Perre Antik Kenti

Hakkında

Perre, Adıyaman il merkezinin kuzeybatısındaki Örenli Mahallesi'nde (eski adıyla Pirin) yer alan bir antik kenttir. Kent, Kommagene Krallığı'nın beş büyük kentinden biri olarak tanıtılır (Müzeler Genel Müdürlüğü, Perre broşürü). Alan, şehir merkezine yaklaşık 5 km uzaklıktadır (Euronews, 2026). Bugün antik kentin ana bölümü üzerinde hâlâ yaşanan bir mahalle bulunur.

Tarihçe

Bölgede 1925'te Eugène Pittard'ın çalışmaları, Paleolitik döneme ait bir yerleşime işaret etmiştir (Vikipedi). Kent, Samosata (Samsat) ile Melitene (Malatya) arasındaki yol üzerinde yer aldığı için önem kazanmış; Tabula Peutingeriana bu güzergâhta Perre'yi Samosata'dan sonraki ikinci durak olarak gösterir (Vikipedi). Kommagene Kralı IV. Antiochos döneminde (MS 38-72) kentin Toros'taki Antiokheia adıyla yeniden kurulduğu kabul edilir (Vikipedi).

Roma döneminde de Toros yollarındaki önemini korumuştur. MS 325'teki İznik Konsili'ne temsilci göndermesi, kentin Hristiyanlık döneminde de dinî açıdan önemli olduğunu gösterir (Müzeler Genel Müdürlüğü). Bizans döneminde piskoposluk merkeziydi; zamanla yerini bugünkü Adıyaman'ın çekirdeği olan Hısn-ı Mansur'a bırakmıştır (Vikipedi).

Neler görülür?

Alanın en dikkat çekici bölümü, yamaçtaki kayalara oyulmuş mezarlardan oluşan nekropoldür. Bölgedeki en büyük nekropol alanı olarak tanıtılır (Müzeler Genel Müdürlüğü). AA'nın 2023 haberine göre alanda kent surları, hâlâ kullanılan bir çeşme ve yaklaşık 200 kaya mezarı bulunur (AA, 2023). Mezarlarda lahitler, kemerli nişler ve katakomb biçiminde düzenlemeler görülür (Vikipedi).

2001-2009 yıllarında Adıyaman Müzesi Müdürlüğü'nün kazı ve temizlik çalışmalarında nekropol ile bir mozaik alanı açığa çıkarılmıştır. Yaklaşık 155 m² büyüklüğündeki mozaik, MS 5. yüzyıla tarihlenir ve asma dalları arasında yaban keçisi ile tavuk, yanlarda ördekler ile kırmızı kurdeleli bir güvercin tasvir eder (Müzeler Genel Müdürlüğü). Alanda ayrıca sarnıç, şarap işlikleri ve Bizans dönemi duvarları bulunur. Nekropolde 2001'de bir Jupiter Dolichenus adak kabartması ele geçmiştir (Vikipedi).

Köyün çeşmesi yöre halkı tarafından hâlâ kullanılmaktadır. Kaynakların aktardığına göre çeşme, geçmişte kervanların ve orduların mola noktalarından biriydi (Müzeler Genel Müdürlüğü).

2023 depremleri ve güncel durum

Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Ahmet Misbah Demircan, Nisan 2023'te Perre'nin 6 Şubat depremlerine bağlı bir sorunu olmadığını açıklamış; alanda yeni bir ekiple kazılara yeniden başlanacağı duyurulmuştur (AA, 2023). Euronews'in Eylül 2026 haberine göre alanda "Geleceğe Miras" projesi kapsamında 2025'te kazı ve temel onarımlar için 5,8 milyon lira ayrılmıştır (Euronews, 2026).

Ziyaret

Müzeler Genel Müdürlüğü'nün tanıtım broşüründe alan 1 Nisan-31 Ekim arasında 08.00-19.00, kış döneminde 08.00-17.00 saatleri arasında haftanın her günü açık olarak gösterilmektedir. Giriş ücreti için güncel bilgi muze.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir. Kaya mezarlarına ulaşmak için engebeli yamaçlarda yürümek gerekir.