İçeriğe geç
Lezzet

Balya Tereyağı

Balya · Balıkesir

Balya Tereyağı, Balya’ya özgü, koyun, inek ya da karışık sütten yapılan yoğurdun yayıkta çalkalanmasıyla elde edilen, katkısız ve tatlı-ekşi bir tereyağıdır.

Balya Tereyağı Hakkında

Balya Tereyağı nedir?

Balya Tereyağı, Balya ilçesinde koyun sütü, inek sütü ya da bunların karışımından üretilen tereyağıdır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre katkı maddesi kullanılmaz; koyun sütü yalnız mayıs, haziran ve temmuzda kullanılır. Geleneksel üretimde üç süt seçeneği de mümkündür, endüstriyel üretimde yalnız inek sütü kullanılır. Süt yağı en az %80, tuz en fazla %1’dir. Belge, mart ortasından kasım sonuna kadar taze ot ve çiçekle beslenen hayvanların sütüyle yağın daha sarı olduğunu, yoğurttan üretim nedeniyle de tatlı-ekşi bir aroma taşıdığını yazıyor. Ürün 0–4 °C’de 1 ay, şoklandıktan sonra −18 °C’de 18 ay saklanır.

Geleneksel ve endüstriyel yöntem

Geleneksel yöntemde süzülen süt yaklaşık 98 °C’de kaynatılır, yaklaşık 45 °C’ye soğutulur ve süt miktarının %2–3’ü kadar yoğurtla 3–3,5 saat mayalanır. Bir gece bekleyen yoğurda kendi miktarı kadar su eklenir ve yayıkta yaklaşık 30 dakikada ayran ile tereyağı ayrılır; tereyağı yıkanıp katılaşmaya bırakılır. Endüstriyel yöntemde 35 °C’de separatörden ayrılan krema 81–82 °C’ye ısıtılıp 45 °C’ye soğutulur, %5 yoğurt kültürüyle mayalanır ve 0–4 °C’de 1 hafta olgunlaştırılır. Yayık makinesinde çalkalanan yağ 2 °C’lik suyla yaklaşık 45–60 dakika yıkanır; istenirse %2’yi geçmeyecek biçimde tuzlanır.

Coğrafi işaret

Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’nin 9 Şubat 2022’deki başvurusuyla (C2022/000049), 15 Ağustos 2023’te 1449 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınır Balya ilçesidir; süt de bu sınırdan temin edilmeli ve bütün aşamalar ilçede yapılmalıdır. Ambalajda sütün türü ibarenin altına yazılır. Denetimi Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde Balya Belediyesi, Balya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Balya Ziraat Odası’nın katıldığı en az 3 kişilik mercii yılda en az bir kez yapar.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Balya ilçesidir. Satış noktası ve fiyat bilgisini doğrulamadık.

  • Coğrafi işaretli
  • Tereyağı
  • Yayık tereyağı
  • Koyun sütü
  • İnek sütü
  • Mahreç işareti
  • Balya
  • Balıkesir

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi Balya Tereyağı’nın ilçede uzun bir geçmişi olduğunu ve ilçenin mutfak kültürü ile ekonomisinde önemli yer tuttuğunu yazıyor; ayrıntılı bir tarihçe vermiyor. NNC Haber’in 22 Temmuz 2023 tarihli haberi ürünün o tarihte başvuru aşamasında olduğunu, Haberler.com’un 31 Ağustos 2023 tarihli haberi ise belediyenin son olarak Balya Tereyağı için tescil belgesi aldığını bildiriyor.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Geleneksel

  • yeterince koyun, inek ya da karışık süt (≈ ilçe sınırından)
  • süt miktarının %2–3’ü yoğurt mayası
  • yoğurt kadar içme suyu kalitesinde su

Endüstriyel

  • yeterince inek sütü kreması
  • %5 yoğurt kültürü
  • en çok %2 tuz (≈ isteğe bağlı)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Kaynat Süt süzülür, yaklaşık 98 °C’de kaynatılıp 45 °C’ye soğutulur.
  2. Mayala Yoğurtla 3–3,5 saat mayalanır, bir gece bekletilir.
  3. Yayık Yoğurda eşit miktarda su eklenir, yayıkta yaklaşık 30 dakika çalkalanır.
  4. Yıka Ayrılan tereyağı yıkanır ve katılaşmaya bırakılır.
  5. Sakla 0–4 °C’de 1 ay, −18 °C’de 18 ay.

Balya Tereyağı Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Balya Tereyağı Hakkında Sık Sorulanlar

Balya Tereyağı hangi sütten yapılır?

Tescil belgesine göre koyun, inek ya da karışık sütten; koyun sütü yalnız mayıs–temmuzda kullanılır.

Neden tatlı-ekşi tadı var?

Belgeye göre yağ yoğurttan elde edildiği için laktik asit bakterilerinin oluşturduğu ekşi aroma taşır.

Katkı maddesi var mı?

Hayır; endüstriyel üretimde yalnız isteğe bağlı tuz eklenebilir.

Ne kadar saklanır?

0–4 °C’de 1 ay, şoklandıktan sonra −18 °C’de 18 ay.

Hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 1449, tescil tarihi 15 Ağustos 2023, tescil ettiren Balıkesir Büyükşehir Belediyesi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?