İçeriğe geç
Lezzet

Vakfıkebir Ekmeği

Vakfıkebir · Trabzon

Vakfıkebir Ekmeği, Trabzon’un Vakfıkebir ilçesine özgü, katı ekşi mayayla yoğrulup odunla ısıtılan taş fırında pişirilen, kalın kabuklu bir ekmektir.

Vakfıkebir Ekmeği Hakkında

Vakfıkebir Ekmeği nedir?

Vakfıkebir Ekmeği, önceki hamurdan ayrılan katı ekşi mayayla yapılan ve odunla ısıtılan taş fırında pişirilen bir ekmektir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre coğrafi sınır Trabzon ilinin Vakfıkebir ilçesidir. Belge ekmeği kalın ve sert kabuklu, iri gözenekli, uzun fermantasyonlu, aromalı, hacimli ve geç bayatlayan bir ekmek olarak tanımlar; tek parça olduğundan taşınması ve saklanması kolaydır, keskin bıçakla kesilince ufalanmaz.

Hamur

Belgedeki oranlar 50 kg un, önceki hamurdan 2,5 kg ekşi maya ve 800 g sofra tuzudur. Un elendikten sonra 15–20 gün depoda dinlendirilir; su sertliği düşük ve kireçsiz olmalı, yazın soğuk, kışın ılık kullanılmalıdır. Hamur 15–20 dakika yoğrulur ve teknede 1 saat dinlendirilir. Bir kısmı sonraki hamurun ekşi mayası için ayrılır, kalanı kesilip tartılır, şekil verilir ve bezli kaplarda 45–60 dakika mayalanır. Ekmeğin üzerine fitil, kuşak ya da çubuk denen, yaklaşık 1 cm kalınlığında ve 20 cm uzunluğunda sert hamur şeritleri konur. Pişmeden önce ve sonra ekmeğe 1 litre su ile 1 su bardağı unun kaynatılmasıyla hazırlanan bulamaç sürülür.

Taş fırın

Belgeye göre fırın çukuru 130 cm derinliğindedir; alt kısma iri ve ince çakıl, ince kum, ısıyı tutması için kırık cam ve iri kaya tuzu serilir, üzerine taban taşları döşenir. Ön yanda cehennemlik denen ızgaralı ocak bulunur. Yeni fırın üç gün yakılarak tavlanır. Yakıt olarak kurutulmuş kızılağaç, meşe ve gürgen tercih edilir; kavak, kestane ve çam kullanılmaz. Fırın ısısı göstergede 220–250 °C’ye ulaşınca ekmekler hızla yerleştirilir ve büyüklüğüne göre 1–1,5 saat pişirilir. Belgeye göre ekmek bezle sarılıp tahta sandıkta 5–10 gün, kâğıt ve poşetle buzdolabında 10–15 gün dayanır.

Coğrafi işaret

Vakfıkebir Belediyesi’nin 30 Kasım 2017’deki başvurusuyla (C2017/213), 3 Ağustos 2018’de 372 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Değişiklikler 16 Temmuz 2020 tarihli 81 sayılı ve 3 Ekim 2022 tarihli 134 sayılı Bülten’lerde yayımlandı. Ad ambalajda tek başına ya da markayla kullanılır; ambalaj yoksa işletmede ya da menüde gösterilebilir. Denetimi Belediye koordinatörlüğünde, Belediyeden 2, Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası’ndan 1, Vakfıkebir İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden 1 kişi ve Vakfıkebir Esnaf ve Sanatkârlar Odası’na kayıtlı bir fırıncı ustasından oluşan 5 kişilik merci yılda bir kez, şikâyet üzerine ve gerekli görüldüğünde yapar.

Nerede bulunur?

Coğrafi sınır Vakfıkebir ilçesidir. Belgeli fırınların listesini doğrulamadık.

  • Coğrafi işaretli
  • Ekmek
  • Ekşi maya
  • Taş fırın
  • Mahreç işareti
  • Vakfıkebir
  • Trabzon

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre yaylaya göç eden ailelerin yolculuğu 2–3 gün sürdüğünden bu süre boyunca bozulmayan bir ekmeğe ihtiyaç duyulmuş ve taş fırın ekmeği bu ihtiyaçtan doğmuştur. Belge ekmeğin yörede uzun yıllardır bilindiğini, taş fırın yapımının ustalık gerektirdiğini ve yörede çırak yetiştirilerek sürdürüldüğünü yazar. Haber61’in 11 Ekim 2026 tarihli listesi Vakfıkebir Ekmeği’ni Trabzon’un 16 tescilli ürünü arasında sayar.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Hamur (belgedeki oran)

  • 50 kg un (≈ elenmiş, 15–20 gün dinlendirilmiş)
  • 2,5 kg ekşi maya (≈ önceki hamurdan)
  • 800 g sofra tuzu
  • yeterince su (≈ sertliği düşük, kireçsiz; yazın soğuk, kışın ılık)

Bulamaç

  • 1 L su
  • 1 su bardağı un

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Yoğur Un, ekşi maya ve tuzu tekneye koy, suyu ekleyip 15–20 dakika yoğur.
  2. Dinlendir Hamuru teknede 1 saat dinlendir; bir kısmını sonraki hamurun mayası için ayır.
  3. Şekillendir Kalanı kes, tart, şekil ver ve bezli kaplarda 45–60 dakika mayalandır; üzerine fitil koy.
  4. Pişir Bulamaç sürülen ekmekleri 220–250 °C’deki taş fırına hızla yerleştir, 1–1,5 saat pişir.
  5. Dinlendir Fırından çıkan ekmeğe yeniden bulamaç sür, tahta raflarda dinlendir.

Vakfıkebir Ekmeği Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Vakfıkebir Ekmeği Hakkında Sık Sorulanlar

Vakfıkebir Ekmeğini ayıran nedir?

Belgeye göre önceki hamurdan alınan katı ekşi maya ve odunla ısıtılan taş fırın.

Ne kadar dayanır?

Belgeye göre bezle sarılıp tahta sandıkta 5–10 gün, kâğıt ve poşetle buzdolabında 10–15 gün.

Hangi odun kullanılır?

Kurutulmuş kızılağaç, meşe ve gürgen; kavak, kestane ve çam kullanılmaz.

Fitil nedir?

Ekmeğin üzerine konan, yaklaşık 1 cm kalınlığında ve 20 cm uzunluğunda sert hamur şeridi.

Hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 372, tescil tarihi 3 Ağustos 2018.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?