İçeriğe geç
Lezzet

Tarsus Humusu

Tarsus · Mersin

Tarsus Humusu, Tarsus’a özgü, haşlanmış nohudun bakır tasta tokmakla ezilip tahin, limon ve sarımsakla karıştırıldığı, sıcak sunulan bir yemektir.

Tarsus Humusu Hakkında

Tarsus Humusu nedir?

Tarsus Humusu, haşlanmış nohudun dövme bakır tasta tokmakla ezilip tahin, limon suyu ya da limon tuzu, sarımsak ve baharatla karıştırıldığı, üzerine pul biberli kızdırılmış yağ dökülerek sıcak sunulan bir yemektir. TÜRKPATENT tescil belgesi ayırt edici özellikleri pürüzlü dokulu, “diri” nohut ezmesi, sıcak servis ve kıvamın ustalık gerektirmesi olarak sayar. Belgeye göre servis sırasında merkez sıcaklığı ortalama 65 °C’dir ve tahin Çukurova’da hasat edilen yerli susamdan üretilir. Ürünün coğrafi sınırı Tarsus ilçesidir.

Üretim

Belgedeki tarif 3 kg nohut içindir. Nohut 7–9 litre suda kışın ortalama 20 °C’de 9–10 saat, yazın ortalama 30 °C’de 5 saat bekletilir; tercihen 1 çay kaşığı karbonat eklenir. Yüksek ateşte kaynatılıp köpüğü alınır, kısık ateşte ortalama 1,5 saat daha kaynatılır ve kendi suyunda 1 saat dinlendirilir. Süzülen nohut, yaklaşık 3 kg alan (30 cm derin, 25 cm çaplı) kalaylı dövme bakır “humus tası”nda 10–15 dakika tokmakla ezilir.

Her 3 kg nohut ezmesine yaklaşık 2 kg tahin katılır. Pişirme suyundan ayrılan yaklaşık 1 litre suda 25 g tuz ve 15 g limon tuzu (ya da 3–4 limonun suyu) eritilir, 100 g doğranmış sarımsak eklenir ve bu karışım ezmeyle birleştirilir. Harç servise kadar benmari yöntemiyle kısık ateşte tutulur.

Servis

Harcın üzerine 1 çay kaşığı sumak ve kimyon, ince kıyılmış maydanoz ve 10–12 nohut tanesi konur. Zeytinyağı, ayçiçek yağı ya da tereyağı 2 çay kaşığı pul biberle kızdırılıp üzerine dökülür; isteğe bağlı 10–15 g pastırma eklenir ve yaklaşık 2 yemek kaşığı tahin gezdirilir. Belgeye göre yanında ekmek, söğüş domates, salatalık ve biber turşusu, turp ve taze yeşillik verilir.

Coğrafi işaret

Tarsus Ticaret ve Sanayi Odası’nın 26 Mayıs 2017’deki başvurusuyla (C2017/047), 1 Kasım 2017’de 226 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; kullanım biçimi markalamadır. Coğrafi sınır Mersin ili Tarsus ilçesidir. Denetimi Oda koordinatörlüğünde, Tarsus Belediyesi, Tarsus İlçe Tarım Müdürlüğü, Tarsus Ticaret ve Sanayi Odası ve Tarsus Ticaret Borsası’ndan birer kişiden oluşan dört kişilik merci periyodik olarak, gerektiğinde ve şikâyet üzerine yapar; malzeme oranları, kıvam, sunum ve işaretin kullanımı denetlenir.

Nerede bulunur?

Coğrafi sınır Tarsus ilçesidir. Belgeye göre yörede yalnızca Tarsus Humusu sunan restoranlar vardır; belgeli işletmelerin listesini doğrulamadık.

  • Coğrafi işaretli
  • Humus
  • Nohut
  • Tahin
  • Sıcak meze
  • Mahreç işareti
  • Tarsus Ticaret ve Sanayi Odası
  • Tarsus
  • Mersin

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre Tarsus’ta humus yapımı 1920’lerde başladı ve günümüze kadar sürdü. Belge, Eshab-ı Kehf’te Hıdırellez kapsamında geleneksel humus yarışmaları düzenlendiğini ve yapımdaki ustalığın bu yarışmalarda öne çıkarıldığını yazar; yarışmaların başlangıç yılını vermez.

Nasıl Hazırlanır?

  • Porsiyon 1 tabak

Malzemeler

Harç (belgedeki tarif, 3 kg nohut için)

  • 3 kg nohut
  • 7–9 L su (≈ ıslatma ve haşlama)
  • 1 çay kaşığı karbonat (≈ tercihe bağlı)
  • 2 kg tahin (≈ yerli susamdan)
  • 25 g tuz
  • 15 g limon tuzu (≈ ya da 3–4 limonun suyu)
  • 100 g sarımsak (≈ doğranmış)

Servis (tabak başına)

  • 1 çay kaşığı sumak ve kimyon
  • 10–12 tane haşlanmış nohut
  • 2 çay kaşığı pul biber
  • 3–4 yemek kaşığı zeytinyağı ya da ayçiçek yağı (≈ ya da 1–2 yemek kaşığı tereyağı)
  • 10–15 g pastırma (≈ isteğe bağlı)
  • yaklaşık 2 yemek kaşığı tahin

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Islat Nohudu 7–9 L suda kışın 9–10 saat, yazın 5 saat beklet; isteğe bağlı karbonat ekle.
  2. Haşla Yüksek ateşte kaynat, köpüğünü al; kısık ateşte ortalama 1,5 saat pişir, suyunda 1 saat dinlendir.
  3. Ez Süzülen nohudu bakır humus tasında 10–15 dakika tokmakla ez.
  4. Harçla 2 kg tahin ve tuz, limon tuzu, sarımsak eritilmiş yaklaşık 1 L pişirme suyuyla karıştır; benmaride sıcak tut.
  5. Sun Sumak, kimyon, maydanoz, nohut taneleri koy; pul biberli kızgın yağ ve tahin gezdir, sıcak servis et.

Tarsus Humusu Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Tarsus Humusu Hakkında Sık Sorulanlar

Tarsus Humusu’nu ayıran ne?

Belgeye göre pürüzlü dokulu diri nohut ezmesi, sıcak servis ve kıvam için gereken ustalık.

Nohut nasıl ezilir?

Kalaylı dövme bakır humus tasında 10–15 dakika tokmakla.

Sıcak mı soğuk mu yenir?

Sıcak; belgeye göre merkez sıcaklığı ortalama 65 °C’dir.

Tarsus’ta humus ne zamandan beri yapılıyor?

Belgeye göre 1920’lerden beri.

Hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 226, tescil tarihi 1 Kasım 2017.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?