İçeriğe geç
Ören Yeri ve Eski Yerleşim

Apollon Smintheus Kutsal Alanı

Çanakkale / Ayvacık / Gülpınar

Son güncelleme: 26 Ekim 2026

Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi

Ayvacık’ta, Gülpınar’da, Troas’ın Troya’dan sonraki en önemli kutsal alanı; İlyada sahneli frizleriyle MÖ 150 tarihli İon düzenli Apollon tapınağı.

Fotoğraf bekleniyor

Bu yer için fotoğraf paylaşabilirsiniz.

Fotoğraf paylaşın

Hakkında

Apollon Smintheus Kutsal Alanı, Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinde, Gülpınar köyünde. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na göre Troas bölgesinde Troya’daki Athena tapınağından sonra en önemli kutsal alan ve Anadolu’daki Apollon kültleri arasında fare ikonografisiyle bilinen tek örnek. MÖ 150’ye tarihlenen İon düzenli tapınak, İlyada sahneli frizleriyle tanınıyor.

Yola çıkmadan önce: Ekim 2026 itibarıyla Bakanlık sayfası kış saatlerini (1 Ekim–1 Mayıs) 08.30–17.30 olarak veriyor. Frizlerin sergilendiği küçük depo müze Bakanlığa göre yalnızca kazı sezonunda açık; kış aylarında kapalı olabilir.

Smintheion nerede?

Bakanlık sayfasındaki adres Ayvacık, Gülpınar Köyü. Turkish Archaeological News alanı Biga Yarımadası’ndaki Gülpınar köyünde gösteriyor ve GPS noktasını 39,5359 K, 26,1175 D olarak veriyor. KGM cetveli yalnızca Çanakkale–Ayvacık arasını (74 km) veriyor; Gülpınar’a kalan mesafe resmî kaynakta yok.

Kutsal alanın hikâyesi ne?

Bakanlığa göre Smintheus adı “Farelerin Efendisi” anlamıyla ilişkilendiriliyor ve kültün çiftçileri farelerden koruduğuna inanılıyordu; antik kaynaklar kültün kökenini MÖ 2000 dolayında Anadolu’ya gelen Giritli göçmenlere bağlıyor. Turkish Archaeological News, Efesli Kallinos’un (MÖ 7. yüzyıl) anlattığı söylenceyi aktarıyor: Giritli göçmenler, deri eşyalarını fareler kemirince kehanetin işaret ettiği yerin burası olduğuna karar verdi. Bu anlatı bir söylence olarak aktarılıyor, tarihî olgu olarak değil. Aynı kaynağa göre İlyada’da Apollon’un rahibi Khryses tanrıya “Sminthe” diye sesleniyor.

Tapınağın özelliği ne?

Bakanlık tapınağı MÖ 150’ye tarihliyor ve İon düzeninde olduğunu, Homeros’un İlyada’sından sahnelerle bezendiğini yazıyor; 120 m uzunluğundaki kabartmaların şimdiye kadar yalnızca 24 m’si gün ışığına çıktı. Turkish Archaeological News’e göre tapınak psödodipteros planlı, ön ve arka cephede 8, yanlarda 14 sütunlu; temeli 22,40 x 40,27 m ve mermeri Prokonnesos’tan (bugünkü Marmara Adası) getirildi. Aynı kaynak tapınağın Prieneli Hermogenes’e atfedildiğini, ancak mimarın kimliğinin kesin olmadığını belirtiyor.

Kazılar ne zaman başladı?

Turkish Archaeological News’e göre tapınağı 1785’te Lechevalier belgeledi, 1853’te Thomas Spratt kalıntıları Smintheion olarak tanımladı ve ilk kazıları 1863–1869’da Richard Popplewell Pullan yaptı; DHA’nın 2014 haberi Pullan’ın ilk kazısını 1866’ya tarihliyor. Bakanlığa göre 1980’de Prof. Dr. Coşkun Özgünel başkanlığında başlayan kazılarda tapınak, hamam, konutlar ve kutsal yol açığa çıktı; 2020’den beri kazı Doç. Dr. Davut Kaplan (Ondokuz Mayıs Üniversitesi) başkanlığındaki ekiple sürüyor.

Tapınak neden bir fabrikanın altından çıktı?

DHA’nın Ağustos 2014 haberine göre alanın üzerinde bir hayvansal yağ işleme (rendering) tesisi, bir süt firması ve zeytin çuvalı depoları vardı; Bakanlık alanı kamulaştırdı ve tesisin kaldırılmasına 1982’de başlandı. Aynı haberde Özgünel, tapınağın özgün parçalarının yüzde 80’inin elde bulunduğunu söylüyor. Bakanlığa göre restorasyon sürüyor ve yapının mimarisini göstermek için bir bölümü ayağa kaldırıldı.

Daha eski bir yerleşim var mı?

Var. Bakanlığa göre 2004’ten beri bilinen Kalkolitik yerleşim arkeometrik yöntemlerle yaklaşık MÖ 5200–4800’e tarihleniyor ve Troya’dan daha eski. Turkish Archaeological News aynı yerleşimi MÖ 5. binyılın ilk yarısına, DHA’nın 2014 haberi ise MÖ 4500’e tarihliyor; kaynaklar arasındaki fark tarihleme yöntemlerinden kaynaklanıyor olabilir, bu ayrım doğrulanmadı.

Nasıl gidilir?

Özel araçla. KGM’ye göre Çanakkale merkezden Ayvacık’a 74 km. Kutsal alan Ayvacık’a bağlı Gülpınar Köyü’nde; ilçe merkezinden kesin mesafe resmî kaynakta doğrulanmadı.

Toplu taşımayla. Ayvacık ile Gülpınar arasındaki minibüs seferleri Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.

Ne zaman gidilmeli?

Frizleri görmek isteyenler için kazı sezonu önemli: Bakanlığa göre depo müze yalnızca kazı sezonunda açık. Alan açık arazide olduğundan ilkbahar ve sonbahar daha rahat; Bakanlığın yaz saatleri 1 Mayıs–1 Ekim arasında 08.30–20.00.

Ne kadar zaman ayırmalı?

Tapınak, hamam ve depo müzeyi görmek için 1 saat yeterli. Aynı gün Ayvacık’taki Assos Antik Kenti ile birlikte planlanabilir.

Bilmediklerimiz

  • Depo müze hangi aylarda ve hangi saatlerde açık?
  • Restorasyonun tamamlanması için bir takvim var mı?
  • Ayvacık’tan Gülpınar’a düzenli toplu taşıma var mı?
  • Kalkolitik yerleşimin kesin tarihi hangi yayına dayanıyor?
  • Öne çıkan MÖ 2. yüzyıl ortasına tarihlenen, 8x14 sütunlu İon düzenli psödodipteros tapınak; İlyada sahneli kabartma frizler; Roma hamamı ve kutsal yol; MÖ 5. binyıla uzan
  • Eski adı Apollon Smintheion; Smintheion; Apollon Smintheus Tapınağı; Gülpınar Ören Yeri
  • Kategori Ören Yeri ve Eski Yerleşim
  • Çanakkale’den Ayvacık’a 74 km (KGM); alana kalan mesafe resmî kaynakta doğrulanmadı

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Bu yer henüz fotoğraflanmamış.

Apollon Smintheus Kutsal Alanı'ndan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Harita

Konum Bilgileri

39.5359, 26.1175

Çanakkale / Ayvacık / Gülpınar

Haritada Aç

Bu yer bir rotada

Ayvacık kıyısı: Assos ve Apollon Smintheus: 2 durak, Apollon Smintheus Kutsal Alanı 2. durak.

Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.

Rotayı aç
  1. Apollon Smintheus Kutsal Alanı Buradasınız

    Ayvacık

    1 saat

Buradan Az Ötede

Apollon Smintheus Kutsal Alanı'na yakın tarihi ve doğal yerler

Tüm benzer yerleri gör

Kaynaklar

  • Kültür ve Turizm Bakanlığı (turkishmuseums.com) Çanakkale Apollon Smintheion, tarih yok — Gülpınar Köyü, Ayvacık Resmî Yayın
  • saatler 1 Mayıs–1 Ekim 08.30–20.00 1 Ekim–1 Mayıs 08.30–17.30
  • 200 TL / 3 €
  • ücretsiz gruplar
  • Troas’ta Troya’dan sonra en önemli kutsal alan
  • fare ikonografili tek Apollon kültü
  • Giritli göçmenler ~MÖ 2000
  • İon tapınak MÖ 150
  • 120 m frizin 24 m’si
  • Kalkolitik yerleşim 2004 MÖ 5200–4800
  • kazı 1980 Özgünel 2020’den beri Doç. Dr. Davut Kaplan (OMÜ)
  • depo müze kazı sezonunda açık
  • restorasyon (Resmî Yayın)
  • erişim 26.10.2026
  • Turkish Archaeological News Gülpınar (Apollon Smintheion), tarih yok — Gülpınar, Biga Yarımadası
  • GPS 39.535900 26.117500
  • Khryses ‘Sminthe’ Luvice köken görüşü
  • Kallinos söylencesi
  • MÖ 2. yy ortası psödodipteros, Hermogenes atfı (kesin değil)
  • İon
  • temel 22,40 x 40,27 m
  • 8x14 sütun
  • Prokonnesos mermeri
  • 1785 Lechevalier 1853 Spratt, 1863–1869 Pullan, 1980’den Özgünel
  • Kalkolitik MÖ 5. binyıl ilk yarısı
  • Roma hamamı (Web Sitesi)
  • erişim 26.10.2026
  • Hürriyet Daily News (DHA) Historical Apollon temple arises from rendering plant, 04.08.2014 — Gülpınar, Ayvacık
  • alanın üzerinde işleme tesisi süt firması, zeytin çuvalı depoları
  • 1982’de tesisin kaldırılması
  • Pullan 1866
  • özgün parçaların %80’i
  • Kalkolitik merkez MÖ 4500 (Haber)
  • erişim 26.10.2026
  • Az Ötede Gülpınar köy sayfası — sayfa yayında (200) (Web Sitesi)
  • erişim 26.10.2026
  • KGM İl-ilçe mesafe cetveli — Çanakkale–Ayvacık 74 km (Resmî Veri)
  • erişim 26.10.2026
  • KOORDİNAT: Turkish Archaeological News GPS noktası 39.5359 26.1175 (resmî/ansiklopedik nokta bulunamadı). Ansiklopedi
Kaynak öner

Katkıda Bulun

  • Fotoğraf Paylaş

    Apollon Smintheus Kutsal Alanı'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.

    Fotoğraf yükle
  • Bilgi Ekle

    Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.

    Bilgi ekle
  • Hata Düzelt

    Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.

    Hata bildir
  • Kaynak Öner

    Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.

    Kaynak ekle

Gelen Katkılar

  • Daha fazla katkı bekliyoruz

    Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Apollon Smintheus Kutsal Alanı hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.

    Katkıda bulunun

Apollon Smintheus Kutsal Alanı Hakkında Sık Sorulanlar

Smintheus “fare tanrısı” mı demek?

Bakanlık adın “Farelerin Efendisi” anlamıyla ilişkilendirildiğini yazıyor; Turkish Archaeological News ise antik Yunanlıların sözcüğü anlamadığını, dilbilimcilerin onu Luvice’ye bağladığını belirtiyor. Yani anlam tartışmalı.

Frizler nerede sergileniyor?

Bakanlığa göre alandaki küçük depo müzede; müze kazı sezonunda açık.

Tapınak ayakta mı?

Tümüyle değil. Bakanlığa göre restorasyon sürüyor ve mimariyi göstermek için yapının bir bölümü yeniden yükseltildi.

Bu alan Troya’dan daha mı eski?

Tapınak değil, altındaki Kalkolitik yerleşim. Bakanlığa göre MÖ 5200–4800 dolayına tarihlenen bu yerleşim Troya’dan daha eski; tapınak ise MÖ 150 dolayında yapıldı.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?