Sâdık Vicdânî

Sâdık Vicdânî kimdir?

Sâdık Vicdânî, son dönem Osmanlı bürokrasisinde görev yapmış, Safranbolu doğumlu bir yazar ve tasavvuf tarihçisidir. Tarikatları, kollarını ve silsilelerini derli toplu biçimde ele alan Tomâr-ı Turuk-ı Aliyye adlı eseriyle, Türkiye'de tarikatlar tarihi üzerine çalışanların başvurduğu temel kaynaklardan birini bırakmıştır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 9 Kasım 1866'da Safranbolu'da doğdu. Babası Kayıkçızâde Mustafa Sâdık Efendi, Kastamonu vilayet mahkemesinde başkâtip olarak çalışıyordu. Ailesi Kādiriyye geleneğine yakındı; Soyadı Kanunu'ndan sonra Kayıkçıoğlu soyadını aldı.

Kariyeri

Mahkeme kâtipliğiyle başladığı memuriyet hayatında Kastamonu, Basra ve Bursa gibi farklı vilayetlerde çalıştı. Vilayet gazetelerinin yönetiminde, mektupçuluk gibi yazışma birimlerinde bulundu ve Bursa'da vekâleten valilik yaptı. Aile geleneğinden farklı olarak Nakşibendiyye'nin Hâlidiyye koluna, Ahmed Mâhir Efendi aracılığıyla intisap etti.

Eserleri

En önemli eseri, her biri farklı tarikat gruplarını ele alan dört kitaptan oluşan Tomâr-ı Turuk-ı Aliyye'dir (1338-1342 tarihli). Bu dizide tarikatların kuruluşu, kolları ve silsileleri sistemli biçimde sunulur. TDV İA, bunun dışında dinî, ahlaki, edebî ve sosyal konularda on yedi kadar eser ve çok sayıda makale ile şiir yayımladığını belirtir.

Karabük için önemi

Sâdık Vicdânî, Safranbolu'nun XIX. yüzyıl sonunda yetiştirdiği okumuş memur ve yazar kuşağının tipik bir örneğidir. Eseri, bugün de tasavvuf tarihi araştırmalarında başvurulan bir kaynak olarak Safranbolu adını bilim dünyasında yaşatır.

Son yılları

TDV İA'ya göre 22 Ekim 1939'da İstanbul'da öldü ve Merkezefendi Mezarlığı'na defnedildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

Karabük Üniversitesi'nin yayımladığı yerel derleme doğum tarihini 8 Kasım 1866, ölüm tarihini 21 Kasım 1939 olarak verir ve soyadını Kayalıoğlu diye yazar. Bu sayfada TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki bilgiler esas alınmıştır.