İçeriğe geç
Temsilî illüstrasyon · portre yok

Hattat ve ebru ustası · 1883 – 1976 · 1883 – 1976

Necmeddin Okyay

İstanbul / Üsküdar

Necmeddin Okyay, 1883’te Üsküdar Toygartepe’de doğan; “Necmeddin ebrusu” ile anılan, ta’lik hattı ve cilt sanatında öne çıkan ustadır.

Hayatı

Necmeddin Okyay, M. Uğur Derman’ın TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki 2007 tarihli maddesine göre 28 Ocak 1883’te İstanbul’un Üsküdar ilçesinde, Toygartepe semtinde doğmuş hattat, ebru ve kitap sanatları ustasıdır. İstiklal gazetesinin 2016 tarihli haberi de doğum yerini Üsküdar olarak verir. TDV maddesindeki adı Mehmed Necmeddin Okyay’dır.

Necmeddin Okyay kimdir?

Derman’a göre Okyay hat, ebru, cilt, gülcülük ve okçuluk gibi pek çok alanda çalıştığı için “Hezarfen” lakabıyla anıldı. Babası Abdünnebî Efendi, Üsküdar Mahkeme-i Şer’iyye başkâtibi ve Yeni Vâlide Camii imam-hatibiydi; annesi Binnaz Hanım’dır.

Yetişmesi

TDV maddesine göre Okyay, Karagazi mahalle mektebini bitirdikten sonra hıfzını tamamladı. Hasan Talat Bey’den rik’a, divanî ve celî divanî meşk ederek icazet aldı; 1902’de Nuruosmaniye’deki yazı odasında Filibeli Hacı Ârif Efendi’nin derslerine devam etti. 1903’te Özbekler Tekkesi şeyhi Edhem Efendi’den ebru, kâğıt boyama ve âharlama öğrendi. 1905’te Sâmi Efendi’den ta’lik icazeti aldı.

Görevleri

Derman’a göre Okyay 1907’de babasının ölümüyle Yeni Vâlide Camii ikinci imamlığına getirildi; daha sonra birinci imam ve hatip olarak 1947’ye kadar görev yaptı. 22 Mayıs 1916’da Medresetü’l-hattâtîn’de ebru ve âhar muallimi oldu. Okul 1925’te Hattat Mektebi, 1929’da Şark Tezyînî Sanatlar Mektebi adını aldı ve 1936’da Güzel Sanatlar Akademisi’ne bağlandı; Okyay bu dönüşümler boyunca ders verdi ve Ocak 1948’de emekli oldu.

Sanatı

TDV maddesine göre Okyay hatta ağırlıklı olarak ta’lik ve celî ta’lik yazdı. Ebruda yazılı ebru ve çiçekli ebru tarzlarını geliştirdi; çiçekli ebrulara sanat çevrelerinde “Necmeddin ebrusu” denildi. 1926’dan itibaren kadim tarzda kitap kapları yaptı, 1927’de Nutuk’un lüks nüshaları için cilt kalıpları hazırladı. Derman, onun 1926’da Toygartepe’deki bahçesinde 400 çeşit gül yetiştirdiğini ve Soyadı Kanunu’ndan sonra okçuluğa bağlılığı nedeniyle Okyay soyadını aldığını yazar.

Derman’ın maddesi, öğrencileri arasında A. Süheyl Ünver, Fatma Rikkat Kunt, Mustafa Düzgünman ve maddenin yazarı Uğur Derman’ı sayar.

Ölümü ve anılması

TDV maddesine göre Okyay 5 Ocak 1976’da Haydarpaşa Numune Hastahanesi’nde öldü; cenaze namazı kırk yıl imamlık yaptığı Yeni Vâlide Camii’nde kılındı ve Karacaahmet’teki aile kabristanına defnedildi. İstiklal’in haberine göre Üsküdar Belediyesi, vefatının 40. yılında Bağlarbaşı Kültür Merkezi’nde bir anma düzenledi. Anadolu Ajansı kaynaklı 2025 tarihli habere göre vefatının 49. yılında Üsküdar’daki bir okulda anıldı.

Kaynaklar arasındaki farklar

  • Yaşı: TDV maddesindeki tarihlere göre 92 yaşında öldü; Anadolu Ajansı kaynaklı haber 93 yaşında vefat ettiğini yazar.
  • Doğum tarihi: TDV maddesi 28 Ocak 1883 der; İstiklal yalnızca 1883 yılını verir.

Bilmediklerimiz

  • Okyay’ın Toygartepe’deki evi bugün ayakta mı?
  • Toygartepe’deki gül bahçesinden geriye ne kaldı?
  • Karacaahmet’teki aile kabristanının yeri nerede?

Necmeddin Okyay Hakkında Sık Sorulanlar

Necmeddin Okyay kimdir?

“Necmeddin ebrusu” diye anılan çiçekli ebrularıyla tanınan, 1883–1976 yılları arasında yaşamış hattat, ebru ve cilt ustasıdır.

Necmeddin Okyay nerede doğdu?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 28 Ocak 1883’te İstanbul Üsküdar’da, Toygartepe semtinde doğdu; İstiklal de doğum yerini Üsküdar olarak verir.

Okyay nerede ders verdi?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 1916’dan Ocak 1948’deki emekliliğine kadar Medresetü’l-hattâtîn ve onun devamı olan okullarda ders verdi.

Necmeddin Okyay ne zaman öldü?

5 Ocak 1976’da İstanbul’da öldü ve Karacaahmet’teki aile kabristanına defnedildi.

Üsküdar'ın Değerleri

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?