Zeki Kadirbeyoğlu

Zeki Kadirbeyoğlu kimdir?

Zeki Kadirbeyoğlu (1884-1952), Millî Mücadele ve erken Cumhuriyet döneminde Gümüşhane'yi temsil etmiş siyasetçidir. Kaynaklar onu Gümüşhane doğumlu olarak verir. Trabzon ve Erzurum kongrelerinde rol aldı, Osmanlı Meclis-i Mebûsanı'nda ve TBMM'nin II. Dönemi'nde Gümüşhane mebusu oldu. Halifeliğin kaldırılmasına ilişkin kanuna ret oyu veren tek mebus olarak bilinir.

Doğumu ve ailesi

1884'te doğdu. Babası İbrahim Lütfi Bey, annesi Hümeyin Hanım'dır. Doğum yeri Biyografya'da Gümüşhane'nin Camikebir mahallesi, Yeni Akit'te ise Kelkit olarak geçer. Evli ve altı çocuk babasıydı.

Eğitimi

Mekteb-i Sultânî'den (Galatasaray Lisesi) mezun oldu. Fransızca ve Arapça bildiği belirtilir.

Siyasi hayatı

Çiftçilik ve ticaretle uğraştı. Millî Mücadele yıllarında Trabzon Kongresi'ne başkanlık etti ve 1919 Erzurum Kongresi'ne üye olarak katıldı. Necmettin Hıra'nın Sakarya Üniversitesi'ndeki yüksek lisans tezine göre bu kongrelerin toplanmasında etkin rol üstlendi. Osmanlı Meclis-i Mebûsanı'nın IV. Dönemi'nde Gümüşhane mebusu oldu. 1923'te TBMM II. Dönem'e Gümüşhane milletvekili olarak girdi ve 1927'ye kadar görev yaptı; daha sonra Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na geçti.

Hilafet oylaması ve İzmir suikastı davası

3 Mart 1924'te kabul edilen 431 sayılı, halifeliğin kaldırılması ve Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılmasına dair kanuna ret oyu veren tek mebus olarak anılır. Hıra'nın tezine göre 1926 İzmir suikastı soruşturması kapsamında yargılananlar arasında yer aldı.

Son yılları ve ölümü

Hatıraları 2007'de yayımlanmıştır. 1952 Temmuz'unda İstanbul'da öldü; kesin gün kaynaklarda farklı verilir.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yeri Gümüşhane merkezi (Camikebir) veya Kelkit olarak iki farklı biçimde geçer. Ölüm günü 8, 9 ve 19 Temmuz 1952 olarak üç farklı biçimde verilmiştir.