İçeriğe geç
Tarihi Yapı

Hereke Fabrika-i Hümayunu

Kocaeli / Körfez

Son güncelleme: 26 Ekim 2026

Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi

Körfez’e bağlı Hereke’de, 1843’te kurulan ve 1995’ten beri Millî Saraylar’a bağlı tarihi dokuma fabrikası; içinde küçük bir müze bölümü bulunuyor.

Fotoğraf bekleniyor

Bu yer için fotoğraf paylaşabilirsiniz.

Fotoğraf paylaşın

Hakkında

Hereke Fabrika-i Hümayunu, Kocaeli’nin Körfez ilçesine bağlı Hereke’de, 1843’te kurulmuş tarihi bir dokuma fabrikasıdır. Millî Saraylar araştırmacısı Ayşe Fazlıoğlu’nun 2024 tarihli çalışmasına göre fabrika 14 Haziran 1995’te Millî Saraylar’a devredildi ve bugün saray ile köşklerin özgün döşemesi için üretim yapıyor. Fabrikanın içinde küçük bir müze bölümü bulunuyor.

Yola çıkmadan önce: Küre Ansiklopedisi ziyaretçilerin dokuma sürecini yerinde izleyebildiğini yazıyor; ancak Millî Saraylar’ın yayımladığı bir ziyaret saati ya da ücret bulamadık. Bunlar Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.

Hereke Fabrika-i Hümayunu nerede?

Fabrika Hereke’de, İzmit Körfezi’nin kuzey kıyısında. Kültür Envanteri kaydı yapıyı Körfez ilçesi, Hereke altında 40,7834 K, 29,6149 D noktasında gösteriyor. Utkaner’in 2005 tarihli tezi fabrika alanını yaklaşık 20 hektar olarak veriyor.

Fabrikayı kim kurdu?

Fazlıoğlu’na göre fabrikayı 1843’te Ohannes ve Bagos Dadyan kardeşler Serasker Rıza Paşa ile birlikte kurdu; girişimin padişaha bildirilmeden yapıldığı anlaşılınca Sultan Abdülmecid’in isteğiyle saraya devredildi. Aynı çalışmaya göre Rıza Paşa’ya bina için 227.028, Ohannes Dadyan’a makineler için 265.000 kuruş ödendi; “Hümayun” sıfatı bu devirden geliyor. İngilizce Vikipedi ise fabrikayı doğrudan Abdülmecid’in kurduğunu yazıyor.

Fabrikada neler üretildi?

Utkaner’in tezine göre Osmanlı döneminde ipekli, pamuklu ve yünlü kumaş, halı, eldiven, atkı ve fes üretildi. Fazlıoğlu ilk üretimin pamuklu bez ve ipekli kumaş olduğunu, 1850’de pamuklu üretimin Zeytinburnu’na taşınıp sarayın ihtiyacı için 100 jakar tezgâhı kurulduğunu yazıyor. Küre Ansiklopedisi fabrikanın 1851 Paris, 1862 Londra ve 1892 Viyana fuarlarında ödül aldığını belirtiyor.

Halı dokuma ne zaman başladı?

Kaynaklar ayrışıyor. Fazlıoğlu halı üretiminin Sultan Abdülaziz döneminde Uşak ve Kütahya’dan getirilen ustalarla başladığını, II. Abdülhamid döneminde yoğunlaştığını yazıyor. Küre Ansiklopedisi ise halı dokumanın 1891’de başladığını söylüyor. Halı burada bir ürün değil, fabrikanın tarihinin parçası olarak anılıyor.

Yangınlar ve sahiplik nasıl değişti?

Fazlıoğlu ve İngilizce Vikipedi ilk binanın 1878’de yandığını yazıyor; Vikipedi yeniden yapımı 1882’ye bağlıyor. Fazlıoğlu ve Küre 1932’de ikinci bir yangından söz ediyor. Cumhuriyet döneminde fabrika Sanayi ve Maadin Bankası’na geçti; Sümerbank’a bağlanma yılını Utkaner 1933, Fazlıoğlu ve Küre 1938 olarak veriyor. Utkaner tekstil üretiminin 1995’te sona erdiğini yazarken Fazlıoğlu aynı yıl Millî Saraylar’a devredildiğini ve üretimin sürdüğünü belirtiyor.

Wilhelm Köşkü nedir?

Fazlıoğlu’na göre Alman İmparatoru II. Wilhelm 1898’de fabrikayı ziyaret etti ve bunun için deniz kenarında ahşap bir köşk yapıldı. Küre Ansiklopedisi köşkün Yıldız Sarayı’nda iki günde hazırlanıp Hereke’ye taşındığını ve bir günde kurulduğunu yazıyor.

Nasıl gidilir?

Özel araçla. KGM cetveline göre İzmit’ten Körfez ilçe merkezine 20 km; Körfez merkezinden Hereke’ye mesafe resmî kaynakta doğrulanmadı. Toplu taşımayla. Hereke’ye giden otobüs ve tren bağlantısı Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.

Ne zaman gidilmeli?

Gezi büyük ölçüde kapalı mekânda geçtiği için mevsim belirleyici değil; asıl koşul fabrikanın ziyaretçi kabul ettiği günler ve bu bilgi doğrulanmadı.

Ne kadar zaman ayırmalı?

Müze bölümü ve dokuma tezgâhları için 1 saat ayırın.

Bilmediklerimiz

  • Fabrika ve müze bölümü hangi gün ve saatlerde ziyaretçi kabul ediyor?
  • Giriş ücretli mi, rehberli gezi var mı?
  • Sümerbank’a bağlanma yılı 1933 mü, 1938 mi?
  • Wilhelm Köşkü bugün ayakta ve ziyarete açık mı?
  • Öne çıkan 19. yüzyıl Osmanlı sanayi yapıları, 1898 tarihli Wilhelm Köşkü, fabrika içindeki küçük müze bölümü
  • Eski adı Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası; Hereke Fabrika-i Hümâyûnu
  • Kategori Tarihi Yapı
  • Kocaeli’den İzmit–Körfez 20 km (KGM); Körfez merkezi–Hereke doğrulanmadı
  • Kamp Yok

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Bu yer henüz fotoğraflanmamış.

Hereke Fabrika-i Hümayunu'ndan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Harita

Konum Bilgileri

40.7833824, 29.6149368

Kocaeli / Körfez

Haritada Aç

Bu yer bir rotada

Körfez kıyısı: Hereke ve Karamürsel: 3 durak, Hereke Fabrika-i Hümayunu 2. durak.

Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.

Rotayı aç
  1. Hereke Fabrika-i Hümayunu Buradasınız

    Körfez

    1 saat

Buradan Az Ötede

Hereke Fabrika-i Hümayunu'na yakın tarihi ve doğal yerler

Tüm benzer yerleri gör

Kaynaklar

  • Ayşe Fazlıoğlu (Millî Saraylar müze araştırmacısı) akmb.gov.tr’de yayımlanan bildiri/makale, DOI 10.32704/9789751751683.2024.0361, s. 696-725, Hereke Fabrika-i Hümayunu’nda Tasarlanmış Geleneksel Motifli Halılar, 2024 — 1843’te Ohannes ve Bagos Dadyan ile Serasker Rıza Paşa kurdu Akademik Çalışma
  • padişaha bildirilmeden yapıldığı anlaşılınca Abdülmecid’in isteğiyle saraya devredildi
  • Rıza Paşa’ya bina için 227.028 kuruş Ohannes Dadyan’a makineler için 265.000 kuruş
  • ilk üretim pamuklu bez ve ipekli kumaş
  • 1850’de pamuklu Zeytinburnu’na taşındı 100 jakar tezgâhı Akademik Çalışma
  • ilk bina 1878’de yandı onarılıp genişletildi
  • halı üretimi Abdülaziz döneminde Uşak ve Kütahya ustalarıyla başladı
  • okul hastane, lojman
  • Cumhuriyet’te Sanayi ve Maadin Bankası
  • 1932 yangını
  • 1938’de Sanayi Ofisi ardından Sümerbank
  • 14.06.1995’te TBMM Millî Saraylar
  • II. Wilhelm 1898 ziyareti için deniz kenarında ahşap köşk
  • fabrika içinde küçük müze bölümü altı yöresel seccade (Akademik Çalışma)
  • erişim 26.10.2026
  • Yusuf Utkaner Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü (GTÜ açık erişim), Hereke Fabrika-i Hümayunu’nun mimari analizi ve koruma önerileri (tez), 2005 — 1843’te saray ve ordunun dokuma ihtiyacı için kuruldu Akademik Çalışma
  • ipekli pamuklu, yünlü kumaş, halı, eldiven, atkı, fes
  • 1925’te Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası 1933’te Sümerbank
  • tekstil üretimi 1995’te özelleştirmeyle sona erdi
  • 2005’te üç ayrı kuruma tahsisli
  • yaklaşık 20 ha
  • birimlerin bozulduğu
  • Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi endüstri mirası (Akademik Çalışma)
  • erişim 26.10.2026
  • Küre Ansiklopedisi Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası, tarihsiz — 1843 özel girişim, Rıza Paşa aracılığıyla Abdülmecid’e sunuldu, Fabrika-i Hümâyûn adı Ansiklopedi
  • üretim 1845’te başladı
  • halı dokuma 1891’de başladı
  • 1851 Paris 1862 Londra, 1892 Viyana ödülleri
  • 1932 yangını
  • Sanayi ve Maadin Bankası 1938 Sümerbank, 1995 Millî Saraylar
  • Wilhelm Köşkü 1898 Yıldız’da iki günde hazırlanıp bir günde kuruldu
  • ziyaretçiler dokumayı izleyebiliyor
  • düğüm yoğunluğu bilgi kutusunda m² başına yaklaşık 360.000 metinde yaklaşık 1 milyon (Ansiklopedi) Ansiklopedi
  • erişim 26.10.2026 Ansiklopedi
  • Kültür Envanteri Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası (Hereke Fabrika-i Hümâyûnu), KE No 17448, 13.10.2025 — Körfez, Hereke
  • fabrika
  • Osmanlı
  • 19. yüzyıl
  • durum erişilebilir
  • koordinat 40.7833824 29.6149368 (Web Sitesi)
  • erişim 26.10.2026
  • Karayolları Genel Müdürlüğü İl ve ilçe merkezleri arası mesafeler (ililcemesafe.pdf), tarihsiz — Kocaeli il merkezi (İzmit)–Körfez 20 km (Resmî Veri) Resmî Yayın
  • erişim 26.10.2026
  • Wikipedia (İngilizce) Hereke — Hereke Körfez ilçesinde Ansiklopedi
  • fabrikayı 1843’te Abdülmecid kurdu
  • 1878 yangını 1882’de yeniden yapım (Ansiklopedi) Ansiklopedi
  • erişim 26.10.2026 Ansiklopedi
Kaynak öner

Katkıda Bulun

  • Fotoğraf Paylaş

    Hereke Fabrika-i Hümayunu'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.

    Fotoğraf yükle
  • Bilgi Ekle

    Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.

    Bilgi ekle
  • Hata Düzelt

    Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.

    Hata bildir
  • Kaynak Öner

    Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.

    Kaynak ekle

Gelen Katkılar

  • Daha fazla katkı bekliyoruz

    Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Hereke Fabrika-i Hümayunu hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.

    Katkıda bulunun

Hereke Fabrika-i Hümayunu Hakkında Sık Sorulanlar

Fabrika bugün de üretim yapıyor mu?

Fazlıoğlu’nun 2024 tarihli çalışmasına göre evet; Millî Saraylar’a bağlı saray ve köşklerin özgün döşemesi için üretim yapıyor. Utkaner’in 2005 tarihli tezi ise tekstil üretiminin 1995’te bittiğini yazıyor; fark, eski fabrika üretimi ile Millî Saraylar dönemindeki üretim arasındaki ayrımdan kaynaklanıyor olabilir.

Bir Hereke halısında metrekarede kaç düğüm var?

Küre Ansiklopedisi’nde bile iki ayrı sayı geçiyor: bilgi kutusunda yaklaşık 360.000, metinde yaklaşık 1 milyon. Tek bir doğru sayı vermek bu kaynakla mümkün değil.

Fabrika Hereke Kalesi’nin içinde mi?

Hayır. Hereke Kalesi tepede ayrı bir yapı; fabrika kıyıda.

Müzede neler sergileniyor?

Fazlıoğlu fabrikanın içindeki küçük müze bölümünde, geçmişte desen kaynağı olarak kullanılan altı yöresel seccadenin sergilendiğini yazıyor.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?