Kale ve Tabya
Pazı Kalesi
Ağrı / Merkez
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Ağrı il merkezinin yaklaşık 20 km doğusunda, Yukarı Küpkıran ile Kalender köyleri arasında yüksek bir tepedeki kale. Urartulardan Osmanlı’ya kadar kullanıldı.
Hakkında
Pazı Kalesi, Ağrı il merkezinin yaklaşık 20 kilometre doğusunda, Yukarı Küpkıran ile Kalender köyleri arasında, oldukça yüksek bir tepedeki kayalığın üzerinde. Urartu döneminden başlayarak pek çok uygarlık tarafından kullanıldı; son olarak Osmanlı döneminde, 1877–78 Osmanlı–Rus Savaşı’nda ve 1. Dünya Savaşı’nda önemli bir savunma merkezi oldu. Gitmeden bilmen gereken tek şey: kale tescilli değil ve hakkında bilimsel bir çalışma yapılmadı.
Neden gitmeli
Ağrı il merkezinde kalıyorsan en yakın tarihî kale burası. Kültür Portalı’ndaki envanter kaydı, kalenin eteklerinde geniş bir alana yayılan yerleşim izleri bulunduğunu ve bunların bölgedeki diğer Demir Çağı kalelerinin mezarlık ve yerleşim alanlarına benzediğini yazıyor. Yani tepe yalnızca bir gözetleme noktası değil, çevresiyle birlikte eski bir yerleşim.
Kalenin asıl değeri konumunda. Tepeden Ağrı ovasını ve doğuya, Doğubayazıt yönüne uzanan yolu görürsün. Bu yolun yüzyıllar boyunca İran’a giden ana güzergâh olduğunu düşününce, kalenin 1877–78 savaşında ve 1. Dünya Savaşı’nda neden yeniden kullanıldığı anlaşılır.
Kalenin yakınındaki Küpkıran, kışın kayak merkeziyle biliniyor. Yazın bu bölgeye gelen yürüyüşçüler için kale, dağ manzarasıyla birleşen kısa bir tarih durağı.
Gitmeden bil: koruma durumu
Tescil yok, çalışma yok. Kültür Portalı kaydına göre kalenin tescil kaydı bulunmuyor ve bugüne kadar bilimsel bir çalışma yapılmadı. Kalenin kim tarafından ve ne zaman yapıldığı bilinmiyor.
Kaçak kazı tahribatı. Aynı kayıt, eteklerdeki yerleşimlerin kaçak kazılarla tahrip edildiğini ve önlem alınmazsa telafisi mümkün olmayan zararlar oluşacağını vurguluyor. Gördüğün çukurlar büyük ihtimalle kaçak kazılardan kalma. Bir buluntuya rastlarsan dokunma, yerini jandarmaya ya da müzeye bildir.
Altyapı yok. Alanda su, elektrik ya da herhangi bir tesis yok. Tabela olup olmadığını doğrulayamadık.
Nasıl gidilir
Ağrı il merkezinden doğuya, Yukarı Küpkıran köyü yönüne yaklaşık 20 km. Kale, Yukarı Küpkıran ile Kalender köyleri arasındaki yüksek tepede. Tepeye patikayla çıkılır; yolu köyde sor.
Ne zaman gidilmeli
Haziran–eylül. Bölge yüksek ve kışı uzun; ekimden itibaren kar yağabilir.
Ne kadar zaman ayırmalı
Çıkış ve gezi için bir buçuk saat.
- Öne çıkan Ağrı’nın 20 km doğusunda, Urartu’dan 1. Dünya Savaşı’na kadar kullanılmış tepe kalesi
- Kategori Kale ve Tabya
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Pazı Kalesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Pazı Kalesi
Kaynaklar
- Kültür Portalı Yukarı Küpkıran Köyü (Pazı) Kalesi envanter kaydı (Çetin, Y. 2013, Ağrı Kültür ve Doğa Varlıkları Envanteri) Resmî Yayın
- Arkas Turizm Ağrı şehir rehberi: Pazı Kalesi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Pazı Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Pazı Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Pazı Kalesi Hakkında Sık Sorulanlar
Pazı Kalesi nerede?
Ağrı il merkezinin yaklaşık 20 km doğusunda, Yukarı Küpkıran ile Kalender köyleri arasında.
Pazı Kalesi’ni kim yaptırdı?
Bilinmiyor. Eteklerindeki yerleşim izleri Demir Çağı’na işaret ediyor; kale Urartulardan sonra başka uygarlıklar ve son olarak Osmanlılar tarafından kullanıldı.
Kale savaşlarda kullanıldı mı?
Evet. 1877–78 Osmanlı–Rus Savaşı’nda ve 1. Dünya Savaşı’nda önemli bir savunma merkeziydi.
Pazı Kalesi tescilli mi?
Kültür Portalı kaydına göre tescil kaydı yok.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.