Hereke Kalesi
Başlangıç
Kocaeli / Körfez
Son güncelleme: 26 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Körfez’e bağlı Hereke’de, 1843’te kurulan ve 1995’ten beri Millî Saraylar’a bağlı tarihi dokuma fabrikası; içinde küçük bir müze bölümü bulunuyor.
Hereke Fabrika-i Hümayunu, Kocaeli’nin Körfez ilçesine bağlı Hereke’de, 1843’te kurulmuş tarihi bir dokuma fabrikasıdır. Millî Saraylar araştırmacısı Ayşe Fazlıoğlu’nun 2024 tarihli çalışmasına göre fabrika 14 Haziran 1995’te Millî Saraylar’a devredildi ve bugün saray ile köşklerin özgün döşemesi için üretim yapıyor. Fabrikanın içinde küçük bir müze bölümü bulunuyor.
Yola çıkmadan önce: Küre Ansiklopedisi ziyaretçilerin dokuma sürecini yerinde izleyebildiğini yazıyor; ancak Millî Saraylar’ın yayımladığı bir ziyaret saati ya da ücret bulamadık. Bunlar Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.
Fabrika Hereke’de, İzmit Körfezi’nin kuzey kıyısında. Kültür Envanteri kaydı yapıyı Körfez ilçesi, Hereke altında 40,7834 K, 29,6149 D noktasında gösteriyor. Utkaner’in 2005 tarihli tezi fabrika alanını yaklaşık 20 hektar olarak veriyor.
Fazlıoğlu’na göre fabrikayı 1843’te Ohannes ve Bagos Dadyan kardeşler Serasker Rıza Paşa ile birlikte kurdu; girişimin padişaha bildirilmeden yapıldığı anlaşılınca Sultan Abdülmecid’in isteğiyle saraya devredildi. Aynı çalışmaya göre Rıza Paşa’ya bina için 227.028, Ohannes Dadyan’a makineler için 265.000 kuruş ödendi; “Hümayun” sıfatı bu devirden geliyor. İngilizce Vikipedi ise fabrikayı doğrudan Abdülmecid’in kurduğunu yazıyor.
Utkaner’in tezine göre Osmanlı döneminde ipekli, pamuklu ve yünlü kumaş, halı, eldiven, atkı ve fes üretildi. Fazlıoğlu ilk üretimin pamuklu bez ve ipekli kumaş olduğunu, 1850’de pamuklu üretimin Zeytinburnu’na taşınıp sarayın ihtiyacı için 100 jakar tezgâhı kurulduğunu yazıyor. Küre Ansiklopedisi fabrikanın 1851 Paris, 1862 Londra ve 1892 Viyana fuarlarında ödül aldığını belirtiyor.
Kaynaklar ayrışıyor. Fazlıoğlu halı üretiminin Sultan Abdülaziz döneminde Uşak ve Kütahya’dan getirilen ustalarla başladığını, II. Abdülhamid döneminde yoğunlaştığını yazıyor. Küre Ansiklopedisi ise halı dokumanın 1891’de başladığını söylüyor. Halı burada bir ürün değil, fabrikanın tarihinin parçası olarak anılıyor.
Fazlıoğlu ve İngilizce Vikipedi ilk binanın 1878’de yandığını yazıyor; Vikipedi yeniden yapımı 1882’ye bağlıyor. Fazlıoğlu ve Küre 1932’de ikinci bir yangından söz ediyor. Cumhuriyet döneminde fabrika Sanayi ve Maadin Bankası’na geçti; Sümerbank’a bağlanma yılını Utkaner 1933, Fazlıoğlu ve Küre 1938 olarak veriyor. Utkaner tekstil üretiminin 1995’te sona erdiğini yazarken Fazlıoğlu aynı yıl Millî Saraylar’a devredildiğini ve üretimin sürdüğünü belirtiyor.
Fazlıoğlu’na göre Alman İmparatoru II. Wilhelm 1898’de fabrikayı ziyaret etti ve bunun için deniz kenarında ahşap bir köşk yapıldı. Küre Ansiklopedisi köşkün Yıldız Sarayı’nda iki günde hazırlanıp Hereke’ye taşındığını ve bir günde kurulduğunu yazıyor.
Özel araçla. KGM cetveline göre İzmit’ten Körfez ilçe merkezine 20 km; Körfez merkezinden Hereke’ye mesafe resmî kaynakta doğrulanmadı. Toplu taşımayla. Hereke’ye giden otobüs ve tren bağlantısı Ekim 2026 itibarıyla doğrulanmadı.
Gezi büyük ölçüde kapalı mekânda geçtiği için mevsim belirleyici değil; asıl koşul fabrikanın ziyaretçi kabul ettiği günler ve bu bilgi doğrulanmadı.
Müze bölümü ve dokuma tezgâhları için 1 saat ayırın.
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Hereke Fabrika-i Hümayunu'ndan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınKörfez kıyısı: Hereke ve Karamürsel: 3 durak, Hereke Fabrika-i Hümayunu 2. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı açBaşlangıç
Körfez
Karamürsel
Hereke Fabrika-i Hümayunu'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükleZiyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekleYanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildirBu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekleDaha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Hereke Fabrika-i Hümayunu hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulununFazlıoğlu’nun 2024 tarihli çalışmasına göre evet; Millî Saraylar’a bağlı saray ve köşklerin özgün döşemesi için üretim yapıyor. Utkaner’in 2005 tarihli tezi ise tekstil üretiminin 1995’te bittiğini yazıyor; fark, eski fabrika üretimi ile Millî Saraylar dönemindeki üretim arasındaki ayrımdan kaynaklanıyor olabilir.
Küre Ansiklopedisi’nde bile iki ayrı sayı geçiyor: bilgi kutusunda yaklaşık 360.000, metinde yaklaşık 1 milyon. Tek bir doğru sayı vermek bu kaynakla mümkün değil.
Hayır. Hereke Kalesi tepede ayrı bir yapı; fabrika kıyıda.
Fazlıoğlu fabrikanın içindeki küçük müze bölümünde, geçmişte desen kaynağı olarak kullanılan altı yöresel seccadenin sergilendiğini yazıyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.