Aydın’dan ne alınır? Coğrafi işaretli 29 ürünün listesi
Aydın
Aydın’dan ne alınır: coğrafi işaretli 29 ürünün hangisi yanına alınır, hangisi yerinde yenir; TÜRKPATENT tescil numaraları, yılları ve mevsimleri tek listede.
Aydın’dan yanına alacağın en sağlam ürünler tescilli incir, kestane, zeytin, zeytinyağı, çam fıstığı ve Söke’nin peksimeti; pidelerin, köftelerin ve kebapların tescili ise onları yerinde yemen için bir adres listesi.
Kısa cevap
TÜRKPATENT belgelerine göre Aydın’da 29 yiyecek ve içecek tescilli: 7 menşe adı, 21 mahreç işareti, 1 geleneksel ürün adı. Yanına alınacaklar Aydın İnciri [1], Aydın Kestanesi [2], iki zeytin [5][4], Aydın Memecik Zeytinyağı [3], Aydın Çam Fıstığı [6] ve Söke Peksimeti [23]. Çilek, enginar ve portakal mevsiminde taze alınır; pideler ve yemekler yerinde yenir. Fiyat vermiyoruz.
Yanına alınacaklar: incir, kestane, zeytin ve zeytinyağı
İlin en eski tescili Aydın İnciri (90, 2007) [1]: belgeye göre Sarılop çeşidinden, sarı kabuklu, taze ya da kuru tüketilen bir incir ve coğrafi sınırı Aydın’ın bütün ilçeleri. Aydın Kestanesi (180, 2013) [2] için belge koruma başlangıcını 7 Aralık 2010 olarak veriyor; tanesi iri ve kabuğu kolay soyuluyor. Zeytinde iki ayrı tescil var: Aydın Memecik Zeytini (749, 2021) [5] yeşil ya da siyah salamura sofralık zeytin, Aydın Yamalak Sarısı Zeytini (732, 2021) [4] ise iri taneli, erkenci yeşil sofralık zeytin. Aynı Memecik çeşidinin yağı Aydın Memecik Zeytinyağı (535, 2020) [3] adıyla ayrıca tescilli ve belgesine göre denetimi her yıl ekim–kasım hasadında yapılıyor.
Aydın Çam Fıstığı (803, 2021) [6] tesciline göre iç fıstık yüzde 60–70 bağıl nemde ve 0–4 °C’de altı ay saklanabiliyor. AB Türkiye Delegasyonu’nun 16 Temmuz 2025 tarihli yazısına göre Aydın İnciri, Aydın Kestanesi, Aydın Memecik Zeytinyağı ve Aydın Memecik Zeytini, Söke Pamuğu ile birlikte AB’de de coğrafi işaretle korunuyor [31].
Önerimiz: Kuru incir, kestane, zeytin ve zeytinyağını alırken etikette tescilli adı birebir ara; “Aydın usulü” gibi benzer adlar tescilin kapsamında değil.
Fırından yanına: peksimet ve maya ekmeği
Söke Peksimeti (1663, 2024) [23] nohut mayalı buğday unu hamurundan yapılıp meşe odunlu kara fırında iki kez pişirilen kuru bir ekmek; tescil metnine göre genellikle 500 gramlık paketlerde satılıyor. Aynı nohut mayası Söke Tatlı Maya Ekmeği (842, 2021) [22] tescilinde de geçiyor; bu ekmek 350 gramlık somun olarak tanımlanıyor.
Önerimiz: Uzun yola Söke Peksimeti’ni al; maya ekmeğini Söke’de taze ye ya da aynı gün tüket.
Tatlılar ve sucuklar: hangisi taşınır, hangisi yerinde yenir?
Bozdoğan Cevizli Sucuğu (611, 2020) [25] ipe dizili cevizin şekerli nişasta bulamacına batırılıp kurutulmasıyla yapılıyor ve dilimlenerek yeniyor; belgedeki coğrafi sınır Bozdoğan ve Nazilli. İncirliova Deve Sucuğu (710, 2021) [15] deve karkas etinden yapılan, pişirilerek yenen bir sucuk. Aydın Kabak Tatlısı (852, 2021) [26] tahin ve cevizle soğuk sunuluyor. Nazilli Kar Helvası (354, 2018) [24] ise doğal kar ile vişne şurubundan yapılıyor ve tescil metnine göre yazın bardakta, bekletmeden yeniyor.
Önerimiz: Cevizli sucuğu ve deve sucuğunu yanına al; kar helvasını yalnızca Nazilli’de, yazın ve hemen ye.
Mevsiminde taze: çilek, enginar, portakal
Sultanhisar Çileği (613, 2020) [27] Çomaklı Ovası’nda yüksek tünel altında yetişiyor; tescil metnine göre hasat şubat–nisandan itibaren başlıyor. Aydın Enginarı (1688, 2025) [28] kasım ortasından mayıs sonuna kadar hasat ediliyor. Kuyucak Portakalı (1487, 2023) [7] kalın kabuklu Washington Navel portakalı ve tescile göre kasım sonu ile 15 Aralık arasında hasat ediliyor.
Önerimiz: Kış sonu ve ilkbaharda gidiyorsan çilek ve enginarı, aralık başında gidiyorsan Kuyucak Portakalı’nı taze al.
Yerinde yenecekler: pideler, köfte ve kebaplar
İlin altı tescilli pidesi var: Karacasu Pidesi (536, 2020) [16], Nazilli Pidesi (594, 2020) [17], Söke Pidesi (1248, 2022) [18], Söke Tahinli Pidesi (1521, 2024) [19], Yenipazar Pidesi (1637, 2024) [20] ve Bozdoğan Pidesi (1651, 2024) [21]. Söke Tahinli Pidesi ve Yenipazar Pidesi’nin coğrafi sınırı belgelerine göre bütün Aydın ili; öbürleri kendi ilçelerine bağlı.
Et yemeklerinde Dalama Tandırı (225, 2017) [8], Çine Köftesi (397, 2018) [9], Germencik Ekşili Tavuk (607, 2020) [10], Ortaklar Çöp Şiş (608, 2020) [11], Aydın Yuvarlaması (1198, 2022) [13] ve Olukbaşı Oğlak Çevirme Kebabı (1445, 2023) [14] tescilli. Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği (686, 2021) [12] tescil metnine göre ağustosun son haftasındaki Dedebağ Keşkek Hayrı’nda bakır kazanda pişiriliyor.
Önerimiz: Pideyi gezdiğin ilçede ye: Söke’de Priene günü, Karacasu’da Afrodisias günü, Nazilli’de doğu ovası günü bunun için doğal fırsat.
Şevketi Bostan Söke’ye mi ait?
Şevketi Bostan / Şevket-i Bostan TÜRKPATENT’e Söke Ticaret Odası’nın başvurusuyla 11 Ağustos 2021’de G4 numarayla geleneksel ürün adı olarak kaydedildi [29]. Belge yemeği Türkiye genelinde bilinen bir yemek olarak tanımlıyor ve bir coğrafi sınır göstermiyor; şevketi bostan otu ve kuşbaşı et zeytinyağında pişirilip terbiyeleniyor.
Tescil konusunda net olalım: Şevketi Bostan Söke’yle sınırlı bir ürün değil; tescil yalnızca tarifin geleneksel adını koruyor.
29 ürün tek tabloda
| Ürün | Coğrafi sınır | Tür | Tescil no | Yıl | Belge |
|---|---|---|---|---|---|
| Aydın İnciri | Aydın ili | Menşe adı | 90 | 2007 | [1] |
| Aydın Kestanesi | Aydın ili | Menşe adı | 180 | 2013 | [2] |
| Aydın Memecik Zeytinyağı | Aydın ili | Menşe adı | 535 | 2020 | [3] |
| Aydın Yamalak Sarısı Zeytini | Aydın ili | Menşe adı | 732 | 2021 | [4] |
| Aydın Memecik Zeytini | Aydın ili | Menşe adı | 749 | 2021 | [5] |
| Aydın Çam Fıstığı | Aydın ili | Menşe adı | 803 | 2021 | [6] |
| Kuyucak Portakalı | Kuyucak | Menşe adı | 1487 | 2023 | [7] |
| Dalama Tandırı | Efeler (Dalama) | Mahreç işareti | 225 | 2017 | [8] |
| Çine Köftesi | Çine | Mahreç işareti | 397 | 2018 | [9] |
| Germencik Ekşili Tavuk | Germencik | Mahreç işareti | 607 | 2020 | [10] |
| Ortaklar Çöp Şiş | Germencik | Mahreç işareti | 608 | 2020 | [11] |
| Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği | Karacasu (Dedebağ) | Mahreç işareti | 686 | 2021 | [12] |
| Aydın Yuvarlaması | Aydın ili | Mahreç işareti | 1198 | 2022 | [13] |
| Olukbaşı Oğlak Çevirme Kebabı | Bozdoğan (Olukbaşı) | Mahreç işareti | 1445 | 2023 | [14] |
| İncirliova Deve Sucuğu | İncirliova | Mahreç işareti | 710 | 2021 | [15] |
| Karacasu Pidesi | Karacasu | Mahreç işareti | 536 | 2020 | [16] |
| Nazilli Pidesi | Nazilli ve altı komşu ilçe | Mahreç işareti | 594 | 2020 | [17] |
| Söke Pidesi | Söke | Mahreç işareti | 1248 | 2022 | [18] |
| Söke Tahinli Pidesi | Aydın ili | Mahreç işareti | 1521 | 2024 | [19] |
| Yenipazar Pidesi | Aydın ili | Mahreç işareti | 1637 | 2024 | [20] |
| Bozdoğan Pidesi | Bozdoğan | Mahreç işareti | 1651 | 2024 | [21] |
| Söke Tatlı Maya Ekmeği | Söke | Mahreç işareti | 842 | 2021 | [22] |
| Söke Peksimeti | Söke | Mahreç işareti | 1663 | 2024 | [23] |
| Nazilli Kar Helvası | Nazilli ve altı komşu ilçe | Mahreç işareti | 354 | 2018 | [24] |
| Bozdoğan Cevizli Sucuğu | Bozdoğan ve Nazilli | Mahreç işareti | 611 | 2020 | [25] |
| Aydın Kabak Tatlısı | Aydın ili | Mahreç işareti | 852 | 2021 | [26] |
| Sultanhisar Çileği | Sultanhisar | Mahreç işareti | 613 | 2020 | [27] |
| Aydın Enginarı | Aydın ili | Mahreç işareti | 1688 | 2025 | [28] |
| Şevketi Bostan / Şevket-i Bostan | Coğrafi sınır yok | Geleneksel ürün adı | G4 | 2021 | [29] |
Önerimiz: Tabloyu alışveriş listesi olarak kullan; ayrıntı, tarif ve tescil metni için her ürünün kendi sayfasına geç. İlin gezi planı için Aydın’da gezilecek yerler rehberimize, ilin genel tanıtımı için Aydın sayfamıza bak.
Sayı neden 32 değil 29?
Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün Mart 2025 tarihli sunumu ilin 32 coğrafi işaretli ürünü olduğunu, bunların 8’inin menşe adı, 24’ünün mahreç işareti olduğunu yazıyor; aynı belgenin başka bir sayfasında 31 sayısı geçiyor ve Olukbaşı Oğlak Çevirme listede iki kez yer alıyor [30]. Bu listede Söke Pamuğu ve Söke Körüklü Çizmesi gibi yenmeyen ürünler de var. Bizim 29 sayımız yalnızca ayrı lezzet sayfası açtığımız yiyecek ve içecekleri kapsıyor; Aydın Yuvarlaması ve Aydın Kabak Tatlısı’nda listeyle çelişen tarihlerde tescil belgesini esas aldık.
Sayı konusunda net olalım: 29, ilin bütün coğrafi işaretleri değil, yiyecek ve içecek tescilleridir; TÜRKPATENT’in Aydın listesinin tamamını tek tek karşılaştırmadık.
Aydın Hakkında Sık Sorulanlar
Aydın’ın en bilinen coğrafi işaretli ürünü hangisi?
İlk tescil Aydın İnciri: 90 numarayla 2007’de menşe adı olarak tescillendi ve AB’de de korunuyor.
Aydın’dan hediyelik ne alınır?
Kuru incir, kestane, Memecik ya da Yamalak Sarısı zeytini, Memecik zeytinyağı, çam fıstığı, Söke Peksimeti ve Bozdoğan Cevizli Sucuğu.
Şevketi Bostan Söke yemeği mi?
Tescili Söke Ticaret Odası yaptırdı, ama G4 numaralı geleneksel ürün adı bir coğrafi sınıra bağlı değil; belge yemeği Türkiye genelinde bilinen bir yemek olarak tanımlıyor.
Hangi Aydın ürünleri AB’de korunuyor?
AB Türkiye Delegasyonu’na göre Aydın İnciri, Aydın Kestanesi, Aydın Memecik Zeytinyağı, Aydın Memecik Zeytini ve Söke Pamuğu.
Kuyucak Portakalı ne zaman bulunur?
Tescil metnine göre hasat kasım sonu ile 15 Aralık arasında.
Aydın’da kaç coğrafi işaretli ürün var?
İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 32 diyor, aynı belgenin başka sayfası 31; bunların 29’u yiyecek ve içecek.
Kaynaklar
- TÜRKPATENT, “Aydın İnciri” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 90, 2007): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Aydın Kestanesi” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 180, 2013): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Aydın Memecik Zeytinyağı” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 535, 2020): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Aydın Yamalak Sarısı Zeytini” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 732, 2021): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Aydın Memecik Zeytini” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 749, 2021): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Aydın Çam Fıstığı” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 803, 2021): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Kuyucak Portakalı” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1487, 2023): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Dalama Tandırı” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 225, 2017): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Çine Köftesi” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 397, 2018): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Germencik Ekşili Tavuk” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 607, 2020): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Ortaklar Çöp Şiş” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 608, 2020): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 686, 2021): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Aydın Yuvarlaması” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1198, 2022): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Olukbaşı Oğlak Çevirme Kebabı” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1445, 2023): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “İncirliova Deve Sucuğu” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 710, 2021): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Karacasu Pidesi” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 536, 2020): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Nazilli Pidesi” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 594, 2020): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Söke Pidesi” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1248, 2022): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Söke Tahinli Pidesi” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1521, 2024): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Yenipazar Pidesi” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1637, 2024): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Bozdoğan Pidesi” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1651, 2024): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Söke Tatlı Maya Ekmeği” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 842, 2021): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Söke Peksimeti” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1663, 2024): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Nazilli Kar Helvası” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 354, 2018): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Bozdoğan Cevizli Sucuğu” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 611, 2020): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Aydın Kabak Tatlısı” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 852, 2021): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Sultanhisar Çileği” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 613, 2020): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Aydın Enginarı” coğrafi işaret tescil belgesi (No. 1688, 2025): ci.turkpatent.gov.tr
- TÜRKPATENT, “Şevketi Bostan / Şevket-i Bostan” coğrafi işaret tescil belgesi (No. G4, 2021): ci.turkpatent.gov.tr
- Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Aydın Coğrafi İşaretli Ürünlerimiz”, Mart 2025: aydin.tarimorman.gov.tr
- AB Türkiye Delegasyonu, “AB tarafından tanınan Aydın Memecik Zeytini’nin özellikleri neler?”, 16.07.2025: eeas.europa.eu
Bilmediklerimiz
- İl Tarım ve Orman Müdürlüğü listesindeki 32 ile 31 arasındaki fark hangi üründen kaynaklanıyor?
- Aydın Yuvarlaması (belgede 18.08.2022, listede 30.08.2021) ve Aydın Kabak Tatlısı (belgede 17.08.2021, listede 30.08.2021) için hangi tarih doğru?
- Tescilli ürünleri denetimli olarak satan üreticilerin ya da satış noktalarının resmî bir listesi var mı?
- Aydın Kestanesi’nde koruma 2010’da başlarken tescil neden 2013’te görünüyor?
Benzer rehber yazıları
Tümünü görKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.