Qedrîcan

Qedrîcan kimdir?

Qedrîcan, asıl adıyla Abdulkadir Can, 1911'de Mardin'in Derik ilçesinde doğmuş Kürt şair, yazar ve çevirmendir. Kürtçe şiirde klasik ölçüden ayrılarak serbest şiiri deneyen ilk adlardan biri kabul edilir ve 1930-40'ların Şam merkezli Kürt edebiyat dergilerinin önemli kalemleri arasında yer alır.

Doğumu ve eğitimi

Derik'te dünyaya geldi. Kaynaklara göre babası onu okula gönderdi; fen ve matematik derslerinde başarılıydı. Ardından Konya'daki öğretmen okuluna gitti. Kürtçe şiirler yazması nedeniyle okulda sorun yaşadığı aktarılır.

Suriye yılları ve çalışmaları

Şeyh Said ayaklanmasının bastırılmasından sonraki dönemde Suriye'ye geçti; Kurdistan24 bu tarihi 1931 olarak verir. Amude'de Xoybûn çevresiyle ilişki kurduğu, daha sonra Şam'a yerleştiği ve burada öğrencilere Kürtçe öğrettiği bildirilir. 1957'de Moskova'daki uluslararası gençlik festivaline katıldığı da kaynaklarda yer alır.

Eserleri

Şiirleri, öyküleri ve biyografik yazıları Celadet Bedirxan'ın çıkardığı Hawar ile Ronahî ve Roja Nû dergilerinde yayımlandı. "Tayê Pora Sipî" (Ronahî, 1931), "Bihara Dêrikê" (Hawar, 1933) ve "Rojên Derbasbûyî" (Hawar, 1943) bu yazılardan bazılarıdır. Şiir kitapları, bir Kürtçe alfabe kitabı, halk masalları derlemesi ve çevirileri olduğu belirtilir. Mayakovski ve Nâzım Hikmet'ten etkilendiği, toplumcu temaları işlediği ifade edilir.

Mardin için önemi

Doğduğu yer olan Derik'i "Bihara Dêrikê" (Derik'in Baharı) başlıklı yazısında konu edinmesi, Derik'in modern Kürt edebiyatı tarihindeki yerini gösteren örneklerden biridir. Fırat Cewerî, Enwer Karahan ve Bülent Tekin gibi Derik doğumlu başka yazarlarla birlikte ilçenin edebî geleneğinin erken bir halkasıdır.

Son yılları

Şam'da evlendi ve burada yaşadı. 9 Ağustos 1972'de Şam'da öldü; Kurdistan24'e göre Şeyh Halid Nakşibendî mezarlığına defnedildi.