Hattat · 1470’ten önce – 1556
Ahmed Şemseddin Karahisârî
Ahmed Şemseddin Karahisârî (ö. 1556), Afyonkarahisar’da doğan Osmanlı hattatıdır; Kanûnî’nin mushafını ve Süleymaniye Camii kubbe yazılarını yazdı.
Hayatı
Ahmed Şemseddin Karahisârî, TDV İslâm Ansiklopedisi’nde Muhittin Serin’in yazdığı maddeye göre Afyonkarahisar’da, bugünkü Merkez ilçenin bulunduğu şehirde doğmuş Osmanlı hattatıdır. İngilizce Vikipedi de doğum yerini Karahisar olarak verir ve adını bu şehirden aldığını yazar. Kendi adıyla anılan bir hat ekolünün kurucusu sayılır.
Ahmed Şemseddin Karahisârî kimdir?
Karahisârî, sülüs ve nesih yazılarıyla tanınan bir hattattır. DİA’ya göre Yâkūt el-Müsta‘sımî üslubunu yeniden yorumlayarak kendi tavrını oluşturdu; altın ve siyah mürekkeple yaptığı karşılıklı tahrirlerle farklı bir görünüm getirdi. Kaynaklarda “Şemsü’l-hat” ve “Yâkūt-ı Rûm” lakaplarıyla anılır. İngilizce Vikipedi onu Şeyh Hamdullah ve Hâfız Osman ile birlikte en önemli üç Osmanlı hattatından biri olarak sayar; aynı kaynağa göre üslubu öğrencileri dışında geniş bir yayılım bulmadı.
Karahisar’dan İstanbul’a
DİA’ya göre doğum yılı kesin değildir; 875 (1470) yılından önce doğduğu belirtilir. II. Bayezid’in saltanatının ilk yıllarında öğrenim için İstanbul’a gitti ve ömrünün sonuna kadar orada kaldı. Halvetî şeyhi Cemâleddin İshak Karamânî’ye intisap edip ondan hilâfet aldı. Hat hocası, ketebelerinde de andığı İranlı hattat Esedullâh-ı Kirmânî’dir. DİA, Müstakimzâde’nin ilk hocası olarak Yahyâ Sûfî’yi göstermesini tarih bakımından yerinde bulmaz; yalnız onun yazılarından yararlanmış olabileceğini kabul eder.
Saray ve eserler
DİA’ya göre 1545 tarihli saray maaş defterinde kâtipler bölüğünde kayıtlıdır; saraya ne zaman girdiği bilinmez. En ünlü eseri Kanûnî Sultan Süleyman için yazdığı 300 varaklık mushaftır; Topkapı Sarayı Müzesi’nde Hırka-i Saâdet bölümünde 5 numarada korunur, 1981’de İtalya’da ve 2000’de Ankara’da tıpkıbasımı yapıldı. Süleymaniye Camii’nin kubbe yazıları da onundur; DİA’ya göre bunlar zamanla bozulduğu için Abdülmecid döneminde yeniden yazıldı. Doğduğu şehirle bağı olan bir eser de var: DİA, Afyonkarahisar Müzesi’nde 941 (1534) tarihli bir sülüs meşk murakkaının bulunduğunu yazar.
Öğrencileri ve ölümü
DİA’ya göre tavrının en ünlü temsilcisi Demircikulu Yûsuf Efendi’dir. Evlatlığı Hasan Çelebi bir süre hocasının yolunu izledi, sonra Şeyh Hamdullah ekolüne geçti; İngilizce Vikipedi, Hasan Çelebi’nin azat edilmiş bir Çerkez köle olduğunu ve Karahisârî’nin onu evlat edinip yetiştirdiğini yazar. Karahisârî doksan yaşlarında öldü ve Sütlüce’de Cemâleddin İshak Karamânî’nin tekkesinin hazîresine gömüldü. DİA’ya göre mezar kitabesini sağlığında kendisi yazmıştı, ölüm tarihini Hasan Çelebi ekledi; kabrin yeri bugün bilinmiyor.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum yılı: DİA yalnızca 1470’ten önce der; İngilizce Vikipedi 1468 ya da 1469 dolayını verir.
- Ölüm yılı: DİA 963/1556, İngilizce Vikipedi 1566 yazar.
- İlk hocası: Müstakimzâde Yahyâ Sûfî’yi gösterir; DİA bunu tarih bakımından yanlış bulur.
- Bazı yazıların aidiyeti: Müstakimzâde’nin ona bağladığı Piyâle Paşa Camii ve Mimar Sinan’ın kabir yazılarını DİA talebelerine verir.
Bilmediklerimiz
- Karahisar’ın hangi mahallesinde doğdu?
- İstanbul’a gitmeden önce Karahisar’da hangi öğrenimi gördü?
- Afyonkarahisar Müzesi’ndeki meşk murakkaı müzeye nasıl ulaştı?
- Sütlüce’deki kabri ne zaman ve nasıl kayboldu?
Ahmed Şemseddin Karahisârî Hakkında Sık Sorulanlar
Ahmed Şemseddin Karahisârî kimdir?
Kendi adıyla anılan bir ekol kuran Osmanlı hattatıdır; Kanûnî için yazdığı mushaf ve Süleymaniye Camii kubbe yazılarıyla bilinir.
Karahisârî nereli, nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Afyonkarahisar’da doğdu; İngilizce Vikipedi de doğum yerini Karahisar verir ve adını buradan aldığını yazar.
Karahisârî’nin en ünlü eseri hangisidir?
DİA’ya göre Kanûnî Sultan Süleyman için yazdığı, Topkapı Sarayı Müzesi’nde korunan 300 varaklık mushaftır.
Afyonkarahisar’da Karahisârî’ye ait eser var mı?
DİA’ya göre Afyonkarahisar Müzesi’nde 941 (1534) tarihli bir sülüs meşk murakkaı bulunur.
Karahisârî ne zaman öldü, nereye gömüldü?
DİA 1556, İngilizce Vikipedi 1566 verir; Sütlüce’de gömüldü, kabrinin yeri bugün bilinmiyor.
Merkez'in Değerleri
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.