İçeriğe geç
Lezzet

Büyükbelen Tekir Zeytini

Saruhanlı · Manisa

Büyükbelen Tekir Zeytini, Saruhanlı’nın Büyükbelen ve Çullugörece mahallelerine özgü, benekli görünüşünden adını alan, iri ve sert etli yeşil bir zeytindir.

Büyükbelen Tekir Zeytini Hakkında

Büyükbelen Tekir Zeytini nedir?

Büyükbelen Tekir Zeytini, Uslu çeşidinin çöğür anacına ya da yabani zeytin anaçlarına Eşek (Ödemiş) çeşidi aşılanarak yetiştirilen sofralık yeşil zeytindir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre meyvedeki benekli görünüm nedeniyle yörede “tekir” denir. Bütün, kırma ya da çizik olarak satılır; eti serttir, işlemden sonra yumuşamaz.

İri bir zeytin

Belgeye göre 100 meyvenin ağırlığı 700–1200 g, et oranı yüzde 80–85, yağ oranı yüzde 6–12’dir. Olgun meyvenin rengi koyu yeşilden ayva sarısına döner; ağaç başına verim 40 kg’ın üzerindedir. Dölleyici olarak Ayvalık çeşidi kullanılır.

Kırma ve çizik

Eylül–ekimde elle toplanan zeytinin acılığı yüzde 2–3’lük sodyum hidroksit çözeltisinde 8–12 saat bekletilerek, çekirdeğe doğru üçte ikisi giderilene dek alınır; zeytin üç kez yıkanır. Kırılan ya da çizilen zeytin tuzlu, sitrik ve askorbik asitli salamurada 15–60 gün dinlendirilir. Salamura tuzu çizikte yüzde 4–5, kırmada yüzde 5–6’dır; raf ömrü tenekede 2, camda 3 yıldır.

Coğrafi işaret

Manisa Ticaret Borsası’nın 21 Ekim 2021’deki başvurusuyla (C2021/000437), 8 Temmuz 2024’te 1611 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Coğrafi sınır Saruhanlı ilçesinin Büyükbelen ve Çullugörece mahalleleridir; belge rakımı 300 m olarak veriyor. Denetimi borsa koordinasyonunda Saruhanlı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Saruhanlı Ziraat Odası’ndan birer uzmanla üç kişilik kurul, yılda bir kez hasat döneminde yapar.

Nerede bulunur?

Zeytin Saruhanlı ilçesinin iki mahallesinde yetişir.

  • Coğrafi işaretli
  • Zeytin
  • Yeşil zeytin
  • Kırma zeytin
  • Saruhanlı
  • Manisa

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre coğrafi sınırda en az 600 yıllık zeytin ağaçları bulunuyor ve zeytin hemen her ailenin geçim kaynağı. Hasat döneminde Büyükbelen Kültür ve Zeytin Festivali düzenleniyor. 600 yıl iddiasını başka bir kaynakla doğrulayamadık.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

İşleme için

  • — yeşil zeytin (≈ eylül–ekimde elle toplanmış)
  • %2–3 sodyum hidroksit çözeltisi (≈ acılık giderme)
  • %7 tuzlu su (≈ sitrik asitle (%0,4–0,6) bekleme ve salamura)
  • %0,1–0,3 askorbik asit (≈ salamurada)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Topla Zeytin eylül–ekimde elle toplanır.
  2. Acılığını al %2–3 NaOH çözeltisinde 8–12 saat; acılığın 2/3’ü giderilince durdurulur.
  3. Yıka Üç kez temiz suyla yıkanıp sitrik asitli %7 tuzlu suda bekletilir.
  4. Kır ya da çiz Zeytin kırılır ya da çizilir.
  5. Salamuraya al Askorbik ve sitrik asitli tuzlu salamurada 15–60 gün dinlendirilir.

Büyükbelen Tekir Zeytini Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Büyükbelen Tekir Zeytini Hakkında Sık Sorulanlar

Neden “tekir” deniyor?

Tescil belgesine göre meyvedeki benekli görünüm nedeniyle yörede tekir olarak adlandırılır.

Hangi çeşitten?

Uslu çöğür anacına ya da yabani zeytine aşılanan Eşek (Ödemiş) çeşidi.

Nasıl satılır?

Bütün, kırma ya da çizik yeşil zeytin olarak; tenekede 2, camda 3 yıl dayanır.

Nerede yetişir?

Saruhanlı ilçesinin Büyükbelen ve Çullugörece mahallelerinde.

Büyükbelen Tekir Zeytini hangi tür coğrafi işaret?

Menşe adı; tescil no 1611, tescil tarihi 8 Temmuz 2024, tescil ettiren Manisa Ticaret Borsası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?