İçeriğe geç
Lezzet

Gemlik Zeytini

Bursa

Gemlik Zeytini, Gemlik, İznik, Orhangazi ve Mudanya’ya özgü, Gemlik çeşidinden doğal fermantasyonla işlenen bordo-siyah, ince kabuklu sofralık zeytindir.

Gemlik Zeytini Hakkında

Gemlik Zeytini nedir?

Gemlik Zeytini, Gemlik, Gemlik 21 ve Gemlik 27 çeşitlerinden elde edilen, daneleri bütün sofralık zeytindir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre rengi bordodan siyaha değişir; kabuğu ince ve ete yapışık, eti kalın, çekirdeği küçük ve eliptiktir. Et/çekirdek oranı 6/1 ile 7/1, yağ oranı %28–35 arasındadır; bir kilogramda 201–410 dane bulunur ve zeytin XL’den 3XS’ye yedi boya ayrılır. Alkali işlem görmeden doğal fermantasyonla üretilir.

Salamura ve sele

Salamura için meyve eti çekirdeğe doğru yaklaşık 2 mm derinliğe kadar mora döndüğünde hasat edilir; zeytin, deniz tuzuyla %8–12’ye ayarlanan tuzlu suda yaklaşık 6–9 ay, havalandırmalı fermantasyonda yaklaşık 5 ay bekletilir. Sele zeytinde bidonlara bir kat zeytin, bir kat tuz dizilir; tuz zeytin ağırlığının %10–14’ü kadardır ve kaplar 2–3 günde bir çevrilip sarsılır. En az 3–4 ay sonra zeytin büzülür, kabuğu kırışır. Kuru sele yalnız tuzla, yağlı sele ambalajda %3–5 mısır ya da ayçiçek yağıyla hazırlanır. Belgeye göre zeytin bünyesindeki tuz salamurada en fazla %8, selede en fazla %4’tür.

Coğrafi işaret

Gemlik Ticaret Borsası’nın 5 Mart 2003’teki başvurusuyla (C2003/008) 76 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Tescil tarihi kaynaklarda farklı: belge 23 Eylül 2003 (Resmî Gazete 25238), TÜRKPATENT portalı 3 Ekim 2005 veriyor; belgede 2 Aralık 2024 tarihli 186 sayılı Bülten’de ilan edilen bir değişiklik de var. Coğrafi sınır Gemlik, İznik, Orhangazi ve Mudanya ilçeleridir. Ürün ya da ambalajında “Gemlik Zeytini” ibaresi, logo, menşe adı amblemi ve karekodlu hologram bulunur. Denetimi Borsa koordinatörlüğünde Borsa, Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Gemlik, Orhangazi, Mudanya ve İznik ziraat odaları ile Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden 7 kişilik kurul yılda en az üç kez yapar.

Nerede bulunur?

Üretim alanı Gemlik, İznik, Orhangazi ve Mudanya ilçeleridir.

  • Coğrafi işaretli
  • Zeytin
  • Sofralık zeytin
  • Salamura
  • Sele zeytin
  • Kahvaltı
  • Menşe adı
  • Gemlik
  • İznik
  • Orhangazi
  • Mudanya
  • Bursa

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre Osmanlı arşivlerinde, 1810’lu yıllarda bu ilçelerde üretilen siyah sofralık zeytinlerin donanma ve saray için tedarik edildiğine dair kayıtlar var. Belge zeytinin özelliklerini ortalama 112 m yüksekliğe, geçiş iklimine, düşük büyüme dönemi sıcaklıklarına ve ağırlıklı killi-tınlı toprağa bağlıyor; nisan yağışının verimi, eylül yağışının irilik ve yağ oranını etkilediğini yazıyor. İstiklal gazetesinin 5 Eylül 2024 tarihli haberi Gemlik zeytinini Avrupa Birliği’nde de tescilli Bursa ürünleri arasında sayıyor.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Salamura

  • yeterince Gemlik çeşidi zeytin (≈ 201–410 dane/kg)
  • %8–12 tuzlu su (≈ deniz tuzuyla)

Sele

  • %10–14 tuz (≈ zeytin ağırlığına göre)
  • %3–5 mısır ya da ayçiçek yağı (≈ yalnız yağlı selede)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Hasat Ekim sonu–kasım başında elle toplanır; sırıkla vurma yasaktır.
  2. Salamura Yıkanan zeytin %8–12 tuzlu suda yaklaşık 6–9 ay (havalandırmalıda 5 ay) bekletilir; tuz 2–3 günde bir ölçülür.
  3. Sele Bir kat zeytin, bir kat tuz dizilip kaplar 2–3 günde bir çevrilir; en az 3–4 ay bekletilir.
  4. Boyla Zeytin XL’den 3XS’ye boylarına ayrılır.
  5. Ambalaj Hologram ve amblemle ambalajlanır, serin ve karanlık yerde saklanır.

Gemlik Zeytini Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Gemlik Zeytini Hakkında Sık Sorulanlar

Gemlik Zeytini hangi çeşitlerden olur?

Tescil belgesine göre Gemlik, Gemlik 21 ve Gemlik 27.

Kostik (alkali) işlem görür mü?

Hayır; belgeye göre alkali işlem görmeden doğal fermantasyonla üretilir.

Salamura ile sele zeytin farkı ne?

Salamura tuzlu suda 6–9 ay bekler; sele tuzla katmanlanıp en az 3–4 ay bekler, kabuğu kırışır.

Hangi ilçelerde üretilir?

Gemlik, İznik, Orhangazi ve Mudanya.

Hangi tür coğrafi işaret?

Menşe adı; tescil no 76, tescil ettiren Gemlik Ticaret Borsası. Tescil tarihi belgede 23 Eylül 2003, portalda 3 Ekim 2005.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?