Hayatı
Miletoslu Anaksimandros, Britannica’ya göre MÖ 610’da Miletos’ta doğmuş, MÖ 546’da ölmüş bir filozoftur; ansiklopedi onu sistemli bir kozmoloji, yani dünyaya bütünlüklü bir felsefi bakış geliştiren ilk kişi olarak tanıtır. Miletos’un kalıntıları bugün Didim ilçesindedir. Internet Encyclopedia of Philosophy (IEP) onu Thales’in hemşehrisi olarak anar ve yaşamını yaklaşık MÖ 610–546 arasına yerleştirir.
Miletoslu Anaksimandros kimdir?
Anaksimandros, Miletos okulunun Thales’ten sonraki ikinci büyük adıdır. Diogenes Laertios’un Ünlü Filozofların Yaşamları’na göre babası Praksiades’tir. Her şeyin ilkesini su ya da hava gibi belirli bir maddeye değil, “sınırsız” anlamına gelen apeiron’a bağladı. IEP’ye göre bu kavramın tam anlamı tartışmalıdır: uzamda ya da zamanda sınırsız, niteliksiz ya da tükenmez olarak okunabilir.
Kitabı ve kaynaklar
IEP’ye göre Anaksimandros düzyazı bir eser yazdı; MÖ 2. yüzyılda Apollodoros bu eserin bir kopyasını görmüş olabilir. Eserden bugün yalnızca Simplikios’un aktardığı tek bir parça kalmıştır. Görüşleri büyük ölçüde Aristoteles ve Theophrastos aracılığıyla bilinir.
Kozmoloji, harita ve güneş saati
- Dünyanın biçimi: IEP’ye göre Dünya’yı, çapı yüksekliğinin üç katı olan, sütun tamburuna benzer bir silindir olarak tasarladı; Dünya evrenin ortasında hiçbir şeye dayanmadan durur.
- Harita: IEP ve Britannica’ya göre bilinen dünyanın ilk haritasını çizdi. Harita kayıptır; biçimi Herodot’tan bilinir: Okyanus ırmağıyla çevrili, ortasında Akdeniz bulunan, Avrupa ve Asya’ya bölünmüş bir daire.
- Güneş saati: Diogenes Laertios, Lakedaimon’da (Sparta) gnomonu, yani güneş saatini ilk kuranın o olduğunu yazar; aynı kaynak karayı ve denizi haritalayan ve bir küre yapan ilk kişi olarak da onu anar.
- Canlıların kökeni: IEP’ye göre ilk canlıların güneşin kuruttuğu nemden doğduğunu, insanların balığa benzer canlılardan geldiğini ileri sürdü. Britannica bunu evrimci bir bakış olarak anar; IEP ise “evrim öncesi kuram” nitelemesini anakronik bulur.
Ölümü
Diogenes Laertios, Atinalı Apollodoros’a dayanarak Anaksimandros’un 64 yaşını doldurduktan kısa süre sonra öldüğünü yazar.
Miletos bugün
Anaksimandros’un yaşadığı kentin kalıntıları için Miletos sayfası hazır. Hemşehrisi Thales de aynı kentte yaşadı.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Yaşam yılları: Britannica MÖ 610–546, IEP yaklaşık MÖ 610–546 veriyor; Diogenes Laertios’un LacusCurtius’taki Loeb sürümünün başlığı MÖ 611–546 yazıyor.
- Dünyanın biçimi: Diogenes Laertios küresel bir Dünya’dan söz ediyor; IEP ise Aristoteles ve Theophrastos’a dayanarak silindir biçimini veriyor ve Diogenes’in sözünü ettiği küre modelinin onun imkânlarını aşabileceğini belirtiyor.
- Evrim yorumu: Britannica görüşlerini evrimci bir bakış olarak niteliyor; IEP bu yorumu anakronik buluyor.
Bilmediklerimiz
- Anaksimandros’un kayıp kitabının adı ve içeriği tam olarak neydi?
- Çizdiği harita hangi bilgilere dayanıyordu?
- Thales’in öğrencisi miydi, yalnızca hemşehrisi miydi?
Miletoslu Anaksimandros Hakkında Sık Sorulanlar
Anaksimandros kimdir?
MÖ 6. yüzyılda Miletos’ta yaşamış filozoftur. Her şeyin ilkesini “sınırsız” (apeiron) olarak tanımladı ve bilinen ilk dünya haritasını çizdi.
Anaksimandros nereli, nerede doğdu?
Britannica ve IEP’ye göre Miletos’ta doğdu. Miletos bugün Aydın’ın Didim ilçesindedir.
Apeiron ne demek?
“Sınırsız” anlamına gelir. Anaksimandros her şeyin bu belirsiz ve sınırsız ilkeden doğduğunu düşündü.
Anaksimandros’un haritası günümüze ulaştı mı?
Hayır. Harita kayıptır; biçimi Herodot’un aktarımlarından bilinir.
Anaksimandros’un babası kimdir?
Diogenes Laertios’a göre Praksiades’tir.
Didim'in Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.