Taksiyarhis Anıt Müzesi
Balıkesir / Ayvalık / İsmetpaşa
Son güncelleme: 26 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Ayvalık merkezde, İsmetpaşa Mahallesi’nde 1844 kitabeli Rum Ortodoks bazilikası; 2012’de onarıldı, 2013’ten beri Bakanlığa bağlı anıt müze.
Hakkında
Taksiyarhis Anıt Müzesi, Balıkesir’in Ayvalık ilçe merkezinde, İsmetpaşa Mahallesi’ndeki Rum Ortodoks kilisesi. Girişindeki kitabe 1844 tarihini taşıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı yapıyı 2012’de onardı; 2013’ten beri Balıkesir Kuva-yi Milliye Müzesine bağlı anıt müze olarak açık. Ayvalık’taki en eski kilise olarak tanıtılıyor.
Yola çıkmadan önce: Ekim 2026 itibarıyla turkishmuseums.com müzenin kış döneminde (21 Ekim–14 Nisan) 08.30–17.30, yazın 09.00–19.00 arasında açık olduğunu yazıyor; kapalı gün belirtilmemiş. Cunda Adası’ndaki Taksiyarhis Kilisesi ayrı bir yapı ve ayrı bir müze; adres olarak Ayvalık merkezi hedefle.
Taksiyarhis Anıt Müzesi nerede?
Turkish Museums’a göre adres İsmetpaşa Mahallesi, Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi 11. Sokak. Gzt’deki Uluç Algan yazısı (2023) kilisenin kıyıdan yaklaşık 240 m içeride, yükseltilmiş bir set üzerinde durduğunu belirtiyor. Wikidata’daki nokta 39.319725 K, 26.694903 D. KGM cetveline göre Balıkesir merkezden Ayvalık’a 127 km.
Kilise hangi evrelerden geçti?
Turkish Museums yapının üç evre geçirdiğini yazıyor: XV. yüzyılda küçük bir kilise, güney bahçe girişindeki 1753 kitabesiyle ilişkilendirilen üç kubbeli, iki katlı bazilika ve giriş kapısındaki 1844 kitabesine bağlanan, ahşap çatılı, beşik tonozlu orta nefli bugünkü yapı. Aynı kaynağa göre 1893’teki yenilemede yapı neoklasik bir görünüm ve eklektik iç süsleme kazandı. Hacettepe Üniversitesinde Deniz Saban-Ergi’nin 2017 tarihli doktora tezi kilisenin 1844’te yapıldığını belirtiyor.
Mimarisinde neler dikkat çekiyor?
Gzt’deki yazıya göre kilise üç nefli, üç apsisli bazilika planında; yapı yaklaşık 22 x 12,75 m, U biçimli narteks yaklaşık 17,75 x 26,5 m. Nefleri her yanda altışar Korint başlıklı sütun ayırıyor. İkonostasis renkli mermer ve yaldızlı alçıyla bezeli, ambonda aslan motifi var; duvarlarda yerel “Sarımsak taşı” kullanıldı. Turkish Museums mermer taklidi duvar resimlerinin 07.12.93 tarihiyle imzalı olduğunu yazıyor.
İkonalar neden önemli?
Saban-Ergi’nin tezine göre yapı 1923 nüfus mübadelesinden sonra camiye çevrilmediği için mimarisi ve ikonalarıyla özgün biçimini koruyabildi. Tez, 2011–2012 restorasyonunda bazı ikonaların altında daha eski ikonalar bulunduğunu ve ikonalarda hem Girit ekolünün hem de Batı üsluplarının, özellikle Maniyerist ve Barok etkilerin görüldüğünü aktarıyor. Tez Ayvalık kiliselerinin Midilli (Lesbos) kiliseleriyle plan bakımından yakın olduğunu da vurguluyor.
Müzeye nasıl dönüştü?
Turkish Museums’a göre bina 1927’den sonra uzun süre Tekel deposu olarak kullanıldı, ardından terk edildi. Gzt yapının 1980’de tescil edilip Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edildiğini yazıyor. Bakanlık 2012’de restorasyonu tamamladı ve yapı 2013’te Balıkesir Kuva-yi Milliye Müzesine bağlı “Taksiyarhis Anıt Müzesi” adıyla açıldı. UNESCO Geçici Listesi’ndeki Ayvalık başvurusu da kilisenin (1844) onarılıp müze yapıldığını not ediyor.
Nasıl gidilir?
Özel araçla. KGM’ye göre Balıkesir merkezden Ayvalık’a 127 km. Müze kent merkezindeki dar sokaklar arasında; otopark doğrulanmadı. Toplu taşımayla. Balıkesir’den Ayvalık’a otobüs seferleri ve kent içi hatlar Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.
Ne zaman gidilmeli?
Müze yıl boyu açık; kış döneminde kapanış 17.30’da. Ayvalık’ın tarihî sokaklarını yürüyerek gezmek için ilkbahar ve sonbahar daha uygun.
Ne kadar zaman ayırmalı?
İç mekân ve ikonalar için 45 dakika yeterli. Aynı gün Ayvalık Tarihî Kent Merkezi sokakları ve Cunda’daki Cunda Taksiyarhis Rahmi M. Koç Müzesi plana eklenebilir.
Bilmediklerimiz
- Müze tekerlekli sandalyeyle gezilebiliyor mu?
- Kapalı olduğu bir gün ya da bayram düzenlemesi var mı?
- Yakınında ziyaretçiye ayrılmış bir otopark var mı?
- XV. yüzyıldaki ilk kiliseye ait kalıntılar görünür durumda mı?
- Öne çıkan Üç nefli, üç apsisli bazilika planı; renkli mermer ve yaldızlı alçıyla bezeli ikonostasis; aslan motifli ambon; mermer taklidi duvar resimleri; Girit ekolü ve B
- Eski adı Taksiyarhis Kilisesi (Ayvalık); Ayvalık Taksiyarhis Kilisesi Anıt Müzesi; Taxiarchis Church
- Kategori Kilise ve Manastır
- Balıkesir’den Ayvalık’a 127 km (KGM)
- Kamp Yok (kent içi müze)
- Aile 18 yaş altı T.C. vatandaşları ücretsiz (turkishmuseums.com)
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Taksiyarhis Anıt Müzesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Bu yer bir rotada
Ayvalık ve Cunda: kent merkezi, Taksiyarhis, Şeytan Sofrası: 5 durak, Taksiyarhis Anıt Müzesi 2. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç-
2 sa 30 dk
-
45 dk
Taksiyarhis Anıt Müzesi Buradasınız
Ayvalık
-
2 saatCunda (Alibey) Adası
Ayvalık
-
1 saat
-
45 dkŞeytan Sofrası
Ayvalık
-
Ayvalık Tarihî Kent Merkezi ve Endüstriyel Peyzajı
Balıkesir / Ayvalık
Ören Yeri ve Eski Yerleşim ~350 m · yürüyerek ~6 dk
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Kaynaklar
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Turkish Museums, Balıkesir Taksiyarhis Anıt Müzesi, tarihsiz — adres İsmetpaşa, Mareşal Fevzi Çakmak Cd. 11. Sk., Ayvalık Resmî Yayın
- yaz 15 Nisan–20 Ekim 09.00–19.00 kış 21 Ekim–14 Nisan 08.30–17.30
- T.C. yetişkin 200 TL yabancı 3 €, 0–18 ve 65+ T.C. ücretsiz
- XV. yy ilk kilise 1753 ve 1844 kitabeleri, 1893 yenileme, 07.12.93 imzalı duvar resimleri
- 1927 Tekel deposu
- 2012 restorasyon
- 2013 Kuva-yi Milliye Müzesine bağlı anıt müze (Resmî Yayın)
- erişim 26.10.2026
- Hacettepe Üniversitesi (Deniz Saban-Ergi doktora tezi), Osmanlı Dönemi Hıristiyan Dini Mimarisinde Ayvalık (Kidonies) Taksiyarhis Kilisesi, 2017 — 1844’te yapıldı Akademik Çalışma
- mübadeleden sonra camiye çevrilmedi özgün mimari ve ikonalar korundu
- Eolya plan tipi Midilli kiliseleriyle ilişki
- 2011–2012 Bakanlık restorasyonu alt katmanda ikonalar, Girit ekolü ve Batı (Maniyerist, Barok) üsluplar (Akademik Çalışma)
- erişim 26.10.2026
- Gzt (Uluç Algan) Ayvalık Taksiyarhis Kilisesi Anıt Müzesi, 19.07.2023 — İsmetpaşa Mahallesi
- kıyıdan yaklaşık 240 m yükseltilmiş set
- üç nef üç apsis, bazilika
- 22 x 12,75 m narteks 17,75 x 26,5 m
- altışar Korint başlıklı sütun
- ikonostasis renkli mermer ve yaldızlı alçı
- aslan motifli ambon
- Sarımsak taşı
- 1980 tescil ve Bakanlığa tahsis
- 2012 restorasyon 2013 müze
- Müzekart ile ziyaret (Haber)
- erişim 26.10.2026
- UNESCO World Heritage Centre (Türkiye Daimi Temsilciliği önerisi) Ayvalık Industrial Landscape — Tentative List 6243, tarihsiz — Ayvalık ilçesi, Balıkesir
- ölçüt (iii) ve (v)
- yirmiden fazla zeytinyağı fabrikası
- yaklaşık 100 atölye ve depo
- mübadeleden önce Ayvalık ve çevresinde on bir kilise yedisi ayakta, dördü camiye çevrildi
- Taksiyarhis Kilisesi (1844) onarılıp müze yapıldı
- Cunda (Alibey) bölgedeki 22 adanın en büyüğü
- kentsel sit
- 1855 tescilli yapı ayrıca 81 anıt (I. grup) ve 1774 tescilli yapı (II. grup)
- 1880’lerden sonra önemli ticaret limanı
- fabrikalar XIX. yy’dan 1970’lerin sonuna dek çalıştı
- 1950’lerden sonra zeytin üretiminde büyüme
- 140 ha alan
- yaklaşık 13.200 ha zeytinlik (Resmî Yayın)
- erişim 26.10.2026
- Hürriyet Daily News Taksiyarhis Church of Ayvalık to be restored, 30.01.2013 — Başlıkta Ayvalık geçse de konu Cunda Adası’ndaki Taksiyarhis
- adanın en büyük kilisesi
- 1873
- 1927’de cami
- 11 Eylül 2003 fırtınası sonrası ziyarete kapandı
- Rahmi Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı 49 yıllığına kiraladı
- mimar Ali Erdoğan
- Yunus Peygamber tasviri
- defineciler eserler Bergama Müzesinde
- dört mermer sütun (Haber)
- erişim 26.10.2026
- Wikipedia (İngilizce) Ayvalık — koordinat 39°19′00″K 26°41′40″D (39.31667, 26.69444) Ansiklopedi
- 1773’te Hasan Paşa’nın tanıdığı ayrıcalıklar
- 15 Eylül 1922
- 1923 nüfus mübadelesi
- Ayvalık’taki Taksiyarhis bugün müze Cunda’da ikinci bir Taksiyarhis
- Ayios Yannis Kilisesi Saatli Cami oldu
- Cunda en büyük ada Lale Adası üzerinden 1960’ların sonunda köprü ve set
- 34 mahalle
- 2024 nüfusu 75.126 (Ansiklopedi) Ansiklopedi
- erişim 26.10.2026 Ansiklopedi
- Wikidata Taksiyarhis Kilisesi, Ayvalık (Q132681800) — koordinat 39.319725, 26.694903 (Web Sitesi)
- erişim 26.10.2026
- Az Ötede İsmetpaşa mahalle sayfası — sayfa yayında (200)
- erişim 26.10.2026
- KGM İl-ilçe mesafe cetveli — Balıkesir–Ayvalık 127 km (Resmî Veri)
- erişim 26.10.2026
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Taksiyarhis Anıt Müzesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Taksiyarhis Anıt Müzesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Taksiyarhis Anıt Müzesi Hakkında Sık Sorulanlar
Cunda’daki Taksiyarhis ile aynı yapı mı?
Hayır. Ayvalık merkezdeki bu kilise 1844 kitabeli ve Bakanlığa bağlı anıt müze. Cunda Adası’ndaki Taksiyarhis 1873’te yapıldı ve bugün Rahmi M. Koç Müzesi olarak kullanılıyor. Hürriyet Daily News’in 2013 tarihli “Taksiyarhis Church of Ayvalık” başlıklı haberi aslında Cunda’daki yapıyı anlatıyor; bu karışıklık kaynaklarda sık görülüyor.
Kilise hiç camiye çevrildi mi?
Saban-Ergi’nin tezine göre hayır; Turkish Museums 1927’den sonra Tekel deposu olarak kullanıldığını yazıyor. UNESCO başvurusu ise Ayvalık’ta ayakta kalan yedi kiliseden dördünün camiye çevrildiğini belirtiyor.
Müzekart geçerli mi?
Gzt’deki 2023 tarihli yazı müzenin Müzekart ile gezilebildiğini belirtiyor; Turkish Museums sayfasında bu konuda bilgi yok.
Yapım tarihi kesin olarak 1844 mü?
Girişteki kitabe 1844 tarihli; ancak Turkish Museums ve Gzt yapının yerinde XV. yüzyıla uzanan daha erken bir kilise ve 1753 kitabeli ikinci bir evre bulunduğunu yazıyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.