Gümüşhacıköy

Kısa tarih

İlçe adını çevredeki gümüş madenlerinden alır. Karlık Tepe, Kale Tepe ve Çadır Düzü'nde madencilik MÖ 3. binyılda başladı. Bölge Roma döneminde Diakopene olarak anıldı.

Danişmend Melik Ahmet Gazi kasabayı 1075'te aldı. Yerleşim sonra Anadolu Selçuklularına geçti. IV. Kılıçarslan 1263'te Gümüş darphanesinde gümüş sikke bastırdı. İbn Battuta 1332'de kasabayı "Medinetü Gümüş" olarak kaydetti. Kasabanın nüfusu 1520'de 3.589, 1576'da 6.602 idi. Yerleşim 1883'te Hacıköy'e taşındı ve Gümüşhacıköy adını aldı.

Coğrafya

İlçe, Canik Dağları'nın bir kolu olan Taşan Dağları ile İnegöl Dağları arasındadır. İnegöl Dağları'ndan doğan Gümüş Suyu, küçük derelerle birleşerek Tersakan Çayı'nı oluşturur. Karaköy ve Pusacık dereleri ise Hacıpınar Çayı'nı besler. Arazinin yüzde 40,7'si orman ve fundalık, yüzde 33,1'i tarım alanıdır. Ormanlarda kayın, meşe, gürgen ve çam yaygındır.

Yazlar sıcak ve kurak geçer. Yüksek kesimlerde kışlar karlı ve soğuktur. Yıllık ortalama sıcaklık 11,0 °C, yıllık yağış 435 mm'dir. Temmuz ortalaması 20,4 °C, ocak ortalaması 0,5 °C'dir. Bugün ilçede işletilen bir maden yoktur.

Gümüşhacıköy'de neler görülür?

• Haliliye Medresesi: 1413'te yapıldı.
• Yörgüç Paşa Camii: 1429 tarihlidir.
• Köprülü Mehmet Paşa Camii: 1660'ta yapıldı.
• Köprülü Kervansarayı ve Bedesteni: 1669 tarihlidir.
• Darphane Camii: Selçuklu ve Osmanlı dönemi darphanesinin yerine yapılmıştır.
• Maden Hamamı: 1820'de yapıldı.
• Saat Kulesi: İlk olarak 1900'de yapıldı. Bugünkü hâline 2009'daki onarımla kavuştu.
• Şarlayuk: Ormanlık alanda şelalesi ve piknik yeri olan bir mesire alanıdır.

Köy ve mahalleler

İlçede 12 mahalle ve 44 köy bulunur. Hayvancılıkta yaklaşık 19.600 büyükbaş ve 14.000 koyun vardır. Arıcılıkta 2.191 kovan kayıtlıdır. Tarım arazisinin yaklaşık yüzde 46'sı sulanır.

Yöresel ürünler

• Keşkek: Toprak kaplarda, odun fırınında pişirilir. Bayramlarda geleneksel olarak sofraya gelir.
• Çorbalar: Sıkma tarhana, toyka, helle ve bıdıklı çorbası yapılır.
• Diğer yemekler: Mumbar, şıngır kebabı, bakla dolması, madımak, puaça, sini böreği ve paluze sayılır.

Yönetim

Gümüşhacıköy'de tek belediye bulunur. TÜİK ADNKS 2025 sonuçlarına göre ilçe nüfusu 22.319'dur.