Hüsâmeddîn-i Bitlisî

Hüsâmeddîn-i Bitlisî kimdir?

Hüsâmeddîn-i Bitlisî, XV. yüzyılda yaşamış, Kübreviyye'nin bir kolu olan Nurbahşiyye tarikatına mensup mutasavvıf ve müfessirdir. Tam adı Mevlânâ Hüsâmüddîn Alî b. Hüseyn (Abdillâh) Bitlisî'dir. TDV İslâm Ansiklopedisi, nisbesine dayanarak Bitlis'te doğduğunun söylenebileceğini belirtir. Tarihçi ve devlet adamı İdrîs-i Bitlisî'nin babası olarak da bilinir.

Tasavvufî yolu

Nurbahşiyye'nin önde gelen temsilcilerinden Şehâbeddin el-Cûrânî'ye intisap etti; daha sonra tarikatın kurucusu Seyyid Muhammed Nurbahş'tan hilâfet aldı. Abdurrahman-ı Câmî, İbrâhim Gülşenî ve Celâleddin ed-Devvânî gibi dönemin âlim ve sûfîleriyle görüştü.

Faaliyetleri

Tebriz'de bir zâviye kurarak irşad faaliyetinde bulundu. TDV, tarikatın Kürdistan ve Luristan bölgelerinde yayılmasında rol oynadığını kaydeder. Oğlu İdrîs'in ilk hocası da kendisidir.

Eserleri

• *Câmiʿu't-tenzîl ve't-teʾvîl* (tefsir)
• *el-Kenzü'l-ḫafî fî beyâni maḳāmâti'ṣ-ṣûfî*
• *Şerḥu Iṣṭılâḥâti'ṣ-ṣûfiyye li'l-Kâşânî*
• *Eṭvâr-ı Sebʿa* (Farsça)

Son yılları ve ölümü

Yüz yaşına yakın yaşadığı tahmin edilir. TDV, II. Bayezid dönemine ait bir saray defterindeki taziye kaydından hareketle 909 (1504) yılında vefat ettiğini belirtir. Mezarının yeri kaynakta yer almaz.

Kaynaklar arasındaki farklar

Bazı kaynaklar ölüm yılını 900 (1494-95) olarak verir; TDV ise saray defterine dayanarak 1504 tarihini tercih eder. Doğum yerine dair açık bir kayıt yoktur; Bitlis bağlantısı nisbesine dayanır.