İçeriğe geç
Lezzet

Hatay Sarısı İpeği

Hatay

Hatay Sarısı İpeği, Hatay Sarısı ipek böceğinin kozalarından elde edilen ipliktir; filament ya da uzun elyaf olarak işlenir. 2025’te mahreç işareti aldı.

Hatay Sarısı İpeği Hakkında

Hatay Sarısı İpeği nedir?

Hatay Sarısı İpeği, Hatay Sarısı ipek böceğinin beşinci dönem tırtıllarının ördüğü kozaların ipliğe işlenmesiyle elde edilen, filament ya da uzun elyaf stapel formunda bir ipektir. TÜRKPATENT kaydına göre 16 Eylül 2025 tarihinde 1775 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Hatay Valiliği, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi.

Onu farklı kılan ne?

Tescil belgesinde tarif edilen başlıca özellikler şunlar:

  • Koza ağırlığı, uzunluğu, çapı ve boğum çapı için alt-üst sınırlar tanımlanmıştır (ör. koza ağırlığı 150–484 mikrogram).
  • Kozalar yer fıstığı görünümünde olup orta kısımları içe çöküktür.
  • Koza rengi kremden turuncuya kadar değişir.
  • Lifleri beyaz ipeğe kıyasla daha çok ince lif içerir ve daha sarıdır.
  • Renk ölçüm değerleri (L*, a*, b*, C*, hue açısı) belgede tablo halinde verilmiştir.

Hatay Sarısı İpeği nasıl üretilir?

Nisanda çıkan larvalar dut yaprağıyla beslenir; düzenli temizlik ve besin takviyesi yapılır. Beşinci dönemde verilen bitki dallarında larvalar yaklaşık 10 günde koza örer. Kelebeği çıkmış ya da fırınlanmış kozalar kullanılır. Belgedeki diğer üretim adımları aşağıdaki listede sıralanıyor.

Ne zaman ve nasıl saklanır?

Üretim ilkbaharda (mart–nisan) başlar; larvalar nisanda çıkar, besleme ve koza örme yaklaşık 40–45 gün sürer.

Coğrafi işaret

TÜRKPATENT kaydına göre 16 Eylül 2025 tarihinde 1775 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Hatay Valiliği, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi. Coğrafi sınır: Hatay ili. Denetim: Hatay Valiliği koordinasyonunda; Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Hatay Valiliği ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer uzmanla 3 kişilik ekip; yılda bir kez, gerektiğinde ve şikâyet üzerine. Mahreç işareti, ürünün ününün ya da üretim biçiminin bu coğrafyayla özdeşleştiğini gösterir. Bu adı yalnızca tescil belgesindeki koşullara uyan üreticiler kullanabilir.

İlgili lezzetler

Hatay’ın diğer tescilli ürünlerinden Hatay İpeği, Altınözü Cimemi, Altınözü Zeytinyağı sayfalarına da bakabilirsin. Yöre hakkında bilgi Hatay sayfasında.

  • Coğrafi işaretli
  • El sanatı
  • Hatay
  • Mahreç işareti

Lezzetin Hikâyesi

Hatay Sarısı İpeği için başvuruyu 26 Mayıs 2023 tarihinde Hatay Valiliği, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi yaptı; C2023/000163 numaralı dosya 16 Eylül 2025 tarihinde 1775 numarayla tescille sonuçlandı.

Bu Ürünle Yapılanlar

Hatay Sarısı İpeği kullanılan ve sitemizde sayfası olan lezzetler:

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Ürün ve girdiler

  • Hatay Sarısı ipek böceği kozası
  • dut yaprağı (larva beslemesi)
  • katır tırnağı (Spartium junceum) ya da Fabaceae familyası bitki dalları (koza örme için)
  • 40 l soğuk su içinde 100 g sodyum karbonat, 100 g delik sarı koza koza haşlama

Hazırlanışı

  1. Adım 1 Nisanda çıkan larvalar dut yaprağıyla beslenir; düzenli temizlik ve besin takviyesi yapılır.
  2. Adım 2 Beşinci dönemde verilen bitki dallarında larvalar yaklaşık 10 günde koza örer.
  3. Adım 3 Kelebeği çıkmış ya da fırınlanmış kozalar kullanılır.
  4. Adım 4 Elde eğirme: delik kozalar sodyum karbonatlı sıcak suda yumuşatılır, soğuk suda yıkanır, gölgede kurutulur, tiftilip elyaf yapılır ve kirman ya da iğle eğrilir.
  5. Adım 5 Sağım: fırınlanmış kozalardan kaynar suda uç çekilerek lif alınır, lif demetleri büküm makaralarıyla S veya Z yönünde ipliğe dönüştürülür.
  6. Adım 6 Her iki yöntemde elde edilen iplik dokumaya alınır.

Hatay Sarısı İpeği Hangi Yöreye Ait?

Hatay Sarısı İpeği, Altınözü, Antakya, Arsuz, Belen, Defne, Dörtyol, Erzin, Hassa, İskenderun, Kırıkhan, Kumlu, Payas, Reyhanlı, Samandağ, Yayladağı yöresine özgüdür. İlçe sayfalarında yörenin gezilecek yerlerini ve köylerini bulabilirsiniz.

Hatay Sarısı İpeği Hakkında Sık Sorulanlar

Hatay Sarısı İpeği coğrafi işaretli mi?

Evet. 16 Eylül 2025 tarihinde 1775 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Hatay Valiliği, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi.

Hatay Sarısı İpeği hangi bölgeye ait?

Tescil belgesine göre coğrafi sınırı: Hatay ili.

Hatay Sarısı İpeği nasıl üretilir?

Nisanda çıkan larvalar dut yaprağıyla beslenir; düzenli temizlik ve besin takviyesi yapılır. Beşinci dönemde verilen bitki dallarında larvalar yaklaşık 10 günde koza örer.

Hatay Sarısı İpeği ne zaman bulunur?

Üretim ilkbaharda (mart–nisan) başlar; larvalar nisanda çıkar, besleme ve koza örme yaklaşık 40–45 gün sürer.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

  • Hatay Sarısı İpeği için bugün kaç üretici coğrafi işaret kullanım yetkisine sahip?
Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?