İçeriğe geç
Kale ve Tabya

Kemah Kalesi

Erzincan / Kemah

Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi

Karasu'ya dik kayalarla bakan Mengücekli beylik kalesi. Kazılarda Bey Camii ve eski bir mahalle bulundu; restore edilen cami 2023'te yeniden ibadete açıldı.

Hakkında

Kemah Kalesi, Erzincan’a yaklaşık 50 km uzaklıktaki Kemah ilçe merkezinde, Karasu’nun batı yakasındaki sarp kayalıklar üzerinde. Kale, 1071 Malazgirt Savaşı’ndan sonra Mengücek Beyliği’nin merkezi oldu ve 1515’te Yavuz Sultan Selim’in kuşatmasıyla Osmanlı topraklarına katıldı. Gitmeden bilmen gereken: kalenin kimler tarafından ve ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmiyor; ziyaret saatleri ve ücret doğrulanmadı.

Neden gitmeli

Kemah Kalesi’ni etkileyici kılan önce doğası. Kalenin oturduğu platform, Munzur Dağları’nın kuzey eteğinde metamorfik kireçtaşından oluşmuş doğal bir aşınım kalıntısı. Coğrafyacı Adem Başıbüyük’ün çalışmasına göre Tanasur Çayı’nın açtığı yaklaşık 100 metre derinliğindeki vadi ve çevredeki killi toprakların taşınması, kaleyi tek bir giriş yolu dışında ulaşılması neredeyse imkânsız bir doğal tahkimata dönüştürmüş. Kaleye bakarken insan emeğinin değil, doğanın ördüğü bir savunmanın karşısında olduğunu fark ediyorsun.

Tarihi de o kadar katmanlı. Valiliğin aktardığına göre kale Orta Çağ’da Sasaniler ile Doğu Roma arasında çekişme konusu oldu; 7. yüzyılda Halife Ömer döneminde İslam ordularının eline geçti, sonra Abbasiler ile Bizans arasında el değiştirdi. Malazgirt’ten sonra Mengücek Gazi tarafından alınan kale, 1228’de Anadolu Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubad’a bırakıldı; ardından İlhanlılar, Timur, Akkoyunlular ve Safeviler geldi. Evliya Çelebi 17. yüzyılda kalenin sağlamlığını övdü; Birinci Dünya Savaşı’nda Rus kuvvetleri Kemah Boğazı’nı geçemedi.

2010’da başlayan kazılar bu hikâyeye somut izler ekledi. Kazılarda Mengücekli dönemine ait olduğu değerlendirilen “Bey Camii” kalıntıları, eski bir mahallenin sokak ve ev dokusu, 12. ile 20. yüzyıllar arasına tarihlenen seramikler ve 16. yüzyıla ait olduğu düşünülen 27 varaklık bir Kur’an bulundu.

Kritik bilgi: Kale ne zaman yapıldı, bugün neyi göreceksin?

Yapım tarihi bilinmiyor

Kalenin kimler tarafından ve hangi tarihte yapıldığı kesin olarak bilinmiyor. Valilik ve kaymakamlık, kalenin MÖ 205 civarında Arzak kralları tarafından yapıldığının tahmin edildiğini yazıyor; bu bir belge değil, bir tahmin. Yerleşimin Hitit metinlerindeki “Kummaha” ile ilişkilendirildiği de ileri sürülüyor.

Kummaha eşleştirmesi araştırmacılar arasında kesinleşmiş değil; başka bir antik yer adının varyantı olabileceği de öne sürülüyor.

Kalede ne var?

Tanıtımlara göre savunma sistemi doğal kayalıklardan yararlanılarak kurulmuş iç ve dış surlardan oluşuyor; burçlar, gözetleme noktaları ve üç ana kapı bulunuyor. Kayalara oyulmuş sarnıçlar, su depoları, ambarlar ve zindanlardan söz ediliyor. Kaleden vadi tabanındaki Tanasur Deresi’ne inen su tünelleri ve gizli yollar, kuşatmalar sırasında su temini için yapılmış. Kalenin batısında kazılarla incelenen bir hamam kalıntısı var.

Rakım farkı

Bazı tanıtımlarda kale için yaklaşık 1.600 metre rakım veriliyor. Valiliğe göre ise Kemah ilçe merkezi 1.053 metrede kurulu ve kalenin üzerinde durduğu tepe yaklaşık 80 metre yüksekliğinde. İki bilgi birbiriyle uyuşmuyor.

Kalenin gerçek rakımı doğrulanmadı.

Koruma ve onarım

Kale Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından koruma altında. Bazı sur bölümleri 2001’de onarıldı; kazılarda ortaya çıkan kalıntılar toprak ve saman karışımı geleneksel harçla restore edildi.

Kazıların bugün sürüp sürmediği ve kalenin ziyarete açık bölümleri doğrulanmadı.

Nasıl gidilir

Kemah, Erzincan’a yaklaşık 50 km uzaklıkta ve il merkeziyle karayolu ve demiryoluyla bağlantılı; İstanbul–Kars demiryolu ilçe merkezinden geçiyor. Kale ilçe merkezinin içinde. Kaleye tek bir giriş yolundan çıkıldığı belirtiliyor; yolun araçla ne kadar kullanılabildiği ve park imkânı doğrulanmadı.

Ne zaman gidilmeli

Valiliğe göre Kemah’ta yazlar kurak ve sıcak, kışlar soğuk ve yağışlı. Kayalık yollarda kaygan zemin olmaması için mayıs–haziran ve eylül–ekim en rahat dönemler; yaz ortasında öğle sıcağından kaçın. Haziran ayında ilçede Kemah Sultan Melik Tarih, Kültür ve Spor Şenlikleri düzenleniyor.

Şenliklerin 2026–2027 tarihleri doğrulanmadı.

Ne kadar zaman ayırmalı

Kaleyi ve kazı alanını dolaşmak için bir buçuk ile iki saat ayır. Kalenin yakınındaki Sultan Melik Türbesi ile birlikte yarım günlük bir Kemah planı yap.

Pratik sorular

Çocuklarla uygun mu?

Sarp kayalıklar ve açık kazı alanları nedeniyle küçük çocuklarla dikkatli ol; güvenlik düzenlemeleri doğrulanmadı.

Kamp yapılabilir mi?

Hayır; kale korunan bir arkeolojik alan.

Karavanla gidilir mi?

İlçe merkezine karavanla ulaşılabilir; kaleye çıkan yolun karavana uygunluğu doğrulanmadı.

Erişilebilir mi?

Doğrulanmadı; kayalık zemin nedeniyle zor olması muhtemel.

Giriş ücretli mi?

Doğrulanmadı.

  • Öne çıkan Doğal süreçlerin ördüğü savunma ve 2010’dan beri kazılan kale içi yerleşim
  • Kategori Kale ve Tabya

Galeri

1 fotoğraf
Kemah Kalesi Kemah Kalesi · Nidayi / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0) 1/1

Harita

Konum Bilgileri

39.604862, 39.037042

Erzincan / Kemah

Haritada Aç

Bu yer bir rotada

Erzincan'da iki gün: Altıntepe'den Kemaliye'ye: 11 durak, Kemah Kalesi 8. durak.

Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.

Rotayı aç

  8. Kemah Kalesi Buradasınız

    Önceki duraktan ~52 km

    1 sa 15 dk

  11. Kemaliye

    Önceki duraktan ~102 km

    2 saat

Buradan Az Ötede

Kemah Kalesi'ne yakın tarihi ve doğal yerler

Tüm benzer yerleri gör

Kaynaklar

  • T.C. Erzincan Valiliği Kemah (tarihçe, 1.053 m rakım, iklim, Kemah Sultan Melik şenlikleri) Resmî Yayın
  • Başıbüyük A. (2006). Doğal süreçlerin ortaya çıkardığı tarihin önemli bir stratejik noktası: Kemah (Erzincan) Kalesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 11, 353-368 (KÜRE Ansiklopedi aktarımıyla Ansiklopedi
  • doğrudan incelenmedi)
  • Anadolu Ajansı “Kemah Kalesi’ndeki eserler gün yüzüne çıkarılıyor” (kazı bulguları
  • KÜRE Ansiklopedi aktarımıyla) Ansiklopedi
  • Diken H. A. Kemah Kalesi. Türkiye Turizm Ansiklopedisi (savunma yapıları, 1.600 m rakım Ansiklopedi
  • KÜRE Ansiklopedi aktarımıyla) Ansiklopedi
  • Yurttaş H. vd. (2020). Kemah kültür varlıkları ve Kemah Kalesi kazıları. Erzincan Tarihi I, 575-594 (doğrudan incelenmedi)
  • KÜRE Ansiklopedi Kemah Kalesi (05.08.2026 Ansiklopedi
  • yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ikincil derleme)
  • Vikipedi Kemah (Kummaha eşleştirmesinin tartışmalı olması Ansiklopedi
  • ikincil)
Kaynak öner

Katkıda Bulun

  • Fotoğraf Paylaş

    Kemah Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.

    Fotoğraf yükle

  • Bilgi Ekle

    Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.

    Bilgi ekle

  • Hata Düzelt

    Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.

    Hata bildir

  • Kaynak Öner

    Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.

    Kaynak ekle

Gelen Katkılar

  • Daha fazla katkı bekliyoruz

    Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Kemah Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.

    Katkıda bulunun

Kemah Kalesi Hakkında Sık Sorulanlar

Kemah Kalesi ne zaman yapıldı?

Kesin olarak bilinmiyor. Resmî tanıtımlar MÖ 205 civarını tahmin olarak veriyor.

Kemah Kalesi’ni kim fethetti?

Kale tarih boyunca pek çok kez el değiştirdi. Malazgirt’ten sonra Mengücek Gazi tarafından alındı; Osmanlı topraklarına 19 Mayıs 1515’te Yavuz Sultan Selim’in kuşatmasıyla katıldı.

Kazılarda neler bulundu?

2010’da başlayan kazılarda “Bey Camii” olarak adlandırılan bir cami kalıntısı, eski bir mahallenin sokak ve ev dokusu, seramikler ve 16. yüzyıla ait olduğu düşünülen 27 varaklık bir Kur’an bulundu.

Kale neden bu kadar korunaklı?

Kaleyi çevreleyen derin vadi ve sarp kayalıklar doğal süreçlerle oluştu; kaleye yalnızca tek bir yoldan ulaşılabiliyor.

Sultan Melik Türbesi’ne yakın mı?

Evet; türbe kalenin yakınında, kayalık bir platform üzerinde. Yürüme mesafesi doğrulanmadı.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör