İçeriğe geç
Lezzet

Boğaziçi Lüferi

İstanbul

Boğaziçi Lüferi, İstanbul Boğazı’na özgü, en az 18 cm boy ve 150 g ağırlıkta, Boğaz sularında olta ya da ağla avlanan Pomatomus saltatrix türü balıktır.

Boğaziçi Lüferi Hakkında

Boğaziçi Lüferi nedir?

Boğaziçi Lüferi, İstanbul Boğazı sularında avlanan *Pomatomus saltatrix* (Pomatomidae familyası) türü balıktır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre çift sırt yüzgeci ve sarımtırak yüzgeçleri vardır; vücudu yanlardan hafif basık, sırtı ve yanları yeşil-gri, karnı gümüş beyazdır. Belgede avlanabilir en küçük boy 18 cm, en küçük birey ağırlığı 150 g olarak verilir; balığın 10–200 m derinlikte yaşadığı, yoğun avlanma döneminin ekim–ocak olduğu ve ortalama yağ oranının 9,61 g/100 g olduğu yazılıdır. Belgeye göre yağ oranı ekim–mayıs arasında artar.

Avlanma

Belge birkaç geleneksel yöntemi tanımlar. Yemli oltada gece tekneden zoka sarkıtılır ya da kıyıdan mantarlı dip takımı kullanılır; yem olarak hamsi, tirsi, çaça, istavrit, uskumru, kolyoz, izmarit (en çok kullanılan), ilarya ve zargana sayılır. Çevirme ağında gündüz gözcü ve “ayna” ile sürü bulunup labutla yönlendirilir, gece fener ışığında yakamoza bakılarak ağ çember biçiminde bırakılır. Kaşıkla avda 1–2 numara kaşık, 3–5 km hızla giden tekneden 20 kulaç salındıktan sonra sürütülür; seğirtme kasım–aralıkta gündüz, yünlü ve yüksük 2,7 ya da 3 m’lik kamışla gündüz ve akşamüstü yapılır. Ürün taze satılır; belgeye göre −18 °C’de 6–8 ay dondurulabilir.

Coğrafi işaret

İstanbul Ticaret Odası’nın 26 Şubat 2021’deki başvurusuyla (C2021/000085), 10 Ocak 2024’te 1520 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınır, kuzeyde Türkeli Feneri (Rumeli) ile Anadolu Feneri, güneyde Ahırkapı Feneri ile Kadıköy İnciburnu Mendirek Feneri arasında kalan İstanbul Boğazı sularıdır. Denetim İstanbul Ticaret Odası koordinasyonunda; İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, İstanbul Ticaret İl Müdürlüğü, S.S. Su Ürünleri Kooperatifleri Merkez Birliği, S.S. Fatih ve S.S. Yeşilköy Su Ürünleri Kooperatifleri ile Oda’dan oluşan 6 kişilik merci, ekim–ocak arasında yılda bir kez ve gerektiğinde ya da şikâyet üzerine yapar.

Nerede bulunur?

Ürün İstanbul Boğazı’nda avlanır. Gültekin, Altın ve İbiş’in 2025 tarihli makalesine göre ürünün incelenen dokuz e-ticaret sitesinde satışına rastlanmadı. Balıkçı ve satış noktası bilgisini doğrulamadık.

  • Coğrafi işaretli
  • Balık
  • Lüfer
  • Su ürünü
  • Olta
  • Mahreç işareti
  • İstanbul Ticaret Odası
  • İstanbul Boğazı
  • İstanbul

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi ürünün geçmişini Osmanlı Dönemi’ne dayandırır ve ün bağını İstanbul Boğazı’nın denizcilik ve mutfak kültürü ile ekonomideki yerine bağlar; belgede yıl ya da kişi adı yok. Hürriyet’in 19 Ocak 2024 tarihli haberi tescilin 4. Uluslararası İstanbul Coğrafi İşaretler Zirvesi’nde duyurulduğunu ve başvuruya Metro Türkiye’nin öncülük ettiğini yazıyor; belgede tescil ettiren İstanbul Ticaret Odası’dır.

Boğaziçi Lüferi Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Boğaziçi Lüferi Hakkında Sık Sorulanlar

Boğaziçi Lüferi hangi balık?

Pomatomidae familyasından Pomatomus saltatrix türü.

En küçük avlanabilir boy ne?

Belgeye göre 18 cm; en küçük birey ağırlığı 150 g.

Ne zaman avlanır?

Belgeye göre yoğun avlanma dönemi ekim–ocak.

Coğrafi sınır neresi?

Kuzeyde Türkeli ve Anadolu fenerleri, güneyde Ahırkapı ve İnciburnu Mendirek fenerleri arasındaki İstanbul Boğazı suları.

Hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 1520, tescil tarihi 10 Ocak 2024, tescil ettiren İstanbul Ticaret Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?