Kanuni Sultan Süleyman

Kanuni Sultan Süleyman kimdir?

Kanuni Sultan Süleyman (I. Süleyman), 1520-1566 yılları arasında hüküm süren onuncu Osmanlı padişahıdır. Trabzon'da, babası Şehzade Selim'in (Yavuz Sultan Selim) sancakbeyi olarak görev yaptığı dönemde doğdu. Kırk altı yıla yaklaşan saltanatı, Osmanlı tarihinde siyasi, askerî ve kültürel bakımdan zirve dönemi olarak değerlendirilir.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 6 Safer 900'de (6 Kasım 1494) Trabzon'da dünyaya geldi. Babası Yavuz Sultan Selim, annesi Hafsa Sultan'dır. Kaynaklarda doğum tarihi için farklı kayıtlar bulunur; Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 1495 yılını verir. Kaynaklar şehrin hangi semtinde doğduğunu belirtmez. Tarihî şehir merkezi bugün Ortahisar ilçesi sınırlarındadır.

Eğitimi ve Trabzon yılları

Çocukluğu Trabzon'da geçti. İlk eğitimini Trabzon sarayında kendisine ayrılan hocalardan aldı; ilk hocası Hayreddin Efendi'dir. Rebîülâhir 915'te (Temmuz-Ağustos 1509) Kefe sancağına atanınca annesi, hocası ve lalasıyla birlikte deniz yoluyla Trabzon'dan Kefe'ye gitti. 1513'te Manisa'ya nakledildi.

Saltanatı

Babasının ölümü üzerine 30 Eylül 1520'de İstanbul'da tahta çıktı. Saltanatı boyunca Belgrad (1521) ve Rodos (1522) fetihleri, Macaristan seferleri (1526, 1529, 1532), Bağdat'ın alındığı İrakeyn Seferi (1534-1536) ve İran seferleri gibi geniş çaplı harekâtlar düzenlendi. TDV İslâm Ansiklopedisi, dönemin geniş tahrir çalışmalarına ve vergi düzenlemelerine dikkat çeker.

Bugün daha çok kullanılan "Kanûnî" sıfatı, aynı maddeye göre ilk kez XVIII. yüzyılda Dimitrie Cantemir'in Osmanlı tarihinde geçmiş ve XIX. yüzyılda yaygınlaşmıştır. Batı'da ise "Muhteşem" (the Magnificent) lakabıyla anılır.

Mimari eserleri

En tanınmış eseri, 1550'de inşasına başlanan ve camisi 1557'de tamamlanan İstanbul'daki Süleymaniye Külliyesi'dir. Külliyenin mimarı Mimar Sinan'dır.

Trabzon için önemi

Kanuni, Trabzon'da doğmuş ve çocukluk yıllarını şehirde geçirmiştir; ilk eğitimini de burada almıştır. Babaannesi Gülbahar Hatun adına 1514'te yapılan Hatuniye Külliyesi, Trabzon'daki Osmanlı dönemi yapıları arasında bu aileyle ilişkilendirilen başlıca eserdir.

Son yılları ve ölümü

1566'daki Sigetvar (Szigetvár) kuşatması sırasında, 6/7 Eylül 1566 gecesi ordugâhta öldü. Erhan Afyoncu'nun aktardığına göre ölümü, ordunun moralini korumak için Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa tarafından bir süre gizlendi. Cenazesi İstanbul'a getirildi ve Süleymaniye Camii'nin yanındaki türbesine defnedildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

• Doğum yılı 1494 (TDV), 1495 (KTB Trabzon) ve 1496 (Mecdî) olarak farklı verilir.
• İç organlarının Sigetvar'a gömüldüğü bilgisi geç dönem kaynaklarına dayanır ve tartışmalıdır.