Karapetê Xaço

Karapetê Xaço kimdir?

Karapetê Xaço, asıl adıyla Garapet Haçaturyan, Kürtçe sözlü geleneğin en tanınmış dengbêjlerinden biridir. Bugün Batman Merkez ilçesine bağlı Bileyder (Binatlı) köyünde, Ermeni bir ailede doğmuştur. Erivan Radyosunun Kürtçe yayınlarında onlarca yıl seslendirdiği stranlar, dengbêj geleneğinin kayda geçmesinde önemli yer tutar.

Doğumu ve ailesi

Doğum yılı kaynaklarda 1900, 1902, 1903 ya da 1908 olarak geçer. Dört kardeşten biridir. 1915'te Ermenilere yönelik kırım ve sürgünler sırasında anne babasını yitirmiş, kardeşleriyle birlikte hayatta kalmayı başarmıştır. Bazı kaynaklar, bu yıllarda bir Kürt ailenin yanında büyüdüğünü aktarır.

Kariyeri

1920'lerin sonunda Suriye'nin Kamışlı bölgesine geçmiş, burada uzun yıllar Fransız ordusunun yabancı birliklerinde asker olarak bulunmuştur. Suriye'de evlenmiş, 1946'da ailesiyle Ermenistan'a göç etmiştir. 1950'den itibaren Erivan Radyosunun Kürtçe yayınlarında çalışmış, bu görevi 2000'li yıllara dek sürdürmüştür. Radyo kayıtları sayesinde sesi Kürtçe konuşulan geniş bir coğrafyada tanınmış, pek çok genç sanatçıya örnek olmuştur.

Batman için önemi

Xaço, Batman yöresinde (tarihî Xerzan bölgesi) doğup büyüyen ve bu yörenin sözlü kültürünü uzak bir ülkede yaşatan bir sanatçıdır. Hayat hikâyesi, bölgenin çok dilli ve çok inançlı geçmişini de yansıtır.

Son yılları

Hayatının son dönemini Erivan yakınlarındaki bir köyde geçirdi ve 15 Ocak 2005'te orada öldü.

Kaynaklar arasındaki farklar

Evrensel'deki biyografi köyü Beşiri ilçesine bağlı olarak anar; güncel idari kayıtlarda Binatlı, Batman Merkez ilçesinin köyü olarak görünür. Doğum yılı konusunda kaynaklar uzlaşmıyor. Bir kaynak eşinin Ezidi bir aileden, bir diğeri Ermeni bir aileden geldiğini yazar. Radyoda çalışma süresi de 50-55 yıl arasında farklı verilir.