Akçaabat Köftesi
Akçaabat
Tonya · Trabzon
Tonya Tereyağı, Trabzon’un Tonya ilçesine özgü, yöre meralarında otlayan ineklerin sütünden yayıkla ya da makinede üretilen sarımsı renkli bir tereyağıdır.
Tonya Tereyağı, Trabzon ilinin Tonya ilçesinde yetiştirilen ineklerin sütünden elde edilen tereyağıdır. TÜRKPATENT tescil belgesi ayırt edici özellikleri olarak sarımsı rengi, tadı ve aromayı sayar ve sarı rengi yüksek β-karoten içeriğine bağlar. Belgeye göre tipik tereyağı tadı ve kokusu vardır; bütirik asit kokusu ve acılık bulunmaz, oda sıcaklığında sürülebilir.
Belge Tonya’yı Karadeniz iklimi ile karasal iklim arasında bir geçiş alanı olarak tanımlar; arazinin büyük bölümü mera ve ormandır. İneklerin çoğu Jersey ırkıdır, az sayıda Simental ve Holstein bulunur. Hayvanlar mayıs başından kasım sonuna kadar yaklaşık 210 gün ilçe meralarında ek yem verilmeden otlatılır; kalan yaklaşık 5 ay ahırda, yemin %80–85’i bölgeden toplanan kurutulmuş çayır otu olacak biçimde beslenir. Belgeye göre otlakların kullanılmadığı dönemde renk daha açık olabilir.
Aile işletmelerinde katkısız yapılan üretimde elle sağılan süt süzülür, yaklaşık 98 °C’de kaynatılıp 42 °C’ye soğutulur. Süte %2–3 oranında evde üretilmiş yoğurt mayası eklenir ve 3–3,5 saat mayalanır. Yoğurt ahşap yayığa konur, yoğurt kadar soğuk su eklenir ve yaklaşık 30 dakika çalkalanır. Ayrandan ayrılan yağ 4–12 °C’deki soğuk suyla 30 dakikayı geçmeden yıkanır ve katılaşmaya bırakılır.
Belgeye göre Tonya sınırlarındaki ineklerden toplanan sütün kaymağı separatörle ayrılır, 81–82 °C’ye ısıtılır ve soğuk hava deposunda olgunlaştırılır. Yayık makinesinde su eklenerek 45–60 dakika yayıklanır, dört aşamada soğuk suyla yıkanır, tat, koku ve renk kontrolünden sonra ambalajlanır. Belge, endüstriyel ürünün geleneksel ürünle aynı özellikleri taşıdığını yazar. Tereyağında süt yağı ağırlıkça %80–90, su en fazla %16 olmalıdır.
Tonya Belediyesi’nin 18 Aralık 2017’deki başvurusuyla (C2017/240), 18 Ağustos 2018’de 380 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Değişiklik 2 Ocak 2025 tarihli 188 sayılı Bülten’de yayımlandı. Coğrafi işaret adı ürün markasıyla birlikte kullanılır ve marka yazısından küçük olamaz. Denetimi Belediye koordinatörlüğünde, Belediyeden 2, Tonya Esnaf Odası’ndan 1, Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası’ndan 1 ve tarım ve orman müdürlüğünden 1 kişinin bulunduğu 5 kişilik merci, yılda bir üretim, ambalajlama ve depolama aşamalarında yapar; şikâyette en geç bir hafta içinde ek denetim yapılır.
Coğrafi sınır Tonya ilçesidir. Belgeli üreticilerin listesini doğrulamadık.
Tescil belgesine göre 1887 tarihli Trabzon Vilayet Salnamesi Tonya’nın sade yağını beğeniyle anar ve bu yağın Trabzon’a, İstanbul’a ve başka yerlere gönderildiğini kaydeder. Belge, 1969’da kurulan süt fabrikasıyla endüstriyel üretime geçildiğini ve 26 Nisan 2017’de İstanbul’da düzenlenen bir yarışmada 360 tereyağı arasında birinci seçildiğini yazar.
≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.
Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.
Belge sarı rengi yüksek β-karoten içeriğine bağlar; otlakların kullanılmadığı dönemde renk daha açık olabilir.
Tonya’da yetiştirilen, çoğu Jersey ırkı ineklerin; az sayıda Simental ve Holstein da bulunur.
Belgeye göre mayıs başından kasım sonuna kadar yaklaşık 210 gün, ek yem verilmeden.
Mayalanan yoğurt ahşap yayıkta soğuk suyla yaklaşık 30 dakika çalkalanır.
Menşe adı; tescil no 380, tescil tarihi 18 Ağustos 2018.
Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.
Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.
Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.
Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.
Katkıda bulununAkçaabat
Arsin
Maçka
Sürmene
Trabzon
Fotoğraf bekleniyor
Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.