İçeriğe geç
Lezzet

Tekirdağ Bulama

Tekirdağ

Tekirdağ Bulama, Tekirdağ’a özgü, üzüm şırası ya da pekmezinin çöven suyu ve köpüğüyle kaynatılmasıyla yapılan koyu kıvamlı bir helvadır.

Tekirdağ Bulama Hakkında

Tekirdağ Bulama nedir?

Tekirdağ Bulama, üzüm pekmezi ya da şırasının çöven otu suyuyla karıştırılıp kaynatılmasıyla hazırlanan koyu kıvamlı bir helvadır; “katı pekmez” olarak da anılır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre rengi açık sarıdan açık kahverengiye değişir. Katılaşması ve renginin açılması için Gypsophila bicolor, Gypsophila arrostii ya da Ankyropetalum gypsophiloides türlerinden çöven kökünün kaynatılmasıyla elde edilen su ve köpük kullanılır. Ürünün suda çözünür kuru madde değeri %80–85 olmalıdır; polipropilen kaplarda oda sıcaklığında 12 ay saklanabilir.

Üretim

Geleneksel olarak Yapıncak üzümü kullanılır ve bu çeşitte şeker eklenmez; başka çeşitlerde yaklaşık 25 kg ürün için 2 kg toz şeker katılır. Belgeye göre yaklaşık 25 kg ürün için 140–170 kg üzüm gerekir; üzümden %60–70 şıra çıkar. Şıra 80 °C’ye ısıtılıp pekmez toprağı ya da kalsiyum karbonatla kestirilir, yaklaşık 12 saat dinlendirilir ve berrak kısmı alınır. Gerekirse şıra odun ateşinde açık kazanda 4–5 saat kaynatılarak pekmeze dönüştürülür. 0,5 kg çöven kökü önce 15 dakika kaynatılıp acı suyu dökülür, sonra 40 litre suyla yarısından fazlası buharlaşana dek kaynatılır. Çırpılarak köpürtülen çöven suyu şıraya katılır; her 100 litre şıra ya da pekmeze 20 litre çöven suyu ve köpüğü eklenir ve karışım açık kazanda, ateş azaltılarak 2,5–3 saat sürekli karıştırılır.

Coğrafi işaret

Süleymanpaşa Belediyesi’nin 30 Aralık 2022’deki başvurusuyla (C2022/000480), 24 Aralık 2024’te 1678 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınır Tekirdağ ilidir ve bütün aşamalar bu sınırda yapılır. Denetimi Belediye koordinatörlüğünde, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Tekirdağ Bağcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Belediye’den 4 kişilik merci yılda bir kez yapar. Belgede çöven suyu miktarları iki ayrı ölçekte veriliyor (30 litre şıraya 15 litre, 100 litreye 20 litre); bu fark açıklanmıyor.

Nerede bulunur?

Coğrafi sınır Tekirdağ ilinin tamamıdır. Üretici ve satış noktası bilgisini doğrulamadık.

  • Coğrafi işaretli
  • Helva
  • Bulama
  • Katı pekmez
  • Üzüm
  • Çöven
  • Yapıncak
  • Mahreç işareti
  • Tekirdağ

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi bulamanın Tekirdağ’da uzun bir geçmişi olduğunu ve ilin mutfak kültüründe önemli yer tuttuğunu yazıyor; yıl, kişi ya da kaynak vermiyor. Belgenin öne çıkardığı yerel unsur, geleneksel olarak kullanılan Yapıncak üzümü. Tescili 2024’te Süleymanpaşa Belediyesi aldı.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Yaklaşık 25 kg ürün için

  • 140–170 kg üzüm (≈ geleneksel olarak Yapıncak)
  • yeterince pekmez toprağı ya da kalsiyum karbonat (≈ asitlik giderme)
  • 0,5 kg çöven otu kökü
  • 2 kg beyaz toz şeker (≈ yalnız Yapıncak dışı üzümlerde)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Şıra Üzümler yıkanır, sapından ayrılır, ezilip süzülür.
  2. Kestir Şıra 80 °C’ye ısıtılıp pekmez toprağıyla kestirilir, 12 saat dinlendirilir.
  3. Çöven suyu Çöven kökü kaynatılır; ilk acı su dökülür, ikinci kaynatmanın suyu alınır.
  4. Köpürt Çöven suyunun bir kısmı çırpılarak köpük elde edilir.
  5. Kaynat Şıra ya da pekmez çöven suyu ve köpüğüyle açık kazanda 2,5–3 saat karıştırılarak koyulaştırılır.
  6. Soğut Oda sıcaklığına gelen ürün kaplara konur.

Tekirdağ Bulama Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Tekirdağ Bulama Hakkında Sık Sorulanlar

Tekirdağ Bulama nedir?

Üzüm şırası ya da pekmezinin çöven suyu ve köpüğüyle kaynatılmasıyla yapılan koyu kıvamlı bir helva; “katı pekmez” olarak da anılır.

Hangi üzüm kullanılır?

Tescil belgesine göre geleneksel olarak Yapıncak; bu çeşitte şeker eklenmez.

Çöven ne işe yarar?

Belgeye göre ürünün katılaşması ve renginin açılması için kullanılır.

Ne kadar saklanır?

Polipropilen kaplarda oda sıcaklığında 12 ay.

Hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 1678, tescil tarihi 24 Aralık 2024, tescil ettiren Süleymanpaşa Belediyesi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?