Seyyid Tâhâ-yı Hekkârî

Seyyid Tâhâ-yı Hekkârî kimdir?

Seyyid Tâhâ-yı Hekkârî, 19. yüzyılın ilk yarısında yaşamış Nakşibendî-Hâlidî şeyhidir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hakkari'nin Şemdinli ilçesinde doğdu; Şemdinli'deki Nehri'de (bugünkü Bağlar köyü) açtığı tekke ve medresede kırk iki yıl irşad faaliyetinde bulundu ve 1853'te vefat ederek burada defnedildi. Bölgedeki pek çok Nakşibendî silsilesinin Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'ye onun vasıtasıyla bağlanması, onu Doğu ve Güneydoğu Anadolu tasavvuf tarihinin merkezî isimlerinden biri yapar.

Doğumu ve ailesi

Seyyid soyundan gelen bir aileye mensuptu; babası Molla Ahmed'dir. Doğum tarihi kaynaklarda belirtilmez. Dört oğlu (Habib, Mahmud, Alâeddin, Ubeydullah) olduğu kaydedilir.

Eğitimi

İlk eğitimini babasından aldı; ardından Bağdat, Süleymaniye, Kerkük ve Erbil'de çeşitli hocalardan okudu. Amcası Seyyid Abdullah vasıtasıyla Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'ye intisap etti ve ondan hilâfet aldı.

Çalışmaları

Hilâfet aldıktan sonra Berdesur'a gönderildiği belirtilir. Daha sonra Nehri'de tekke ve medrese kurarak kırk iki yıl boyunca irşad faaliyetini sürdürdü. TDV'ye göre Seyyid Tâhâ, Sıbgatullah Arvâsî ve Ahmed Haznevî gibi Nakşibendî-Hâlidî şeyhlerinin silsilesi onun vasıtasıyla Mevlânâ Hâlid'e ulaşır. Aynı silsile içinde Esad Erbîlî, Abdülhakîm Arvâsî ve Erzurum'da tanınan Alvarlı Muhammed Lutfi Efendi de anılır.

Hakkari için önemi

Nehri, onun döneminde ve sonrasında bölgenin önemli bir tasavvuf ve eğitim merkezi oldu. Seyyid Abdullah ve Seyyid Tâhâ türbeleri bugün Bağlar köyünde ziyaret edilmektedir; Hakkari İl Özel İdaresi ve Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı desteğiyle 2016'dan beri "Nehri İnanç Turizmi Koridoru" projesi yürütülmektedir.

Son yılları ve ölümü

Kısa bir hastalığın ardından 1853'te vefat etti. Yerine kardeşi Muhammed Sâlih'i halef bıraktı ve Nehri'de defnedildi. Oğullarından Ubeydullah, ileride Nehri şeyhi olarak tanınacaktır.