Akçaabat Köftesi
Akçaabat
Trabzon
Vakfıkebir Külek Peyniri, Trabzon’a özgü, koyun ya da inek sütünden yapılıp çökelekle ladin küleğe basılarak toprak altında olgunlaştırılan bir peynirdir.
Vakfıkebir Külek Peyniri, inek ya da koyun sütünden yapılan peynirin çökelekle katmanlar hâlinde külek denen ahşap kaba basılıp toprak altında ya da fındık kabukları içinde 3–6 ay olgunlaştırılmasıyla elde edilen bir peynirdir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre peynir olgunlaşırken su kaybeder ve kendine özgü eskitme tadı kazanır. Kesitte peynir ve çökelek katmanları açıkça görülür.
Belgeye göre geleneksel olarak koyun sütü tercih edilir, inek sütü de kullanılabilir; 1 kg peynir için yaklaşık 10,5 kg süt gerekir. Maya olarak doğal kursak mayası ya da endüstriyel peynir mayası kullanılır. Külek, peynire koku ve tat geçirmeyen ladin ağacından yapılır; çevresini saran bağlar taze fındık sürgünlerinden hazırlanır. Üretim, sütün bol olduğu ilkbahar ve yaz aylarında yoğunlaşır.
Sağılan süt ince bezle süzülür, 70–75 °C’ye ısıtılıp en az 10 dakika bu sıcaklıkta tutulur. 37 °C’ye soğutulan süte yaklaşık %1 kursak mayası eklenir ve 1–1,5 saatte pıhtı oluşur. Pıhtı kırılır, bezlerde süzülür, üzerine ağırlık konarak baskılanır ve peynir tuzlanır. Çökelek için ayrandan tereyağı alındıktan sonra kalan sıvı kaynatılır, kesilmeye başlayınca yaklaşık 5 dakika daha kaynatılır, süzülüp tuzlanır. Peynir küleğe basılır, üzerine peynirin yarısı kadar çökelek konur ve bu sıra külek dolana kadar sürer. Ağzına bez geçirilen külek kumsuz, sert toprağa ya da fındık kabuklarına gömülür; 3–6 ay sonra çıkarılıp yüzeyi kazınır.
Belgeye göre peynir +4 °C’de vakumlu ambalajda 6 ay, vakumsuz açık satışta 30 gün dayanır. Olgunlaşma sonunda su miktarı %60’ın altına inmeli, pH 5,3’ün altında olmalıdır; peynirin beyazdan uzaklaşması toprak altı olgunlaşmasının göstergesi sayılır.
Vakfıkebir Belediyesi’nin 25 Haziran 2018’deki başvurusuyla (C2018/129), 25 Mayıs 2021’de 764 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Değişiklik 1 Ağustos 2022 tarihli 130 sayılı Bülten’de yayımlandı. Ürünün adı Vakfıkebir’i ansa da belgedeki coğrafi sınır Trabzon ilidir ve bütün üretim aşamaları il sınırında yapılır. Denetimi Belediye koordinatörlüğünde, Belediyeden 3, Vakfıkebir Zabıtası’ndan 1 ve Vakfıkebir İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden 1 kişinin bulunduğu 5 kişilik kurul yılda en az bir kez, gerektiğinde ve şikâyet hâlinde yapar; katmanlı yapı, analiz değerleri ve 3–6 aylık olgunlaştırma denetlenir.
Coğrafi sınır Trabzon ilidir; tescil ettiren Vakfıkebir Belediyesi’dir. Belgeli üreticilerin listesini doğrulamadık.
Tescil belgesi peynirin geçmişinin eski olduğunu ve üretim yönteminin ustalık gerektirdiğini yazar, ancak yıl ya da olay vermez. Haber61’in 11 Ekim 2026 tarihli listesi Vakfıkebir Külek Peyniri’ni Trabzon’un 16 tescilli ürünü arasında sayar.
≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.
Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.
Belgeye göre peynirin olgunlaştırıldığı, ladin ağacından yapılan geleneksel ahşap kap.
Toprak altında ya da fındık kabukları içinde 3–6 ay.
Geleneksel olarak koyun sütü tercih edilir; inek sütü de kullanılabilir.
Hayır; belgedeki coğrafi sınır Trabzon ilidir.
Mahreç işareti; tescil no 764, tescil tarihi 25 Mayıs 2021.
Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.
Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.
Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.
Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.
Katkıda bulununAkçaabat
Arsin
Maçka
Sürmene
Tonya
Fotoğraf bekleniyor
Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.