Hamâmîzâde Mehmed İhsan

Hamâmîzâde Mehmed İhsan kimdir?

Hamâmîzâde Mehmed İhsan, 1885'te Trabzon'da doğmuş şair, yazar, edebiyat öğretmeni ve folklor araştırmacısıdır. Hamsi balığını şiir, mektup, makale gibi farklı türlerde ele aldığı *Hamsinâme* (1928) en tanınan eseridir. Trabzon'da bir ticaret okulu kurması, şehrin ilk kitapçılarından birini konu alan çalışması ve bilmece derlemeleriyle Trabzon'un kültür tarihinde ayrı bir yer tutar.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 4 Şubat 1885'te Trabzon'da doğdu. Babası Hamâmîzâde Hâfız Ahmed Efendi, annesi Rizeli Çelebizâde Sâlih Ağa'nın kızı Nâfia Hanım'dır. Babasını küçük yaşta kaybetti.

Eğitimi

Islahhâne İbtidâîsi ve Trabzon Rüşdiyesi'nin ardından 1903'te Trabzon İdâdîsi'nden mezun oldu. Aile mülklerinin idaresi gibi sorumluluklar yüzünden yükseköğrenime devam edemedi; Fransızcayı ve klasik Osmanlı edebiyatını kendi gayretiyle öğrendi.

Çalışmaları

1909-1913 yılları arasında Trabzon'daki idâdî ve öğretmen okullarında edebiyat dersleri verdi. 1917'den itibaren İstanbul'da ticaret okulunda (daha sonra Yüksek Ticaret Mektebi) Osmanlıca ve Türk edebiyatı öğretmenliği yaptı; 1929'da Galatasaray Lisesi'nde de ders verdi. 1924'te Trabzon'da bir ticaret mektebi kurdu ve bir süre yönetti; okul daha sonra Maarif Vekâleti'ne devredildi. Edebiyat, tarih, biyografi ve folklor alanlarında araştırmalar yaptı; nüktedanlığıyla tanındı.

Eserleri

• *Hamsinâme* (1928)
• *Dîvân-ı İhsân* (1928)
• *Bilmeceler* (1930)
• *Trabzon'da İlk Kitapçı Kitâbî Hamdi Efendi ve Yayınları*
• *Yolculukta*
• *Baba Sâlim*
• *Lâf Olsun Diye*
• *Ömer Hayyâm Rubâîleri* (çeviri)
• *Türk Edebiyatı Numûneleri*
• Ticaret okulları için ders kitapları: *Kâtip*, *Tüccar Kâtibi*, *Ticarî Muhaberat*, *Ticarî Neşriyat*

Trabzon için önemi

Hamsinâme, Karadeniz'in simgesi hamsiyi edebî bir konu hâline getiren ilk kapsamlı eserlerden biri olarak Trabzon kültürüyle özdeşleşmiştir. Trabzon'daki ticaret okulu girişimi ve şehrin kitapçılık tarihine dair çalışması da yerel kültür tarihine katkılarıdır.

Son yılları ve ölümü

Ömrünün son döneminde İstanbul'da öğretmenliğe devam etti. 11 Mayıs 1948'de İstanbul'da öldü ve Edirnekapı Mezarlığı'na defnedildi.