İçeriğe geç
Lezzet

Hatay İpeği

Hatay

Hatay İpeği, Hatay yöresinde yüzyıllardır ustadan ustaya aktarılan yöntemlerle üretilen ipek iplik ve bu iplikten dokunan kumaşlardır.

Hatay İpeği Hakkında

Hatay İpeği nedir?

Hatay İpeği, Hatay yöresinde yüzyıllardır ustadan ustaya aktarılan yöntemlerle üretilen ipek iplik ve bu iplikten dokunan kumaşlardır. TÜRKPATENT kaydına göre 30 Kasım 2017 tarihinde 248 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Hatay Büyükşehir Belediyesi.

Onu farklı kılan ne?

Tescil belgesinde tarif edilen başlıca özellikler şunlar:

  • Kumaş en ve boy yönünde dikilebilir.
  • Dört kumaş tipi vardır: dört basamaklı elbiselik, sadakor gömleklik, kirman elbiselik, şal ve örtülük.
  • İplik, Hatay’a özgü Mancılık (el çekim ocağı) sistemiyle çekilir.
  • İki iplik tipi üretilir: filament ve kirmanla eğrilen.
  • Kirman ipliğinde temiz beyaz kozalardan beyaz, lekeli ve içi dolu kozalardan esmer iplik elde edilerek doğal renk sağlanır.

Hatay İpeği nasıl üretilir?

Filament: kozalar boğdurulup kurutulur; bakır leğendeki su yaklaşık 100°C’de tutulur. Kozalar iki kez soyulur, kaynar suya atılıp yaklaşık 10 dakika dinlendirilir ve uçları süpürgeyle bulunur. En ince iplik için 10-15, en kalın için 70-80 koza ucu birleştirilir; değirmende 8-15 tur/m büküm verilip çıkrıkta çile yapılır. Belgedeki diğer üretim adımları aşağıdaki listede sıralanıyor.

Ne zaman ve nasıl saklanır?

İplik üretim adımlarının denetimi nisan-haziran aylarında yapılır.

Coğrafi işaret

TÜRKPATENT kaydına göre 30 Kasım 2017 tarihinde 248 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Hatay Büyükşehir Belediyesi. Coğrafi sınır: Hatay il sınırları. Denetim: Hatay Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde üç kişilik komisyon (ikisi İpek Böcekçiliği El Dokuma ve İpekçilik Mesleğini Koruma ve Geliştirme Derneğinden, biri Belediye Kültür ve Sosyal İşler Dairesinden); iplik üretimi nisan-haziranda, dokuma periyodik, şikâyette her zaman. Mahreç işareti, ürünün ününün ya da üretim biçiminin bu coğrafyayla özdeşleştiğini gösterir. Bu adı yalnızca tescil belgesindeki koşullara uyan üreticiler kullanabilir.

İlgili lezzetler

Hatay’ın diğer tescilli ürünlerinden Hatay Sarısı İpeği, Altınözü Cimemi, Altınözü Zeytinyağı sayfalarına da bakabilirsin. Yöre hakkında bilgi Hatay sayfasında.

  • Coğrafi işaretli
  • El sanatı
  • Hatay
  • Mahreç işareti

Lezzetin Hikâyesi

Hatay İpeği için başvuruyu 18 Mayıs 2017 tarihinde Hatay Büyükşehir Belediyesi yaptı; C2017/046 numaralı dosya 30 Kasım 2017 tarihinde 248 numarayla tescille sonuçlandı.

Bu Ürünle Yapılanlar

Hatay İpeği kullanılan ve sitemizde sayfası olan lezzetler:

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Ürün ve girdiler

  • filament için koza ucu ipeği, kirman için kesik koza (tohum kozası, çift böcekli, lekeli ve temiz beyaz kozalar) koza
  • su, meşe veya gürgen odun külü, defne sabunu, gürgen odunu, doğal kök boya
  • yaklaşık 30 litre su, 1 kilo odun külü, 250 gr defne sabunu, yaklaşık 250 kg gürgen vb. odun 1 kilo kesik koza için
  • taş ocak, bakır leğen, bakır veya alüminyum iplik kılavuzları, gürgen makaralar, değirmen, çıkrık Mancılık ekipmanı

Hazırlanışı

  1. Adım 1 Filament: kozalar boğdurulup kurutulur; bakır leğendeki su yaklaşık 100°C’de tutulur.
  2. Adım 2 Kozalar iki kez soyulur, kaynar suya atılıp yaklaşık 10 dakika dinlendirilir ve uçları süpürgeyle bulunur.
  3. Adım 3 En ince iplik için 10-15, en kalın için 70-80 koza ucu birleştirilir; değirmende 8-15 tur/m büküm verilip çıkrıkta çile yapılır.
  4. Adım 4 Kirman: kesik kozalar küllü su ve defne sabunuyla yaklaşık 2,5-3 saat kaynatılır, yıkanıp kurutulur, elyaf haline getirilip kirmanla eğrilir.
  5. Adım 5 Kumaş: gerekirse zamk çıkarma veya kök boyayla boyama; çözgü sarma, levende aktarma, gücü ve tarak taharı, el tezgahında (sadakor kara tezgahta) dokuma.
  6. Adım 6 Dokuma sonrası küllü su ve defne sabunuyla kaynatma, durulama, oda sıcaklığında kurutma, ütüleme, hata kontrolü ve paketleme; kumaş eni 80-100 cm.

Hatay İpeği Hangi Yöreye Ait?

Hatay İpeği, Altınözü, Antakya, Arsuz, Belen, Defne, Dörtyol, Erzin, Hassa, İskenderun, Kırıkhan, Kumlu, Payas, Reyhanlı, Samandağ, Yayladağı yöresine özgüdür. İlçe sayfalarında yörenin gezilecek yerlerini ve köylerini bulabilirsiniz.

Hatay İpeği Hakkında Sık Sorulanlar

Hatay İpeği coğrafi işaretli mi?

Evet. 30 Kasım 2017 tarihinde 248 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; tescil ettiren Hatay Büyükşehir Belediyesi.

Hatay İpeği hangi bölgeye ait?

Tescil belgesine göre coğrafi sınırı: Hatay il sınırları.

Hatay İpeği nasıl üretilir?

Filament: kozalar boğdurulup kurutulur; bakır leğendeki su yaklaşık 100°C’de tutulur. Kozalar iki kez soyulur, kaynar suya atılıp yaklaşık 10 dakika dinlendirilir ve uçları süpürgeyle bulunur.

Hatay İpeği ne zaman bulunur?

İplik üretim adımlarının denetimi nisan-haziran aylarında yapılır.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

  • Hatay İpeği için bugün kaç üretici coğrafi işaret kullanım yetkisine sahip?
Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?