İçeriğe geç
Lezzet

Sakarya Abaza Acıkası

Sakarya

Sakarya Abaza Acıkası, Sakarya’ya özgü, salçalık biber püresine kaya tuzu, sarımsak, kişniş, kekik ve reyhan katılarak yapılan, ekmeğe sürülen bir sostur.

Sakarya Abaza Acıkası Hakkında

Sakarya Abaza Acıkası nedir?

Sakarya Abaza Acıkası, salçalık biber püresine kaya tuzu, sarımsak, su, kişniş, kekik, reyhan ve kahvaltılık türünde ceviz içi eklenerek yapılan bir sostur. TÜRKPATENT tescil belgesi ürünü “soslar; yiyecekler için çeşni ve lezzet vericiler” grubunda tanımlıyor. Krema kıvamındadır, ekmeğe sürülebilir; rengi biberin rengine göre kırmızıdan turuncuya değişir. Belgeye göre geleneksel yöntemde biberler gıdayla temasa uygun, “ahaka” ve “apıhnıga” adlı iki taş arasında ezilir. Belge kahvaltılık ve yemeklik olmak üzere iki tür tanımlıyor.

Üretim

Belgedeki ölçü 1 kg salçalık biber içindir: kahvaltılıkta 100 g, yemeklikte 80 g kaya tuzu; her ikisinde 80–85 g sarımsak, 30’ar g toz kişniş tohumu, reyhan ve kekik, 20–25 ml su; yalnız kahvaltılıkta 150 g ince öğütülmüş ceviz içi. Tohumları ayıklanan biberler suyla 105–110 °C’de, kabukları ayrılana dek 80–90 dakika pişirilir; oda sıcaklığında 1 saat bekletilip soyulur, 10–15 dakika süzülür ve 4–6 °C’de bir gece bekletilir. Ertesi gün kıyma makinesinde ya da geleneksel yöntemle taşta 100–120 dakika ezilerek püre yapılır. Sarımsak 20–25 ml suda 5 dakika bekletilip soyulur ve 5–7 g kaya tuzuyla havanda ezilir. Kalan malzemeler püreye katılır, cam kavanozlara doldurulup ters çevrilerek soğutulur. Belgeye göre 4–6 °C’de 1 yıl saklanır, açıldıktan sonra 1 hafta içinde tüketilir.

Coğrafi işaret

Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası’nın 24 Ocak 2022’deki başvurusuyla (C2022/000029), 20 Şubat 2024’te 1544 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınır Sakarya ilidir. Denetim Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Oda, Sakarya Ticaret Borsası ve Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden birer uzmanın bulunduğu 3 kişilik merci yılda en az bir kez, gerektiğinde ve şikâyet üzerine yapar.

Nerede bulunur?

Coğrafi sınır Sakarya ilidir. Gültekin, Altın ve İbiş’in 2025 tarihli makalesine göre ürünün incelenen dokuz e-ticaret sitesinde satışına rastlanmadı. Üretici ve satış noktası bilgisini doğrulamadık.

  • Coğrafi işaretli
  • Sos
  • Çeşni
  • Biber
  • Ceviz
  • Abaza mutfağı
  • Kış hazırlığı
  • Mahreç işareti
  • Sakarya

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi ürünün Sakarya’da köklü bir geçmişi olduğunu, ilin mutfak kültüründe ve kış hazırlığı geleneklerinde önemli yer tuttuğunu yazıyor; yıl ya da kişi adı vermiyor. Belgede geçen “ahaka” ve “apıhnıga” taş adları üretimin geleneksel yanını gösteriyor; bu adların anlamını ayrıca doğrulamadık.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Kahvaltılık (belgedeki ölçü)

  • 1 kg salçalık biber
  • 100 g kaya tuzu
  • 80–85 g sarımsak
  • 30 g kişniş tohumu (≈ toz)
  • 30 g reyhan
  • 30 g kekik
  • 150 g ceviz içi (≈ ince öğütülmüş)
  • 20–25 ml su

Yemeklik (belgedeki ölçü)

  • 1 kg salçalık biber
  • 80 g kaya tuzu
  • 80–85 g sarımsak
  • 30 g kişniş tohumu (≈ toz)
  • 30 g reyhan
  • 30 g kekik
  • 20–25 ml su

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Haşla Tohumları ayıklanan biberleri suyla 105–110 °C’de 80–90 dakika pişir.
  2. Soy ve süz 1 saat oda sıcaklığında beklet, soy, 10–15 dakika süz.
  3. Beklet 4–6 °C’de bir gece.
  4. Ez Kıyma makinesinde ya da taşta 100–120 dakika.
  5. Sarımsak 5–7 g kaya tuzuyla havanda ez.
  6. Karıştır ve doldur Kalan malzemeleri kat, cam kavanoza doldur, ters çevirip soğut.

Sakarya Abaza Acıkası Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Sakarya Abaza Acıkası Hakkında Sık Sorulanlar

Sakarya Abaza Acıkası nedir?

Belgeye göre salçalık biber püresine kaya tuzu, sarımsak, kişniş, kekik ve reyhan katılarak yapılan, ekmeğe sürülebilen bir sos.

Kahvaltılık ile yemeklik farkı ne?

Kahvaltılıkta 150 g ceviz içi ve 100 g tuz, yemeklikte cevizsiz ve 80 g tuz kullanılır.

Ahaka ve apıhnıga nedir?

Belgeye göre geleneksel yöntemde biberlerin arasında ezildiği iki taşın adı.

Ne kadar saklanır?

Belgeye göre 4–6 °C’de 1 yıl; açıldıktan sonra 1 hafta.

Hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 1544, tescil tarihi 20 Şubat 2024, tescil ettiren Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?