Osman Efendioğlu

Osman Efendioğlu kimdir?

Osman Efendioğlu, Rize'nin Merkez ilçesine bağlı bir köyde doğmuş, halk arasında "Osman Dayı" diye tanınan atma türkü ustasıdır. Doğu Karadeniz'e özgü, karşılıklı ve doğaçlama söylenen atma türkü geleneğinin yaşayan son büyük temsilcilerinden biri sayılır. Bu geleneği koruyup aktardığı için UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras çerçevesindeki "Yaşayan İnsan Hazineleri" uygulaması kapsamında Türkiye ulusal envanterine alınmıştır.

Doğumu

Rizeli Ünlüler sitesine göre 1934'te Rize Merkez'e bağlı Yiğitler köyünde doğmuş, nüfusa 1936'da kaydedilmiştir. 2016 tarihli bir haber ise onu Taşköprü köyüyle birlikte anar (bkz. aşağıda).

Sanatı

Atma türküye çok genç yaşta, köy kahvesindeki karşılıklı söyleşmelerle başlamıştır. Kaynaklar, bu alandaki yolculuğunun yaklaşık 70 yıla yayıldığını belirtir. Yerel bir televizyonda uzun süre türkü programı sunmuş, TRT dâhil pek çok kanalda türkü ve kültür programlarına katılmıştır. Yüzlerce eski atma türküyü ezbere bildiğini ve kendi söylediği türkülerin sayısını bilmediğini söylemiştir. Düğün ve toplantılarda atma türkü söylemek üzere davet edilmeye devam ettiği aktarılır.

Yaşayan İnsan Hazinesi

Kültür ve Turizm Bakanlığının yürüttüğü Yaşayan İnsan Hazineleri Türkiye Ulusal Envanteri'ne alınmıştır. Kasım 2016'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen törende belgesini almış ve törende 15 Temmuz temalı bir atma türkü söyleyerek ayakta alkışlanmıştır.

Rize için önemi

Atma türkü, Rize ve çevresinin sözlü kültüründe merkezî bir yer tutar. Efendioğlu, bu geleneğin bilinen türkülerini hafızasında taşıyan ve genç kuşaklara aktaran bir kaynak kişi olarak Rize'nin somut olmayan kültürel mirasının önemli taşıyıcılarındandır.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğduğu köy (Yiğitler / Taşköprü), doğum yılı (1934, nüfusta 1936; haberlerde verilen yaşlar 1936-1938'i işaret eder) ve envantere alınma yılı (2015 / tören 2016) kaynaklarda farklıdır.