır ya da bilinmeyen bir yer olarak verir. Süryani kaynakları onu 1915 olaylarında hayatını kaybeden Süryani gazetecilerin ilki olarak anar. Kızı Alice Nazarian'ın ailenin hikâyesini anlatan anı kitabı 2018'de yayımlandı.

Kaynaklar arasındaki farklar

Gazetenin kuruluş yılı (1909/1910), yayın dili (Süryanice-Arapça ya da Süryani harfli Türkçe) ve ölüm tarihi ile yeri kaynaklarda farklı verilir.