Âşık Dursun Cevlânî

Âşık Dursun Cevlânî kimdir?

Âşık Dursun Cevlânî, asıl adı Dursun Kılıç olan, 1900'de Selim ilçesine bağlı Akyar köyünde doğmuş Karslı halk şairi ve saz ustasıdır. Ankara Radyosu'nda halk türküleri derleyicisi ve sanatçı olarak çalışması, Türkiye Âşıklar Derneği'ni kurması ve Kars yöresinde çırak yetiştirmesiyle âşıklık geleneğinin 20. yüzyıldaki önemli temsilcilerinden sayılır.

Doğumu ve ailesi

TEİS'e göre babası Hasan Fakirî Efendi, annesi Kağızman'ın Finiş köyünden Melek Hanım'dır; aile Tahtdüzü Türkmenlerindendir. Durbilmez de doğum yerini dönemin idari yapısına göre Selimiye bucağının Akyar köyü olarak verir. İki evliliğinden çocukları olmuştur.

Âşıklığı ve sanatı

Küçük yaşta saz çalmayı öğrenmiş, gençliğinde şiir söylemeye başlamıştır. TEİS ustası olarak Âşık İkramî'yi, ardından Oluklu köyünden Bektaş'ı anar; mahlasının Narmanlı Âşık Sümmânî tarafından verildiği de aynı maddede yer alır. Durbilmez, Kurtuluş Savaşı'na katıldığını, yaralanıp esir düştüğünü; pek çok halk hikâyesini tasnif edip anlattığını belirtir. TEİS, Köroğlu kollarını bilmesini ve kayıtlarının arşivlerde bulunduğunu vurgular.

Ankara yılları ve çalışmaları

Ankara'ya yerleşen Cevlânî, Ankara Radyosu Yurttan Sesler bölümünde derleyici ve kadrolu sanatçı olarak çalışmış, plaklar doldurmuştur. 1965'te Türkiye Âşıklar Derneği'ni kurup genel başkanlığını üstlenmiş ve ülkenin çeşitli yerlerinde konserler düzenlemiştir.

Eserleri

• Kars'dan Sesler (1951)
• Kıbrıs Dönüşü (1952)
• Daha Daha Nelerim Var (1958)
• Bülbüller Âşık Döne Sultan'ın Hayatı ve Şiirleri ve Âşık Dursun Cevlânî ile İmtihanı (1958)

Çırakları

TEİS'e göre ilk çırağı komşu Aşağıkotanlı köyünden Âşık Pünhânî (Üzeyir Aziz Göktekin), bir diğeri ise eşi tarafından akrabası olan Âşık Kurbânî'dir.

Kars için önemi

Cevlânî, Kars-Sarıkamış-Selim çevresindeki âşık geleneğini radyo, plak ve dernek çalışmalarıyla ülke çapına taşımış; yetiştirdiği çıraklarla yöredeki usta-çırak zincirinin önemli halkalarından biri olmuştur.

Son yılları ve ölümü

20 Ocak 1975'te Ankara'da öldü; Hacı Bayram Camii'ndeki törenin ardından Karşıyaka Mezarlığı'na defnedildi.