Bayat

Coğrafya

Yüzölçümü 770 km² (Küre Ansiklopedi; il kültür müdürlüğü); Wikipedia 717 km² veriyor. Kuzeydeki Karatepe 2.013 m'ye ulaşıyor. Bayat Çayı yaklaşık 45 km'lik bir vadi boyunca güneye akıp Kızılırmak'a karışıyor. Kuzeyde Karadeniz, güneyde karasal iklim etkili. Yıllık ortalama sıcaklık 11 °C, yıllık yağış 350–435 mm; yağış en çok ilkbaharda düşüyor (Küre Ansiklopedi). Dağlarda çam ve meşe, yer yer köknar ormanları var.

Bayat'ta neler görülür?

• Kunduzlu ve Kuşcaçimeni yaylaları: Karatepe eteklerinde, ilçe merkezine 25 km, Çorum'a 100 km. Kuşcaçimeni'nde çadır kampı yapılıyor. Çam, karaçam ve köknar ağaçları var (il kültür müdürlüğü; Küre Ansiklopedi).
• Derekutuğun maden galerileri: Derekutuğun köyündeki yaklaşık 20 galerilik bakır madeni sistemi. Ruhr Üniversitesi Bochum'dan Prof. Dr. Ünsal Yalçın'ın ekibi kazdı. Galerilerde çam reçinesinden yapılmış meşaleler bulundu; karbon-14 tarihlemesi yaklaşık 5.000 yıl gösterdi (CNN Türk, 2011).
• Akkaya Höyük: Hitit ve Roma dönemleriyle ilişkilendirilen höyük (Küre Ansiklopedi).
• Camiler ve türbeler: Emirbey (Eski) Camii, Çayköy Camii, Tepebayat Camii ve Hasan Çelebi Türbesi. İlçede toplam dokuz türbe bulunuyor (Küre Ansiklopedi).

Köy ve mahalleler

İlçede 40 köy ve bir belediye var (Wikipedia). 2022'de ilçe nüfusu 14.615, ilçe merkezininki 5.613'tü (Wikipedia). Nüfus 2007'de 27.032 idi (Küre Ansiklopedi); 2025'te 13.312'ye indi (TÜİK ADNKS).

Yöresel ürünler

Geçim tarım ve hayvancılığa dayanıyor. Makarnalık ve ekmeklik buğday, arpa ve nohut yetiştiriliyor. Arıcılık ve orman ürünleri toplayıcılığı da yapılıyor. El tezgâhında dokunan giysi ve aksesuarlar ilçede ve Çorum'da satılıyor. Mutfakta Bayat dolması, keşkek ve tarhana çorbası öne çıkıyor (Küre Ansiklopedi).

Yönetim

İlçe, Bayat Kaymakamlığı ve Bayat Belediyesi tarafından yönetiliyor.