
Assos Antik Kenti
Başlangıç
Çanakkale / Ayvacık / Gülpınar
Son güncelleme: 26 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Ayvacık’ta, Gülpınar’da, Troas’ın Troya’dan sonraki en önemli kutsal alanı; İlyada sahneli frizleriyle MÖ 150 tarihli İon düzenli Apollon tapınağı.
Apollon Smintheus Kutsal Alanı, Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinde, Gülpınar köyünde. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na göre Troas bölgesinde Troya’daki Athena tapınağından sonra en önemli kutsal alan ve Anadolu’daki Apollon kültleri arasında fare ikonografisiyle bilinen tek örnek. MÖ 150’ye tarihlenen İon düzenli tapınak, İlyada sahneli frizleriyle tanınıyor.
Yola çıkmadan önce: Ekim 2026 itibarıyla Bakanlık sayfası kış saatlerini (1 Ekim–1 Mayıs) 08.30–17.30 olarak veriyor. Frizlerin sergilendiği küçük depo müze Bakanlığa göre yalnızca kazı sezonunda açık; kış aylarında kapalı olabilir.
Bakanlık sayfasındaki adres Ayvacık, Gülpınar Köyü. Turkish Archaeological News alanı Biga Yarımadası’ndaki Gülpınar köyünde gösteriyor ve GPS noktasını 39,5359 K, 26,1175 D olarak veriyor. KGM cetveli yalnızca Çanakkale–Ayvacık arasını (74 km) veriyor; Gülpınar’a kalan mesafe resmî kaynakta yok.
Bakanlığa göre Smintheus adı “Farelerin Efendisi” anlamıyla ilişkilendiriliyor ve kültün çiftçileri farelerden koruduğuna inanılıyordu; antik kaynaklar kültün kökenini MÖ 2000 dolayında Anadolu’ya gelen Giritli göçmenlere bağlıyor. Turkish Archaeological News, Efesli Kallinos’un (MÖ 7. yüzyıl) anlattığı söylenceyi aktarıyor: Giritli göçmenler, deri eşyalarını fareler kemirince kehanetin işaret ettiği yerin burası olduğuna karar verdi. Bu anlatı bir söylence olarak aktarılıyor, tarihî olgu olarak değil. Aynı kaynağa göre İlyada’da Apollon’un rahibi Khryses tanrıya “Sminthe” diye sesleniyor.
Bakanlık tapınağı MÖ 150’ye tarihliyor ve İon düzeninde olduğunu, Homeros’un İlyada’sından sahnelerle bezendiğini yazıyor; 120 m uzunluğundaki kabartmaların şimdiye kadar yalnızca 24 m’si gün ışığına çıktı. Turkish Archaeological News’e göre tapınak psödodipteros planlı, ön ve arka cephede 8, yanlarda 14 sütunlu; temeli 22,40 x 40,27 m ve mermeri Prokonnesos’tan (bugünkü Marmara Adası) getirildi. Aynı kaynak tapınağın Prieneli Hermogenes’e atfedildiğini, ancak mimarın kimliğinin kesin olmadığını belirtiyor.
Turkish Archaeological News’e göre tapınağı 1785’te Lechevalier belgeledi, 1853’te Thomas Spratt kalıntıları Smintheion olarak tanımladı ve ilk kazıları 1863–1869’da Richard Popplewell Pullan yaptı; DHA’nın 2014 haberi Pullan’ın ilk kazısını 1866’ya tarihliyor. Bakanlığa göre 1980’de Prof. Dr. Coşkun Özgünel başkanlığında başlayan kazılarda tapınak, hamam, konutlar ve kutsal yol açığa çıktı; 2020’den beri kazı Doç. Dr. Davut Kaplan (Ondokuz Mayıs Üniversitesi) başkanlığındaki ekiple sürüyor.
DHA’nın Ağustos 2014 haberine göre alanın üzerinde bir hayvansal yağ işleme (rendering) tesisi, bir süt firması ve zeytin çuvalı depoları vardı; Bakanlık alanı kamulaştırdı ve tesisin kaldırılmasına 1982’de başlandı. Aynı haberde Özgünel, tapınağın özgün parçalarının yüzde 80’inin elde bulunduğunu söylüyor. Bakanlığa göre restorasyon sürüyor ve yapının mimarisini göstermek için bir bölümü ayağa kaldırıldı.
Var. Bakanlığa göre 2004’ten beri bilinen Kalkolitik yerleşim arkeometrik yöntemlerle yaklaşık MÖ 5200–4800’e tarihleniyor ve Troya’dan daha eski. Turkish Archaeological News aynı yerleşimi MÖ 5. binyılın ilk yarısına, DHA’nın 2014 haberi ise MÖ 4500’e tarihliyor; kaynaklar arasındaki fark tarihleme yöntemlerinden kaynaklanıyor olabilir, bu ayrım doğrulanmadı.
Özel araçla. KGM’ye göre Çanakkale merkezden Ayvacık’a 74 km. Kutsal alan Ayvacık’a bağlı Gülpınar Köyü’nde; ilçe merkezinden kesin mesafe resmî kaynakta doğrulanmadı.
Toplu taşımayla. Ayvacık ile Gülpınar arasındaki minibüs seferleri Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.
Frizleri görmek isteyenler için kazı sezonu önemli: Bakanlığa göre depo müze yalnızca kazı sezonunda açık. Alan açık arazide olduğundan ilkbahar ve sonbahar daha rahat; Bakanlığın yaz saatleri 1 Mayıs–1 Ekim arasında 08.30–20.00.
Tapınak, hamam ve depo müzeyi görmek için 1 saat yeterli. Aynı gün Ayvacık’taki Assos Antik Kenti ile birlikte planlanabilir.
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Apollon Smintheus Kutsal Alanı'ndan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınAyvacık kıyısı: Assos ve Apollon Smintheus: 2 durak, Apollon Smintheus Kutsal Alanı 2. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç
Başlangıç
Ayvacık
Apollon Smintheus Kutsal Alanı'na yakın tarihi ve doğal yerler
Tüm benzer yerleri gör
Balıkesir / Ayvalık
Ören Yeri ve Eski Yerleşim ~55 km düz mesafe
Apollon Smintheus Kutsal Alanı'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükleZiyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekleYanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildirBu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekleDaha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Apollon Smintheus Kutsal Alanı hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulununBakanlık adın “Farelerin Efendisi” anlamıyla ilişkilendirildiğini yazıyor; Turkish Archaeological News ise antik Yunanlıların sözcüğü anlamadığını, dilbilimcilerin onu Luvice’ye bağladığını belirtiyor. Yani anlam tartışmalı.
Bakanlığa göre alandaki küçük depo müzede; müze kazı sezonunda açık.
Tümüyle değil. Bakanlığa göre restorasyon sürüyor ve mimariyi göstermek için yapının bir bölümü yeniden yükseltildi.
Tapınak değil, altındaki Kalkolitik yerleşim. Bakanlığa göre MÖ 5200–4800 dolayına tarihlenen bu yerleşim Troya’dan daha eski; tapınak ise MÖ 150 dolayında yapıldı.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.