Avanos

Coğrafya

İlçenin yüzölçümü 995 km² (Küre Ansiklopedi). İklim karasal, ancak Kızılırmak ve çevredeki dağlar nedeniyle daha ılıman (Küre Ansiklopedi). Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlı (Wikipedia). İlçede dört köprü var. Taş köprü 1898–1900 arasında yapıldı, 1995'te restore edildi. 1973'te yapılan 180 m uzunluğundaki ahşap yaya asma köprüsü de Kızılırmak üzerinde (Küre Ansiklopedi).

Avanos'ta neler görülür?

• Çömlek atölyeleri: Kayaya oyulmuş mağaralarda. İlçede yaklaşık 50 işlik ve 250 çalışan var (Küre Ansiklopedi).
• Zelve: Üç vadiden oluşan, çok sayıda kilisenin bulunduğu kaya yerleşimi. Avanos'a yaklaşık 5 km (Wikipedia; Küre Ansiklopedi).
• Paşabağ: Şapka biçimli peribacaları ve Aziz Simon Şapeli ile biliniyor (Küre Ansiklopedi).
• Çavuşin: Tarihi kiliseleri bulunan köy. Vaftizci Yahya Kilisesi 964–965 yıllarına tarihleniyor (Wikipedia).
• Özkonak Yeraltı Şehri: 1972'de bulundu, dört katlı. Savunma sistemleri ve sürgü taşlarıyla dikkat çekiyor (Küre Ansiklopedi).
• Saruhan Kervansarayı: 1249 tarihli Selçuklu kervansarayı (Küre Ansiklopedi).
• Yamanlı Kilise ve Belha Sarayı: Yamanlı Kilise'nin 4.–6. yüzyıllarda yapıldığı düşünülüyor. Belha Sarayı 6. yüzyıla tarihlenen, büyük ölçüde yıkılmış bir yapı (Küre Ansiklopedi).

Köy ve mahalleler

İlçede 3 belde (Kalaba, Özkonak, Türkeli), 16 köy ve 17 mahalle var. 2025'te ilçe merkezinde 15.141, belde ve köylerde 16.952 kişi yaşıyor. En kalabalık belde 4.123 kişiyle Kalaba. Nüfus 2024'e göre 5 kişi azaldı. Köyler arasında Çavuşin, Göynük, Mahmat, Topaklı ve Büyükayhan bulunuyor (nufusune.com, TÜİK ADNKS verisi).

Yöresel ürünler

Başlıca geçim kaynakları çanakçılık, halıcılık, bağcılık ve turizm (Küre Ansiklopedi). Avanos Çömleği, Türk Patent ve Marka Kurumu'nca 25.12.2017'de 293 numarayla menşe adı olarak tescillendi. Çömlekler Kızılırmak'ın eski yataklarından çıkarılan, hematit oranı yüksek kırmızı kilden yapılıyor. Ayakla döndürülen çıkrıkta biçimlendirilip 750–950 °C'de pişiriliyor (Küre Ansiklopedi). Mutfakta testi kebabı, tarhana çorbası, bağ pilavı, güveç ve bazlama öne çıkıyor (Küre Ansiklopedi).

Yönetim

İlçe, Avanos Kaymakamlığı ve Avanos Belediyesi tarafından yönetiliyor. Kalaba, Özkonak ve Türkeli belde statüsünde.