Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa

Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa kimdir?

Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında yetişmiş ve III. Selim döneminde sadrazamlığa kadar yükselmiş bir Osmanlı devlet adamıdır. Safranbolu doğumludur ve şehrin bugün de ayakta duran en büyük camilerinden birini yaptırmasıyla Safranbolu tarihinde ayrı bir yere sahiptir.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1743 yılının ortalarında Safranbolu'da dünyaya geldi. Babası, saray muhafız birliklerinden zülüflü baltacılar ocağında görevli İbrahim Ağazâde Ali Ağa'dır. Kaptanıderyâ Benli Hacı Mustafa Paşa amcasıdır. Sonradan sadrazam Halil Hamîd Paşa'nın kızıyla evlenerek dönemin güçlü ailelerinden biriyle bağ kurdu.

Eğitimi ve yetişmesi

Gençliğinde hat ve inşa (yazışma üslubu) dersleri aldı. Ardından baltacılar ocağına girdi ve silahdar Seyyid Mehmed Efendi'nin yanında saray çevresinde yetişti. Bu yol, onu taşra ve merkez yönetiminde çeşitli görevlere taşıdı.

Kariyeri

1779-1791 arasında çeşitli idari görevlerde bulundu; 1791'de Mısır valiliğine getirildi. TDV İA'ya göre 20 Ekim 1794'te sadrazam oldu ve 30 Ağustos 1798'de bu görevden alındı. Sadareti, III. Selim'in Nizâm-ı Cedîd adıyla bilinen yenilik girişimlerinin yürütüldüğü yıllara denk gelir. Azlinden sonra çeşitli taşra görevlerinde bulundu.

Eserleri

İstanbul'da Balıkpazarı semtinde ve doğduğu Safranbolu'da cami yaptırdı. TDV İA'nın Safranbolu maddesi, çarşıdaki İzzet Mehmed Paşa Camii'nin 1211 (1796) tarihli olduğunu kaydeder; yapı, onun sadrazamlığı sırasında inşa edilmiştir.

Karabük için önemi

İzzet Mehmed Paşa, Safranbolu'nun Osmanlı merkez yönetimine yetiştirdiği en üst düzey devlet adamlarındandır. Adını taşıyan cami, Safranbolu'nun tarihî çarşı dokusunun simge yapılarından biridir. Yerel kaynaklar akrabası Hacı Sâlih Paşa'yı da şehrin yetiştirdiği sadrazamlar arasında anar; ancak bu kişinin doğum yeri tartışmalıdır (bkz. Hacı Sâlih Paşa).

Son yılları

TDV İA'ya göre 9 Eylül 1812'de Manisa'da öldü. Karabük Üniversitesi yayını olan yerel biyografi derlemesi, önce Manisa Mevlevîhanesi bahçesine defnedildiğini, daha sonra Safranbolu'ya getirildiğini yazar.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yeri ve yılı konusunda kaynaklar uyumludur. Naaşın Safranbolu'ya nakledildiği bilgisi yalnızca yerel kaynakta yer almaktadır.