Harputlu müderris ve âlim; Kâmil Paşa Medresesi müderrisi, Arap dili, kelâm ve mantık alanında eserlerin yazarı · 1830 – 1902
Abdülhamid Hamdî Harpûtî
Abdülhamid Hamdî Harpûtî (1830-1902), Harput'ta doğup yaşamış müderris ve âlimdir. Harput müftüsü Ömer Naimî Efendi'nin oğludur; Kâmil Paşa Medresesi'nde ders verdi, Arap dili, kelâm ve mantık alanında haşiye ve risaleler yazdı.
Hayatı
Abdülhamid Hamdî Harpûtî kimdir?
Abdülhamid Hamdî Harpûtî, XIX. yüzyılda Harput medreselerinde ders vermiş bir müderris ve âlimdir. 1830 civarında Harput'ta doğdu, 1902'de yine Harput'ta öldü; Harput bugün Elazığ'ın Merkez ilçesine bağlıdır. İstanbul'a yerleşen birçok Harputlu âlimin aksine hayatını memleketinde geçirmiş, yazdığı haşiye ve şerhlerle yerel medrese geleneğinin önemli bir temsilcisi olmuştur.
Doğumu ve ailesi
Babası, Harput müftülüğü yapmış ve *Kasîde-i Bürde* şerhiyle tanınan Ömer Naimî Efendi'dir. Hacı unvanıyla da anılır.
Eğitimi
İlk öğrenimini Harput'taki Kâmil Paşa Medresesi'nde ve babasının yanında gördü.
Çalışmaları
- Kâmil Paşa Medresesi'nde müderrislik ve mütevellilik yaptı.
- Medreselerde Arapça ve Farsça okuttu.
- Devletin Harput'ta yaptırdığı medresede de müderris olarak görevlendirildi.
Eserleri
Ahmet Gemi'nin bildirisinde ona ait on dört eser sıralanır. Bunlardan bazıları:
- *Bugyetü'l-kâsid fî cevâbi'l-es'ileti'l-vârid min Âmid*
- *el-Burhânü'l-münevver fî tahrîmi't-tasvîr*
- *Nüzhetü'l-ihvân fî hâşiyeti Tuhfeti'l-ihvân*
- *Netâicü'l-ebkâr fî hâşiyeti Netâici'l-efkâr*
- *es-Simtü'l-abkarî*
- *Safvetü efkâri'l-ulemâ*
- *el-Hâşiyetü'l-cedîde*
- Kasîde-i Bürde ve Kasîde-i Münferice tahmîsleri, küçük bir divançe
Gemi, daha önce ona yanlışlıkla nispet edilen *Mu'ribü'l-avâmil* adlı eserin aslında Zeynîzâde Hüseyin b. Ahmed'e ait olduğunu belirtir.
Elazığ için önemi
Harput'ta yetişip yine Harput'ta ders veren bir âlim olarak yöre medreselerinin XIX. yüzyıldaki ilmî birikimini temsil eder. Eserleri 2015'te Fırat Üniversitesi'nin düzenlediği Harput'a Değer Katan Şahsiyetler Sempozyumu'nda iki ayrı bildiride incelenmiştir.
Son yılları ve ölümü
1902'de Harput'ta öldü ve babası Ömer Naimî Efendi'nin yanına defnedildi.
Kaynaklar arasındaki farklar
Doğum yılı çoğu çalışmada 1245/1830, bir tez kaydında 1245/1829 olarak geçer.
Abdülhamid Hamdî Harpûtî Hakkında Sık Sorulanlar
Abdülhamid Hamdî Harpûtî nerelidir?
Harput'ta doğmuş, hayatını burada geçirmiş ve burada ölmüştür.
Babası kimdir?
Harput müftüsü ve *Kasîde-i Bürde* şerhiyle tanınan Ömer Naimî Efendi'dir.
Hangi medresede ders verdi?
Harput'taki Kâmil Paşa Medresesi'nde müderrislik ve mütevellilik yaptı.
Kaç eseri vardır?
Ahmet Gemi'nin çalışmasında on dört eseri sıralanır; çoğu Arapça haşiye, şerh ve risalelerdir.
Merkez'in Değerleri
Tümünü gör- Abdüllatif Harpûtî Son dönem Osmanlı kelâm âlimi; Dârülfünun ilm-i kelâm müderrisi, Tenkīhu'l-kelâm ve Târîh-i İlm-i Kelâm'ın yazarı 1842–1916
-
Ahmet Kabaklı
Edebiyat tarihçisi, yazar ve gazeteci; beş ciltlik Türk Edebiyatı'nın yazarı, Türk Edebiyatı Vakfı'nın kurucusu · Göllü Bağ
1924–2001
-
Aşur Yusuf
Süryani öğretmen, gazeteci ve yazar; Harput'ta Murşid-i Âsûriyyûn gazetesinin kurucusu
1858–1915
- Cenani Dökmeci Elazığlı şair ve dökmeci-bakırcı; Harput folklorunu şiirlerine işledi
- Hafız Osman Öge Harput gazelhanı ve mahalli müzik kaynak kişisi 1892
- Hamastegh (Hampartsum Gelenyan) Ermeni diaspora yazarı ve şairi; Harput köy hayatını anlatan öyküleriyle tanınır 1895–1966
- Harputlu İshak Efendi Osmanlı âlimi ve müderris; Dârülmaârif hocası, Hurûfîlik ve Bektaşîlik eleştirisiyle bilinen Kâşifü'l-esrâr'ın yazarı 1801–1892
- J. Michael Hagopian Harput doğumlu Ermeni asıllı Amerikalı belgesel yapımcısı ve akademisyen; Armenian Film Foundation kurucusu 1913–2010
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.