Yeğişe Çarents

Yeğişe Çarents kimdir?

Yeğişe Çarents, 1897'de Kars şehrinde doğmuş Ermeni şairdir. Doğum adı Yeğişe Soğomonyan'dır. Çocukluğu ve öğrenim yılları Kars'ta geçti; daha sonra Erivan'a yerleşerek 20. yüzyıl Ermeni şiirinin en çok bilinen adlarından biri oldu. Kars'ın yetiştirdiği ve dünya edebiyatında tanınan yazarlar arasında anılır.

Doğumu ve ailesi

Kaynaklara göre 1897 Mart'ında Kars'ta doğdu. O yıllarda Kars, 1878'den beri Rus İmparatorluğu yönetimindeydi. Ailesinin halı ticaretiyle uğraştığı ve kökenlerinin İran'daki Maku yöresine dayandığı aktarılır.

Eğitimi

Kars'ta önce Ermeni ilkokuluna, ardından 1908-1912 yıllarında bir Rus teknik ortaokuluna devam etti. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Moskova'da Şanyavski Halk Üniversitesi'nde okudu.

Çalışmaları ve sanatı

1915'te Kafkas cephesinde gönüllü birliklere katıldı. Savaş deneyimleri ilk dönem şiirlerine yansıdı. 1919'da Erivan'a yerleşti; Sovyet Ermenistanı'nda eğitim bakanlığının sanat biriminde, yazar birliklerinde ve devlet yayınevinde görev aldı. Şiiri, döneminin siyasal ve toplumsal dönüşümleriyle iç içedir; hem övgü hem de sert eleştiri gördü.

Eserleri

• Dante Efsanesi (1915-1916)
• Nairi Ülkesi (1926, roman)
• Destansı Şafak (1930)
• Yol Kitabı (1933-1934)

Kars için önemi

Çarents, Kars doğumlu olup uluslararası düzeyde tanınan şairlerin başında gelir. Çocukluğunun Kars'ta geçtiği ve şiirlerinde bu şehre yer verdiği aktarılır.

Son yılları ve ölümü

Yol Kitabı'nın yayımlanmasından sonra siyasi suçlamalarla karşılaştı. 1937'de Stalin dönemi tasfiyeleri sırasında tutuklandı ve aynı yıl Kasım ayında Erivan'da tutukluyken öldü. Mezarının yeri bilinmemektedir. 1955'te resmî olarak itibarı iade edildi; Erivan'da adına bir ev-müze açıldı ve Ermenistan'da bir kasabaya adı verildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum günü, takvim farkı nedeniyle 13 veya 25 Mart 1897 olarak verilir. Tutuklanma yılı da kaynaklarda 1936 ya da 1937 olarak geçer.