VI. Mithridates Eupator

VI. Mithridates Eupator kimdir?

VI. Mithridates Eupator, Pontus Krallığı'nın başkenti Sinope'de doğmuş ve Karadeniz çevresinde geniş bir krallık kurmuş hükümdardır. Roma Cumhuriyeti'ne karşı yürüttüğü ve tarihe Mithridates Savaşları olarak geçen mücadeleyle Helenistik dönemin son büyük Anadolu krallarından biri sayılır.

Doğumu ve ailesi

MÖ 135 dolaylarında Sinope'de doğdu (bazı kaynaklar MÖ 134 verir). Babası V. Mithridates Euergetes, annesi Seleukos soyundan prenses VI. Laodike'dir. Sinope, MÖ 3. yüzyılın sonlarında Pontus kralları tarafından ele geçirilip başkent yapılmıştı.

Tahta çıkışı

Babası MÖ 120 dolaylarında bir şölende zehirlenerek öldürüldü. Annesinin naipliği sırasında genç Mithridates, kendisine yönelik tehlikeden kaçarak bir süre saklandı. MÖ 116-113 arasında geri dönerek annesini ve kardeşini hapsettirdi ve tek hükümdar oldu.

Mithridates Savaşları

• Birinci Savaş (MÖ 88-84): Roma ve Bithynia güçlerini yendi; MÖ 88'de Anadolu kentlerindeki Romalı ve İtalyan yerleşimcilere yönelik büyük bir katliam düzenletti. Antik kaynaklarda ölü sayısı 80.000'e kadar çıkarılır.
• İkinci Savaş (MÖ 83-81): Romalı komutan Murena'yı Halys (Kızılırmak) yakınında yendi.
• Üçüncü Savaş (MÖ 73-63): Lucullus ve Pompeius'a karşı savaştı, sonunda yenildi.

Son yılları

Pompeius karşısındaki yenilginin ardından Kırım'daki Pantikapaion'a çekildi. Oğlu II. Pharnakes'in ayaklanması üzerine MÖ 63'te öldü. Zehirle kendini öldürme girişimi, yıllarca küçük dozlarda zehir alarak kazandığı direnç yüzünden sonuç vermeyince bir muhafızına kendini öldürttüğü anlatılır. Bu uygulamadan ötürü zehre karşı bağışıklık kazanma yöntemine "mitridatizm" denir. Antik yazarlar, yönettiği halkların dillerini konuşabildiğini de aktarır.

Sinop için önemi

Mithridates, Pontus döneminde başkent olan Sinope'nin en tanınmış çocuğudur. Kentin antik çağdaki diğer önemli isimleri arasında Sinoplu Diogenes de vardır.

Farklı değerlendirmeler

Roma kaynakları onu acımasız bir düşman olarak tasvir ederken, Helen kentlerinin bir bölümü onu Roma'ya karşı bir kurtarıcı olarak görmüştür. MÖ 88 katliamı bugün de onun mirasının en ağır yönü olarak değerlendirilir.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yılı (MÖ 135/134) ve gömüldüğü yer (Sinope ya da Amaseia) kaynaklarda farklıdır.