Çankırı

Çankırı'nın iklimi nasıl, ne zaman gidilir?

Çankırı'da yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlı geçiyor (Küre). MGM'nin 1929–2025 ölçümlerine göre:

• Ocak ortalaması: -0,4 °C
• Temmuz ortalaması: 23,1 °C, ağustos ortalaması: 23,0 °C
• Ölçülen en yüksek sıcaklık: 43,3 °C (temmuz)
• Ölçülen en düşük sıcaklık: -25,0 °C (ocak)
• Yağış: Yılda yaklaşık 414 mm. En yağışlı ay mayıs (56,7 mm).

Şehir gezisi için en uygun dönemler mayıs–haziran ve eylül–ekim. Temmuz ve ağustosta Tuz Şehri iyi bir kaçış noktası: mağaranın içi yaz kış yaklaşık 13 °C (İHA).

Çankırı'da neler görülür?

Yer Altı Tuz Şehri

Tuz Mağarası, Merkez ilçede, şehrin yaklaşık 19–20 km dışında. Ülkenin en büyük kaya tuzu rezervi olarak tanıtılıyor (GoTürkiye, İHA). Burada tuz üretiminin Hititler dönemine, MÖ 3000'lere uzandığı belirtiliyor. Osmanlı döneminde 1861'de işletme devlet yönetimine geçti (Küre).

• Ziyaret edilen alan yerin yaklaşık 150 m altında. Kapalı alan 18.000 m² (İHA).
• Mağara geçen yıl yaklaşık 1,8 milyon ziyaretçi ağırladı (Yeni Birlik, Temmuz 2026).
• Tuz blokları arasında 300 kişilik bir konferans salonu var. Tiyatro ve konferanslara ev sahipliği yapıyor (Yeni Birlik).

Taş Mescit ve Darüşşifa

Taş Mescit, Çankırı'da ayakta kalan en önemli Selçuklu yapısı. Darüşşifası 1235'te, Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad döneminde Atabey Cemâleddin Ferruh tarafından yaptırıldı. Yanına 1242'de bir darülhadis eklendi (TDV, GoTürkiye). Yapıdaki kadehe sarılmış yılan kabartması sağlık ve yenilenmeyi simgeliyor. Kabartma bugün Çankırı Müzesi'nde sergileniyor (NTV).

Büyük Cami (Sultan Süleyman Camii)

Cami, Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle Mimar Sinan'ın öğrencisi Sadık Kalfa tarafından yapıldı ve 1558'de ibadete açıldı. Ortadaki büyük kubbe yarım kubbelerle çevrili. Duvarları ve minaresi kesme taştan, kubbeleri kurşun kaplı (GoTürkiye, Küre). TDV İslam Ansiklopedisi yapıyı Ulucami adıyla 1558–1559'a tarihliyor.

Çankırı Kalesi

Kale, şehrin kuzeyinde, eteğindeki derenin yaklaşık 150 m yukarısındaki küçük bir tepede. Antik adı Gangra. Dörtgen planlı, moloz taş ve tuğladan surlarının bir kısmı ayakta (Küre). 1071 sonrasında şehri fetheden Karatekin Bey'in türbesi kale alanında. Roma dönemine ait bir kaya mezarı da burada (Küre).

Çankırı Müzesi ve şehir merkezi

Çankırı Müzesi 9 Haziran 1972'de 116 eserle açıldı. 2017'de II. Abdülhamid dönemine ait restore edilmiş binaya taşındı. 3.000 m² kapalı ve 600 m² açık sergi alanı var. Arkeoloji, etnografya ve paleontoloji salonları var (Küre). Şehirdeki öteki duraklar:

• İmaret Camii: 1235'te Atabey Cemâleddin Ferruh tarafından yaptırıldı, 17. yüzyılda harap olunca yeniden yapıldı (TDV).
• Ali Bey Camii: 1609 tarihli (TDV).
• Saat Kulesi: İsviçre yapımı, 15 m yüksekliğinde (GoTürkiye).
• Radyo ve İletişim Müzesi: Çankırılı mucit Ferit Akalın'ın radyo koleksiyonuna dayanıyor (GoTürkiye).

Ilgaz Dağı Milli Parkı

Milli park 2 Haziran 1976'da ilan edildi. Kastamonu ile Çankırı sınırında, 742 hektarlık bir alanı kapsıyor. Ana giriş ve konaklama Kastamonu tarafında, Ilgaz ilçe merkezine yaklaşık 25 km uzaklıkta. En yüksek nokta Büyükhacettepe (2.587 m). Parkın yüzde 81,7'si ormanla kaplı. Ilgaz Kayak Merkezi 1997'de kuruldu. 800 m'lik pisti, telesiyej ve teleski var (Vikipedi EN). Ilgaz'a 24 km uzaklıktaki Derbent Şehitliği bir orman mesire alanı (Küre).

Eldivan, Şabanözü ve Karacaözü

Eldivan'daki Bülbül Pınarı, şehir merkezine yaklaşık 23 km uzaklıkta, çam ve meşe ormanı içinde bir mesire yeri (GoTürkiye). Şabanözü'ndeki Paşasultan Camii'nin ilk bölümleri 13. yüzyıla tarihleniyor. 1977'de ikinci bir ibadet bölümü eklendi (Küre). Şehre yaklaşık 27 km uzaklıktaki Karacaözü köyünde, 400 yaşın üzerinde olduğu tahmin edilen ve Türkiye'nin en yaşlı meşeleri arasında sayılan bir ağaç var (GoTürkiye).

Yaran sohbetleri

Yaran, 24 esnaftan oluşan ve Ahilik geleneğine dayanan bir topluluk. GoTürkiye bunu ilin sosyal ve kültürel yapısındaki en önemli değer olarak tanımlıyor. Çankırı'daki "Yâran Sohbeti", UNESCO'nun 2010'da İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine aldığı Geleneksel Sohbet Toplantıları kapsamında (Vikipedi EN). Bazı okullarda zil yerine yaran türküleri çalıyor (AA).

İlçeler ve köyler

Tarım ve Orman İl Müdürlüğü'ne göre ilde 5 belde ve 368 köy var. Kırsal nüfusun payı 2023'te yüzde 33,9'du.

• Merkez: 99.287 kişi. Tuz Şehri, Taş Mescit, Büyük Cami, kale ve müze.
• Orta: 17.223 kişi.
• Çerkeş: 16.927 kişi. İlçe merkezi 1.133 m yükseklikte (Vikipedi EN).
• Ilgaz: 13.948 kişi. Ilgaz Dağı Milli Parkı ve Derbent mesire alanı.
• Şabanözü: 12.493 kişi. Paşasultan Camii. Ankara'ya yaklaşık 80 km (Vikipedi EN).
• Kurşunlu: 9.130 kişi.
• Yapraklı: 7.002 kişi.
• Kızılırmak: 6.830 kişi. İlin güneyindeki en geniş ova bu ilçe çevresinde (Vikipedi EN).
• Eldivan: 6.198 kişi. Bülbül Pınarı.
• Atkaracalar: 5.063 kişi.
• Korgun: 4.239 kişi.
• Bayramören: 2.209 kişi. İlin en az nüfuslu ilçesi.

Yöresel lezzetler

Çankırı mutfağı buğday ve buğday ürünlerine dayanıyor (GoTürkiye). İlin coğrafi işaretli ürün sayısı Ocak 2026'da 30'a ulaştı (Bengütürk).

• Çankırı kaya tuzu: 6 Haziran 2023'te 1377 numarayla menşe adı olarak tescillendi. Başvuruyu Çankırı Belediyesi yaptı. İyot eklenmiyor (Küre).
• Çankırı sarımsaklı et: 25 Temmuz 2019'da 444 numarayla tescillendi. Dana eti ve kabuğuyla sarımsak bakır tencerede pişiriliyor (Küre).
• Çerkeş lokumu: 3 Temmuz 2024'te 1607 numarayla tescillendi. Sade ya da cevizli, çıtır bir hamur işi (Küre).
• Çerkeş kurabiyesi, Çerkeş baklavası, Çerkeş su böreği, Çerkeş çiçek balı, Eldivan kirazı ve Eldivan yağlı çöreği de coğrafi işaretli ürünler arasında (Bengütürk).
• Gömlek böreği, keşkek ve mıhlama da yöre sofrasında (Küre).

Yönetim

Çankırı Valisi: Hüseyin Çakırtaş. 7 Ocak 2026 tarihli kararnameyle atandı (Habertürk, Vikipedi EN). Çankırı, Cumhuriyet döneminde il oldu. 1846'da Kastamonu vilayetine bağlı bir sancaktı (TDV İslam Ansiklopedisi).

Gitmeden bilmen gerekenler

• Kışlar soğuk, MGM kayıtlarında -25,0 °C var. Ilgaz yolunda kış lastiği ve zincir bulundur.
• Tuz Şehri'nin içi yaklaşık 13 °C. Yazın da yanına ince bir hırka al.
• Ilgaz Dağı Milli Parkı'nın ana girişi ve konaklama tesisleri Kastamonu tarafında. Rotanı buna göre planla.
• Ankara'dan otobüsle yaklaşık 1,5 saat (Karatekin Üniversitesi). Tuz Şehri ve merkez günübirlik gezilebiliyor.

Komşu illerde neler var?

• Kastamonu: Ilgaz Dağı Milli Parkı'nın ana girişi bu ilde.
• Ankara: Çankırı'ya 137 km.
• Çorum, Kırıkkale, Bolu ve Karabük: Öteki komşu iller.