Amasya Kalesi

Amasya Kalesi, Amasya Merkez'in kuzeyinde, Harşena Dağı'nın sarp kayalıkları üzerindedir. Küre Ansiklopedisi'ne göre kale deniz seviyesinden yaklaşık 700 m, Yeşilırmak'tan yaklaşık 300 m yüksektedir. Dağın dik yapısı kaleye doğal bir savunma sağlar.

Nerede, nasıl gidilir?

Kale, Yeşilırmak kıyısından Harşena Dağı'nın tepesine kadar uzanır. Aşağı Kale bugün Hatuniye Mahallesi'nin bulunduğu kıyı şerididir. Pontus kral kaya mezarları kalenin orta bölümündedir (Küre; UNESCO). İl hakkında genel bilgi için Amasya sayfasına bakabilirsiniz.

Tarihçe

Kalenin yapımı Antik Çağ'a uzanır. Bazı kaynaklar onu MÖ 3. yüzyılda Pontus Kralı I. Mithridates'e bağlar (Küre). Kale Pers, Roma, Bizans, Danişmendli, Selçuklu, Eretna ve Osmanlı dönemlerinde kullanıldı. Türkler Amasya'yı 1075'te aldı. Selçuklu Sultanı I. Mesud İç Kale'yi onarttı; cami, medrese ve hamam ekletti. Eretna döneminde Şadgeldi Paşa da kaleyi onarttı.

Kalenin bölümleri

• Yukarı Kale (Harşena Kalesi): UNESCO'ya göre üç ana bölüm ve sekiz savunma kademesinden oluşur; surları yaklaşık 2 km uzunluğundadır.
• Orta Kale (Kızlar Sarayı): Kral kaya mezarları, iki Osmanlı hamamı ve Helenistik surlar burada yer alır (UNESCO).
• İç Kale (Enderun): Surları 1.200 m uzunluğundadır. Küre'ye göre Helkis, Saray, Midenos ve Meydan adlı dört kapısı vardır.
• Aşağı Kale: Yeşilırmak kıyısında yaklaşık 800 m'lik bir alanı kaplar; Osmanlı evleri, hamamlar ve camiler içerir (Küre).

Görülecekler

• Cilanbolu: Küre'ye göre kayaya oyulmuş, 150 basamaklı, 8 m çaplı bir geçittir. UNESCO, Cilanbolu sarnıcının uzunluğunu 300 m olarak verir.
• Zindan Tüneli (186 m) ve Ceylan Tüneli (UNESCO).
• Su sarnıçları, zindan ve Osmanlı hamam kalıntıları (Küre; OKA).

Kazılar ve koruma

Kalede sistematik kazılar 2009'da başladı. Buluntular arasında Memlük altın sikkeleri ve I. Selim dönemine ait bir gümüş sikke vardır (Küre). Harşena Dağı ve Pontus kral kaya mezarları 13 Nisan 2015'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne girdi. Küre'ye göre alanın yönetim planı 2022–2027 dönemini ve 75,93 hektarı kapsar.