Abuzer Gaffari Türbesi

Hakkında

Abuzer Gaffari Türbesi, Adıyaman şehir merkezinde bir mescitle birlikte bulunan tarihi bir türbedir. Yapı topluluğu kaynaklarda "Abuzer Gaffari Mescidi ve Türbesi" olarak anılır (Euronews, 2026). Türbe, kentteki inanç turizmi açısından önemli ziyaret yerlerinden biridir ve ziyaretçilerin yanında mescit olarak da kullanılır; depremden sonra yapının bir imamı olduğu haberlere yansımıştır (AA, 2023).

Adı ve inanç

Türbe, adını Hz. Muhammed'in sahabelerinden Ebû Zer el-Gıfârî'den alır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Ebû Zer, Zilhicce 32 (Temmuz 653) tarihinde Arabistan'daki Rebeze'de vefat etmiştir (TDV İslâm Ansiklopedisi). Anadolu'da adına izafe edilen yapılar bulunur; örneğin İstanbul Ayvansaray'da onun adına bir makam-kabir vardır (TDV İslâm Ansiklopedisi). Adıyaman'daki türbe de bu çerçevede bir ziyaret yeri olarak değerlendirilmelidir.

Tarihçe

Yapının ne zaman ve kim tarafından inşa edildiğine dair güvenilir bir kaynağa ulaşılamamıştır. Türbe, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Adıyaman'daki deprem sonrası restorasyon programında yer alan tarihi yapılardan biridir (Medyascope, 2026).

2023 depremleri ve restorasyon

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde Adıyaman'daki birçok cami ve türbe yıkılmış ya da ağır hasar görmüştür. AA'nın Mart 2023 haberine göre Abuzer el-Gaffari Türbesi de ağır hasar alanlar arasındadır; türbenin imamı Kutbeddin Deniz, tavanda çatlaklar oluştuğunu ve yapının onarım gerektirdiğini belirtmiştir (AA, 2023). Aynı haberde ildeki 83 caminin 9'unun tamamen yıkıldığı, 6'sının orta, 30'unun hafif hasar gördüğü aktarılmıştır.

Şubat 2026'da Vakıflar Genel Müdürlüğü, türbenin restorasyonunun belirlenen takvim çerçevesinde sürdüğünü açıklamıştı (Medyascope, 2026). Eylül 2026'da Abuzer Gaffari Mescidi ve Türbesi'nin restorasyonu tamamlanmış ve yapı, Merkez Musalla Camii ile Besni Kurşunlu Camii ile birlikte Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un katıldığı bir törenle yeniden hizmete açılmıştır (Euronews, 2026).

Restorasyon sürecinde zemin etütleri yapılmış, duvarlar radar yöntemiyle taranmış ve taş ile harç analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu yapılarda kubbe, minare, harim, taş kemer ve duvarlar onarılmış; gerekli bölümler kontrollü biçimde sökülerek yeniden inşa edilmiştir. Çalışmaların amacı yapıların depreme dayanıklılığını artırmak ve özgün mimariyi korumak olarak açıklanmıştır (Euronews, 2026).

Ziyaret

Türbe şehir merkezindedir ve yürüyerek ulaşılabilir. Mescit bölümü ibadet yeri olarak kullanıldığından namaz vakitlerinde ziyaretçilerin sessiz olması ve kıyafet kurallarına uyması beklenir. Kadın ziyaretçilerin başörtüsü bulundurması önerilir. Ziyaret için ücret alındığına dair bir bilgi kaynaklarda yer almaz. Aynı gün içinde, yeniden inşası süren Ulu Camii'nin bulunduğu eski çarşı bölgesi ve Adıyaman Müzesi de gezilebilir.