Ayvalık Tarihî Kent Merkezi ve Endüstriyel Peyzajı Buradasınız
Başlangıç
Balıkesir / Ayvalık
Son güncelleme: 26 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Ayvalık’ın zeytinyağı fabrikaları, kiliseleri ve taş evleriyle kentsel sit alanı; Ayvalık Endüstriyel Peyzajı 2017’den beri UNESCO Geçici Listesi’nde.
Ayvalık Tarihî Kent Merkezi, Balıkesir’in Ayvalık ilçesinde zeytinyağı fabrikaları, sabunhaneler, kiliseler ve dar parselli evlerden oluşan kentsel sit alanı. Türkiye’nin UNESCO’ya sunduğu “Ayvalık Endüstriyel Peyzajı” başvurusu bu dokuyu ve çevresindeki zeytinlikleri kapsıyor. Başvuru 2017’den beri Dünya Mirası Geçici Listesi’nde; asıl listeye henüz girmedi.
Yola çıkmadan önce: Ayvalık Endüstriyel Peyzajı yalnızca UNESCO Geçici Listesi’nde, Dünya Mirası Listesi’nde değil. Fabrika yapılarının çoğunun içi ziyarete açık değil olabilir; bu Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı. İçini görebileceğin bir fabrika için Ayvalık Rahmi M. Koç Müzesi’ni planla.
UNESCO başvurusu alanı Balıkesir’in Ayvalık ilçesinde gösteriyor ve yerleşimle yakın çevresini 140 ha olarak tanımlıyor. İngilizce Vikipedi’nin Ayvalık için verdiği nokta 39.31667 K, 26.69444 D. Alan birden çok mahalleyi kapsıyor; 1844 kitabeli Taksiyarhis Kilisesi, Turkish Museums’a göre İsmetpaşa Mahallesi’nde.
Başvuru (iii) ve (v) ölçütlerine dayanıyor ve alanı zeytinliklerle sanayi yapılarını birlikte barındıran, kullanımı süren bir üretim peyzajı olarak tanımlıyor. World Heritage Site veri tabanına göre başvuru Geçici Liste’ye 2017’de eklendi; UNESCO’nun kendi sayfasında başvuru tarihi görünmüyor. Balıkesir Üniversitesinin 2025 tarihli haberi, Ayvalık Alan Başkanlığının 2017’den beri bu alanda çalıştığını yazıyor.
UNESCO başvurusuna göre zeytine dayalı ticaret ve sanayi XIX. yüzyıldan itibaren gelişti, Ayvalık 1880’lerden sonra önemli bir ticaret limanı oldu ve fabrikalar XIX. yüzyıldan 1970’lerin sonuna dek çalıştı. Başvuru kentte yirmiden fazla zeytinyağı fabrikası ile yaklaşık 100 atölye ve depo sayıyor. Zeytin üretiminin 1950’lerden sonra yeniden büyüdüğünü, zeytinliklerin yaklaşık 13.200 hektar tuttuğunu belirtiyor.
UNESCO başvurusuna göre nüfus mübadelesinden önce Ayvalık ve çevresinde on bir kilise vardı; bunlardan yedisi ayakta ve dördü camiye çevrildi. İngilizce Vikipedi, kent merkezindeki Ayios Yannis Kilisesi’nin Saatli Cami’ye dönüştürüldüğünü yazıyor. Kentin en eski kilisesi olarak tanıtılan Taksiyarhis, onarıldıktan sonra 2013’te Taksiyarhis Anıt Müzesi olarak açıldı.
UNESCO başvurusu Ayvalık’ta 1855 tescilli yapı bulunduğunu yazıyor; aynı belgenin bütünlük bölümü kentsel sit içinde 81 anıt (I. grup) ve 1774 tescilli yapı (II. grup) sayıyor. İki rakamın toplamı 1855’e denk geliyor.
Hürriyet Daily News’e göre (2024) XIX. yüzyıldan kalan, zeytinyağı ve sabun bölümleri olan bir fabrika 2021’de RMK Kültür Faaliyetleri A.Ş. tarafından satın alındı ve restorasyondan sonra Ayvalık Rahmi M. Koç Müzesi olarak açıldı. Haber fabrikanın 1950’lerde en verimli dönemini yaşadığını, 2000’lerin başında terk edildiğini yazıyor ve müzenin 10.00–17.00 arasında açık, pazartesi kapalı olduğunu belirtiyor; bu saatler Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.
Özel araçla. KGM’ye göre Balıkesir merkezden Ayvalık’a 127 km. Tarihî merkez dar sokaklardan oluşuyor; otopark doğrulanmadı. Toplu taşımayla. Balıkesir’den Ayvalık’a otobüs seferleri Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı; kent merkezi yürüyerek geziliyor.
Sokakları yürüyerek gezmek için ilkbahar ve sonbahar uygun.
Kent merkezi, Taksiyarhis Anıt Müzesi ve fabrika müzesi için yarım gün ayır. Cunda (Alibey) Adası ve gün batımında Şeytan Sofrası ikinci güne kalabilir.
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Ayvalık Tarihî Kent Merkezi ve Endüstriyel Peyzajı'ndan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınAyvalık ve Cunda: kent merkezi, Taksiyarhis, Şeytan Sofrası: 5 durak, Ayvalık Tarihî Kent Merkezi ve Endüstriyel Peyzajı 1. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı açBaşlangıç
Ayvalık

Ayvalık

Ayvalık
Ayvalık Tarihî Kent Merkezi ve Endüstriyel Peyzajı'na yakın tarihi ve doğal yerler
Tüm benzer yerleri gör
Ayvalık Tarihî Kent Merkezi ve Endüstriyel Peyzajı'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükleZiyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekleYanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildirBu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekleDaha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Ayvalık Tarihî Kent Merkezi ve Endüstriyel Peyzajı hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulununHayır. World Heritage Site veri tabanına göre Ayvalık Endüstriyel Peyzajı 2017’den beri Geçici Liste’de ve asıl listeye alınmadı.
Hayır. UNESCO başvurusu fabrikaları, atölyeleri, kiliseleri, Ayvalık evlerini ve çevredeki zeytinlikleri birlikte ele alıyor; Cunda’yı bölgedeki 22 adanın en büyüğü olarak anıyor.
UNESCO başvurusu fabrikaların XIX. yüzyıldan 1970’lerin sonuna dek çalıştığını yazıyor; bugün hâlâ üretim yapan tarihî fabrika olup olmadığı doğrulanmadı.
Evet. İngilizce Vikipedi’ye göre kent merkezindeki Ayios Yannis Kilisesi Saatli Cami’ye dönüştürüldü.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.